Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Życie snem
Dramat barokowy · liceum i technikum · lektura uzupełniająca
Król Polski Bazyli, uczony astrolog, wyczytał w gwiazdach, że jego syn Zygmunt będzie okrutnym tyranem. Dlatego od urodzenia trzyma go w wieży w górach. Gdy postanawia go sprawdzić, Zygmunt zostaje uśpiony i budzi się w pałacu jako następca tronu. Zachowuje się jednak jak dzikie zwierzę, więc wraca do wieży i słyszy, że wszystko mu się przyśniło. Barokowy dramat pyta, czym jest życie, skoro przemija jak sen. Poniżej masz streszczenie trzech dni, bohaterów, interpretację i test.
Rozaura, przebrana za mężczyznę, i jej sługa, błazen Klaryn, przybywają do Polski. W górach trafiają do wieży, w której skuty łańcuchami Zygmunt skarży się na swój los. Strażnik Klotald aresztuje przybyszów, ale poznaje szpadę Rozaury i rozumie, że to jego dziecko. Król Bazyli wyjawia dworowi tajemnicę: gwiazdy przepowiedziały, że jego syn będzie okrutnikiem i podepcze ojca. Teraz chce go sprawdzić. Uśpiony Zygmunt budzi się w pałacu. Rzuca się na Klotalda, wyrzuca sługę przez okno, obraża Astolfa, księcia Moskwy, i napastuje Rozaurę, która służy na dworze jako dama infantki Estrelli. Zostaje znowu uśpiony i odniesiony do wieży, a Klotald mówi mu, że to był sen. Zygmunt dochodzi do wniosku, że całe życie jest snem. Lud nie chce Astolfa na tronie i uwalnia Zygmunta. Królewicz postanawia, że nawet we śnie trzeba postępować dobrze. Pokonuje ojca, ale klęka przed nim i dostaje przebaczenie. Na koniec każe Astolfowi poślubić Rozaurę, której ojcem okazuje się Klotald, a sam bierze za żonę Estrellę.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Rozaura i Klaryn błądzą w górach i znajdują wieżę. Słyszą skargę więźnia, Zygmunta: ptak, zwierzę, ryba i strumień są wolne, „Czemuż to mniej mam wolności?”. Zygmunta zachwyca widok Rozaury. Wchodzi Klotald i aresztuje przybyszów, bo nikomu nie wolno widzieć więźnia. Rozaura oddaje mu szpadę. Klotald poznaje broń, którą kiedyś dał Wiolancie, i rozumie, że przed nim stoi jego dziecko.
Na dwór przybywają Astolf, książę Moskwy, i infantka Estrella, siostrzeńcy Bazylego. Oboje chcą tronu i planują ślub. Bazyli wyjawia, że ma syna. Przy narodzinach Zygmunta było zaćmienie słońca, a matka zmarła. Gwiazdy przepowiedziały, że syn będzie okrutny i podepcze ojca, więc król kazał go zamknąć w wieży. Teraz chce sprawdzić, czy człowiek może pokonać los. Rozaura zdradza Klotaldowi, że jest kobietą, a hańbę zadał jej Astolf.
Klotald rozmawia z Zygmuntem o orle, a potem daje mu napój nasenny. Zygmunt budzi się wśród służby i bogactwa. Gdy słyszy, że jest następcą tronu, chce zabić Klotalda za lata więzienia. Wyrzuca sługę przez okno: „Z okna w słone poszedł fale”. Wita Astolfa słowami „Z Bogiem!” i adoruje Estrellę. Na wyrzuty ojca odpowiada: „Nie znałem ojca miłości”. Bazyli ostrzega go, że ta wielkość może się rozwiać jak sen.
Zygmunt mówi o sobie: „Pół ja zwierza, pół człowieka”. Napastuje Rozaurę, a gdy Klotald staje w jej obronie, chce go zabić. Astolf dobywa miecza w obronie starca. Bazyli każe znowu uśpić syna i odnieść go do wieży. Rozaura sprytem odbiera Astolfowi swój portret, zanim zobaczy go Estrella.
Zygmunt budzi się w łańcuchach. Klotald mówi mu, że wszystko mu się śniło, i przypomina, że „i w śnie” trzeba czynić dobrze. Zygmunt wygłasza słynny monolog: śni król, śni bogacz, śni biedak, „Sennym jest życie — marzeniem, / Sen zaś snem tylko zwodniczym”. Klaryn trafia do więzienia, bo zna tajemnicę.
Żołnierze i lud nie chcą obcego pana z Moskwy. Wyważają drzwi wieży i najpierw biorą za królewicza Klaryna. Zygmunt boi się, że to znowu sen, ale postanawia działać: „I we śnie być dobrym wypada”. Klotalda, który pada mu do nóg, podnosi i pozwala mu walczyć po stronie króla.
Klotald odmawia Rozaurze zemsty na Astolfie, bo Astolf uratował mu życie. Rozaura w zbroi przybywa do Zygmunta i opowiada swoją historię. Zygmunt czuje pokusę, ale postanawia szukać tego, „co wieczne”, i bronić jej czci zamiast ją krzywdzić.
Wojska króla uciekają. Klaryn, który schował się za skałami, ginie od zabłąkanej kuli. Bazyli przestaje uciekać i klęka przed synem. Zygmunt mówi, że to ojciec uczynił go zwierzęciem, a potem sam klęka. Bazyli woła: „Synu! Raz drugi mi dany!”. Zygmunt każe Astolfowi poślubić Rozaurę. Klotald wyjawia, że jest jej ojcem. Zygmunt bierze za żonę Estrellę, nagradza Klotalda, a przywódcę buntu zamyka w wieży. Na koniec mówi, że jego nauczycielem było „senne marzenie”.
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| Zygmunt | królewicz, syn Bazylego | wychowany w wieży jak zwierzę; uczy się panować nad sobą |
| Bazyli | król Polski, astrolog | uwierzył gwiazdom i uwięził syna; na końcu przebacza |
| Klotald | namiestnik, strażnik Zygmunta | wierny królowi, ojciec Rozaury |
| Rozaura | szlachcianka z Moskwy | przybywa w męskim przebraniu, by pomścić hańbę |
| Astolf | książę Moskwy, siostrzeniec króla | porzucił Rozaurę, by poślubić Estrellę i zdobyć tron |
| Estrella | infantka, siostrzenica króla | kandydatka do tronu, na końcu żona Zygmunta |
| Klaryn | błazen, sługa Rozaury | gaduła, ginie, choć ukrył się przed bitwą |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: Makbet, Skąpiec, poezja baroku, pojęcia epoki.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
20 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 1): antyk, Biblia, średniowiecze, renesans, barok…
34,90 zł
Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla maturzystów (liceum i technikum): zakres podstawowy: bohaterowie, autorzy, miejsca akcji…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →Gwiazdy przepowiedziały, że Zygmunt będzie okrutnym tyranem i podepcze siwą głowę ojca. Bazyli ogłosił, że syn nie żyje, i kazał go wychowywać w wieży w górach, pod okiem Klotalda.
Po wybrykach w pałacu dostał napój nasenny i obudził się w wieży. Klotald powiedział mu, że wszystko mu się przyśniło po rozmowie o orle. Zygmunt w to uwierzył i zaczął myśleć, że całe życie jest snem.
Szlachcianką z Moskwy, którą porzucił Astolf. Przybywa do Polski przebrana za mężczyznę, ze szpadą od matki, żeby pomścić swoją hańbę. Na końcu okazuje się córką Klotalda i ma poślubić Astolfa.
Zygmunt zwycięża, ale klęka przed ojcem, a ten mu przebacza. Królewicz każe Astolfowi poślubić Rozaurę, sam żeni się z Estrellą, nagradza Klotalda, a przywódcę buntu zamyka w wieży.
Że ziemskie życie, władza i bogactwo są ulotne jak sen. Dlatego trzeba postępować dobrze: Zygmunt mówi, że „we śnie być dobrym wypada”.
Źródła i metoda. Tekst dramatu: wydanie Wolnych Lektur w przekładzie Józefa Szujskiego; imiona podajemy według tego przekładu, cytaty sprawdzone w tekście. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11