Żółw cętkowany to niewielki żółw wodny Ameryki Północnej, którego łatwo poznać po czarnej skorupie usianej żółtymi kropkami. Trzyma się płytkich, bagnistych zbiorników i wolno płynących strumieni.

Jest skryty i ostrożny, a wczesną wiosną chętnie wygrzewa się na słońcu. Poluje na drobne zwierzęta wodne, ślimaki i owady, żerując głównie w płytkiej wodzie.

Żółw cętkowany jest jednym z najmniejszych żółwi Ameryki Północnej, a jego gładka, czarna skorupa pokryta jest nieregularnie rozmieszczonymi, jasnożółtymi kropkami dobrze widocznymi nawet z pewnej odległości. Liczba kropek u każdego osobnika jest inna, niczym unikalny, indywidualny odcisk palca danego żółwia.

Jego głowa i nogi są ciemne, również ozdobione drobnymi, żółtawymi plamkami, a młode osobniki mają zwykle proporcjonalnie większą głowę niż dorosłe, w pełni wyrośnięte żółwie. Spód skorupy bywa jasny, kremowy, czasem z rozproszonymi, ciemnymi plamami widocznymi po jej bokach.

Żółwik malowany jest znacznie większy i ma barwną, czerwono-żółtą skorupę bez charakterystycznych, czarnych z żółtymi kropkami barw niewielkiego żółwia cętkowanego znad tych samych, spokojnych wód.

Żółw błotny europejski ma ciemniejszą, mniej kontrastową skorupę bez wyraźnych, jasnych kropek, zupełnie inną od nakrapianego wzoru typowego dla niewielkiego, płochliwego żółwia cętkowanego Ameryki Północnej. Oba gatunki dzielą jednak podobne upodobanie do płytkich, bagnistych zbiorników wodnych.

Piękny, cętkowany wzór skorupy sprawił, że gatunek ten był przez lata chętnie odławiany z natury na potrzeby nielegalnego handlu zwierzętami domowymi, co poważnie zmniejszyło liczebność wielu dzikich populacji. Zbieracze celowali zwłaszcza w dorosłe, rozmnażające się osobniki o najbardziej efektownym wzorze.

Żółw cętkowany rozmnaża się bardzo powoli, a samice osiągają dojrzałość płciową dopiero po kilkunastu latach życia, przez co odbudowa przetrzebionej populacji trwa wyjątkowo długo, nawet całe dziesięciolecia. Samice składają też stosunkowo niewiele jaj w ciągu jednego, krótkiego sezonu lęgowego.

Osuszanie podmokłych terenów pod zabudowę oraz uprawy rolne dodatkowo ogranicza dostępne siedliska żółwia cętkowanego, zmuszając dzikie populacje do przetrwania na coraz mniejszych, rozdrobnionych i odizolowanych obszarach. Takie odizolowane grupy są bardziej narażone na wymarcie po pojedynczym, niekorzystnym zdarzeniu.