Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Testament mój

Autor

Juliusz Słowacki

Gatunek

liryka bezpośrednia, wiersz w formie testamentu (ostatniej woli)

Epoka

romantyzm (wiersz z lat 1839–1840, napisany na emigracji)

Podmiot liryczny

poeta, który mówi o sobie i swoim życiu

Adresaci

przyjaciele, ludzie, „coście mnie znali”, i przyszłe pokolenia

Budowa

40 wersów trzynastozgłoskowych, rymy krzyżowe

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury

Streszczenie: o czym jest „Testament mój”

Podmiot liryczny żegna się z ludźmi, z którymi żył i cierpiał: „Żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami”. Nie zostawia dziedzica ani dla swojej poezji, ani dla nazwiska. Prosi, by ci, którzy go znali, przekazali, że poświęcił młodość ojczyźnie: „póki okręt walczył, siedziałem na maszcie, / A gdy tonął, z okrętem poszedłem pod wodę”. Chce, by przyjaciele spalili jego serce i oddali je matce, a potem wypili za jego pogrzeb. Najważniejsza jest prośba do żywych: niech nie tracą nadziei, niosą narodowi oświatę i gdy trzeba, idą na śmierć „Jak kamienie, przez Boga rzucane na szaniec!”. Na końcu poeta mówi, że po śmierci jego „siła fatalna” przemieni zwykłych ludzi, zjadaczy chleba, w aniołów.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Treść wiersza część po części

1. Pożegnanie (wersy 1–8)

   „Żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami”. Poeta odchodzi „w cień — z duchami” i jest smutny. Nie ma następcy „Ani dla mojej lutni, ani dla imienia”. Jego imię przeszło „jako błyskawica”.

2. Życie dla ojczyzny (wersy 9–16)

   Prosi, by ci, którzy go znali, przekazali, „Żem dla ojczyzny sterał moje lata młode”. Używa obrazu okrętu: walczył do końca i zatonął razem z nim. Ma nadzieję, że kiedyś ktoś szlachetny zrozumie, że jego „płaszcz” był „nie wyżebrany”, tylko odziedziczony po przodkach.

3. Ostatnia wola (wersy 17–24)

   Przyjaciele mają spalić jego serce „w aloesie” i oddać je matce, bo to ona mu je dała. Potem niech zapiją jego pogrzeb. Jeśli będzie duchem, ukaże się im, a jeśli Bóg uwolni go „od męki”, nie przyjdzie.

4. Przesłanie dla żywych (wersy 25–28)

   To najważniejsza część wiersza: „niech żywi nie tracą nadziei / I przed narodem niosą oświaty kaganiec; / A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei, / Jak kamienie, przez Boga rzucane na szaniec!”.

5. Samotność poety (wersy 29–36)

   Poeta zostawia tylko „maleńką tu drużbę”, garstkę ludzi, którzy go pokochali. Zgodził się na „niepłakaną trumnę” i pyta, kto drugi zgodzi się iść przez życie „bez świata oklasków”.

6. Siła fatalna (wersy 37–40)

   Po poecie zostanie „siła fatalna”, za życia nieprzydatna. Po jego śmierci będzie „gniotła niewidzialna” tych, którzy zostali, „Aż was, zjadacze chleba — w aniołów przerobi”.

Interpretacja: co wiersz mówi

• Testament poety romantycznego. Wiersz ma formę ostatniej woli. Słowacki mówi w nim o sobie, swojej twórczości i swoim miejscu w historii narodu. Ma poczucie, że za życia nie został doceniony.
• Patriotyzm i poświęcenie. Poeta poświęcił ojczyźnie młodość. Obraz okrętu, z którym tonie, pokazuje wierność sprawie narodowej do końca, także po klęsce powstania listopadowego.
• Program dla żywych. Słowacki łączy dwa sposoby służby ojczyźnie: pracę („oświaty kaganiec”) i ofiarę życia („na śmierć idą po kolei”). Nadzieja jest obowiązkiem.
• Kamienie na szaniec. Obraz ludzi jak kamieni, które Bóg rzuca na szaniec, stał się symbolem pokolenia, które oddaje życie za ojczyznę. Aleksander Kamiński zaczerpnął z niego tytuł książki „Kamienie na szaniec” o harcerzach z Szarych Szeregów.
• Wiara w moc poezji. Poeta wierzy, że jego słowo zmieni ludzi po jego śmierci: przerobi zjadaczy chleba w aniołów, czyli ludzi zajętych tylko codziennością w ludzi o wysokich ideałach.
• Samotność i duma. Poeta jest dumny i samotny. Ma „serce (…) dumne”, mało przyjaciół i godzi się na „niepłakaną trumnę”.

Najważniejsze środki stylistyczne

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania