Krokodyl kubański to niewielki, ale wyjątkowo żwawy krokodyl, żyjący jedynie na bagnach Kuby. Wyróżnia go jaśniejszy, cętkowany wzór i długie, mocne nogi.

Jest zwinniejszy od wielu krewnych — na lądzie porusza się szybko, a nawet potrafi wyskoczyć po zdobycz. To rzadki i chroniony gatunek, występujący tylko w jednym rejonie świata.

Krokodyl kubański ma stosunkowo krępą, lecz bardzo mocno umięśnioną budowę ciała oraz wyraźnie uniesiony, wysoki grzbiet pokryty dużymi, twardymi kostnymi płytkami, które razem tworzą charakterystyczny, postrzępiony grzebień ciągnący się nieprzerwanie od samego karku aż po sam koniec długiego, silnego ogona wykorzystywanego również do pływania.

Jego nogi są przy tym znacznie dłuższe i silniejsze niż u większości innych krokodyli, dzięki czemu potrafi sprawnie i szybko biegać po suchym lądzie, a nawet wysoko wyskakiwać z wody, by zręcznie chwytać zdobycz siedzącą na niskich, nadwodnych gałęziach drzew rosnących przy brzegu bagien.

Krokodyl amerykański, z którym krokodyl kubański dzieli część swojego środowiska na terenie Kuby, jest zwykle znacznie większy i ma jaśniejszą, mniej kontrastowo cętkowaną skórę oraz nieco węższy, bardziej wydłużony pysk niż jego mniejszy, żywo ubarwiony krewniak.

Aligator amerykański ma za to znacznie szerszy, bardziej zaokrąglony pysk oraz zdecydowanie mniej ruchliwe, krótsze nogi, zupełnie inaczej niż zwinny, długonogi krokodyl kubański, potrafiący sprawnie i szybko poruszać się po suchym lądzie.

Poważnym, długotrwałym zagrożeniem dla czystości genetycznej krokodyla kubańskiego jest krzyżowanie z krokodylem amerykańskim tam, gdzie zasięgi obu gatunków wyraźnie się pokrywają, przez co coraz więcej dziko żyjących osobników nosi dziś w sobie niewielką domieszkę genów tego drugiego, znacznie liczniejszego gatunku.

Jeszcze w dwudziestym wieku krokodyl kubański był masowo odławiany dla cennej skóry oraz smacznego mięsa, co doprowadziło jego dziką populację niemal na skraj całkowitego wyginięcia, ograniczając ją praktycznie wyłącznie do rozległych bagien Zapata na południu Kuby.

Dziś gatunek ten jest już ściśle chroniony prawem, a specjalne ośrodki hodowlane działające na Kubie prowadzą program rozmnażania w niewoli, mający na celu odbudowę dzikiej populacji oraz ograniczenie ryzyka dalszej, niebezpiecznej hybrydyzacji z liczniejszym krokodylem amerykańskim.