Krótka wypowiedź — zadania maturalne

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Sofokles Antygona KREON Nie był ci bratem ten, co poległ drugi. ANTYGONA Z jednego ojca i matki zrodzonym. KREON Czemuż więc niesiesz cześć, co jemu wstrętna? ANTYGONA Zmarły nie rzuci mi skargi tej w oczy. KREON Jeśli na równi z nim uczcisz złoczyńcę? ANTYGONA Nie jak niewolnik, lecz jak brat on zginął. KREON On, co pustoszył kraj, gdy tamten bronił? ANTYGONA A jednak Hades pożąda praw równych. KREON Dzielnemu równość ze złym nie przystoi. ANTYGONA Któż wie, czy takie wśród zmarłych są prawa? KREON Wróg i po śmierci nie stanie się miłym. ANTYGONA Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić. Sofokles, Antygona, tłum. Kazimierz Morawski, Wrocław 2009. 7. Wykaż, że w przytoczonym fragmencie utworu Sofoklesa Antygona posługuje się argumentem odwołującym się do autorytetu.

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Henryk Sienkiewicz Potop – At! co wuj gadasz! Dalibóg, zlezę z woza i na konia siędę. Nie ja będę miał wuja na sumieniu, jeno pan hetman. Pókim żyw, nie będzie z tego nic! – Nie, to nie! – rzekł Zagłoba. – Wolę to, że szczerze mówisz, chociaż pierwej byłem twym wujem niż Radziwiłł twoim hetmanem. A czy ty wiesz, Rochu1, co to jest wuj? – Wuj – to wuj. – Bardzoś to roztropnie wykalkulował, ale przecie, gdzie ojca nie ma, tam, Pismo mówi: wuja słuchał będziesz. Jest to jakby rodzicielska władza, której grzech, Rochu, się sprzeciwić... Bo nawet i to zauważ, że kto się ożeni, ten snadnie2 ojcem być może; ale w wuju płynie ta sama krew, co w matce. Nie jestem ci wprawdzie bratem twej matki, ale moja babka musiała być ciotką twej babki; więc poznaj to, że powaga kilku pokoleń we mnie spoczywa, bo jako wszyscy na tym świecie jesteśmy śmiertelni, tedy władza z jednych na drugich przechodzi i ani hetmańska, ani królewska nie może jej negować, ani nikogo zmuszać, żeby się oponował. Co prawda, to święte! Mali3 hetman wielki, czy też, dajmy na to, polny prawo nakazać, nie już szlachcicowi i towarzyszowi, ale lada jakiemu ciurze4, żeby się na ojca, matkę, na dziada albo na starą ociemniałą babkę porywał? Odpowiedz na to, Rochu! Mali prawo? – Hę? – spytał sennym głosem Kowalski. Henryk Sienkiewicz, Potop, t. 1, Warszawa 1977. 1 Roch ma na nazwisko Kowalski. 2 Snadnie – łatwo, bez trudu. 3 Mali – czy ma. 4 Ciura – w dawnym wojsku polskim: człowiek pełniący służbę w obozie; pachołek. Wykaż, że w podanym fragmencie Potopu Henryka Sienkiewicza Zagłoba posługuje się argumentem odwołującym się do autorytetu i argumentem odwołującym się do emocji.

Uporządkuj podane w tabeli zagadnienia tak, aby odzwierciedlały tok wywodu Łukasza Kwiatka w tekście Między myślą a słowem. Wpisz cyfry od 1 do 4, oznaczające kolejność zagadnień omawianych w tekście, w odpowiednie miejsce w tabeli. Zagadnienia Kolejność Przybliżenie roli współczesnej nauki w analizowaniu przebiegu procesu myślenia. Zaprezentowanie powszechnego poglądu na temat przebiegu procesu myślenia. Podkreślenie znaczenia symulacji dla zrozumienia wypowiedzi sformułowanych w języku naturalnym. Przedstawienie dwóch koncepcji wyjaśniających rolę języka ojczystego w procesie myślenia.

a) W akapicie drugim autor zastosował cytaty: O tym-że dumać na paryskim bruku i Urodzony w niewoli, okuty w powiciu. Wskaż, z jakiego utworu pochodzą te cytaty. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Dziady cz. II B. Pan Tadeusz C. Dziady cz. III b) Napisz, jaką funkcję pełnią te cytaty w tekście Juliana Krzyżanowskiego.

Wymień dwa zabiegi retoryczne, które – zdaniem Agnieszki Kampki – jedynie zdobią mowę, a nie tworzą udanej argumentacji.

Na podstawie akapitu 4. podaj cztery właściwości dobrej argumentacji.

Na czym – zdaniem Arystotelesa (akapit 3.) – polega różnica między zadaniami retoryki a zadaniami dialektyki?

Na podstawie tekstu Agnieszki Kampki podaj dwa przykłady kompetencji komunikacyjnych i wyjaśnij, na czym każda z nich polega.

Rozstrzygnij, czy z tekstu Tadeusza Pszczołowskiego wynika, że przekonywanie jest rodzajem dialogu. Uzasadnij odpowiedź.

Na podstawie tekstu Agnieszki Kampki dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Tekst został napisany w stylu A. popularnonaukowym. B. potocznym. C. naukowym. D. artystycznym. Określ dwie właściwości stylu, którym posłużyła się Agnieszka Kampka.

Uzasadnij, że uczestnicy dyskusji powinni się kierować zdrowym rozsądkiem, który podpowiada, by mówić tyle, ile trzeba.