Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Kamienie na szaniec
Literatura faktu · klasy 7–8 · lektura obowiązkowa (E8)
To prawdziwa historia trzech przyjaciół z warszawskiego harcerstwa: Rudego, Alka i Zośki. W czasie okupacji niemieckiej walczą w konspiracji, najpierw malując napisy i zrywając niemieckie flagi, potem w akcjach dywersyjnych. Gdy gestapo aresztuje i torturuje Rudego, przyjaciele odbijają go w akcji pod Arsenałem. Rudy i Alek umierają kilka dni później, a Zośka ginie kilka miesięcy po nich. Książka mówi o przyjaźni, służbie i o tym, jak żyć pięknie w strasznych czasach. Poniżej masz streszczenie, plan wydarzeń i test.
Rudy, Alek i Zośka to przyjaciele z warszawskiej drużyny harcerskiej. Zdają maturę tuż przed wybuchem wojny albo kończą naukę na tajnych kompletach. Po klęsce wrześniowej wstępują do konspiracyjnych Szarych Szeregów. Najpierw prowadzą tak zwany mały sabotaż w organizacji „Wawer”: malują na murach kotwicę Polski Walczącej i napisy, zrywają niemieckie flagi, gazują kina, w których wyświetla się niemieckie filmy. Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika. Później chłopcy przechodzą do Grup Szturmowych i biorą udział w akcjach dywersyjnych. W marcu 1943 roku gestapo aresztuje Rudego. Jest okrutnie torturowany w siedzibie gestapo przy alei Szucha. 26 marca przyjaciele pod dowództwem Zośki odbijają go z więziennej karetki w akcji pod Arsenałem. Ranny Alek umiera tego samego dnia, a Rudy, wycieńczony torturami, kilka dni później. Zośka przejmuje na siebie ciężar dowodzenia i dalej walczy. Ginie w sierpniu 1943 roku w akcji na niemiecką strażnicę w Sieczychach. Książka kończy się przypomnieniem, że bohaterowie byli jak kamienie rzucone na szaniec, czyli oddali życie za ojczyznę.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Rudy, Alek i Zośka należą do tej samej drużyny harcerskiej. Są pogodni, pełni pasji i ideałów.
Wybucha wojna. Chłopcy przeżywają klęskę i szukają sposobu, by walczyć dalej.
W organizacji „Wawer” malują kotwicę Polski Walczącej i hasła na murach, zrywają flagi, ośmieszają okupanta. Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Kopernika.
Chłopcy przechodzą do Grup Szturmowych Szarych Szeregów i biorą udział w akcjach zbrojnych.
W marcu 1943 roku gestapo aresztuje Rudego. Przesłuchiwany i torturowany, nie zdradza nikogo.
26 marca 1943 roku przyjaciele odbijają Rudego z więziennego samochodu. Akcją dowodzi Zośka.
Ranny Alek umiera tego samego dnia. Rudy umiera kilka dni później z powodu obrażeń po torturach.
Zośka dowodzi dalej. Ginie w sierpniu 1943 roku w akcji pod Sieczychami.
| Bohater | Kim był | Cechy |
|---|---|---|
| Jan Bytnar „Rudy” | harcerz, uczestnik małego sabotażu | wrażliwy, pracowity, wszechstronny, bohatersko zniósł tortury |
| Aleksy Dawidowski „Alek” | harcerz, uczestnik małego sabotażu i dywersji | odważny, wesoły, pomysłowy, lubiący ryzyko |
| Tadeusz Zawadzki „Zośka” | harcerz, dowódca akcji pod Arsenałem | poważny, odpowiedzialny, urodzony przywódca |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy 8: metryczka, bohaterowie, prawda/fałsz, pytania, krótka wypowiedź.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy 8: autorzy, gatunki, bohaterowie, miejsca akcji, przykłady do tez, akapit…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy 8: budowa rozprawki, argumenty z lektur, wyrazy porządkujące, teza do tematu.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →Prawdziwymi harcerzami z Warszawy: Janem Bytnarem, Aleksym Dawidowskim i Tadeuszem Zawadzkim. W czasie okupacji walczyli w Szarych Szeregach.
Drobne akcje przeciw okupantowi: malowanie kotwicy Polski Walczącej i napisów, zrywanie niemieckich flag, gazowanie kin. Miały podnosić Polaków na duchu i ośmieszać Niemców.
Akcją z 26 marca 1943 roku, w której harcerze z Grup Szturmowych odbili z rąk gestapo aresztowanego Rudego i innych więźniów.
Alek zmarł z ran po akcji pod Arsenałem, Rudy kilka dni później z powodu tortur, a Zośka zginął w sierpniu 1943 roku w akcji pod Sieczychami.
Z wiersza Słowackiego „Testament mój”, z wersu o kamieniach rzucanych przez Boga na szaniec, czyli o ludziach oddających życie za ojczyznę.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Książka jest chroniona prawem autorskim, dlatego nie cytujemy jej tekstu. Cytat w tytule pochodzi z wiersza Juliusza Słowackiego „Testament mój” (Wolne Lektury). Fakty historyczne (Szare Szeregi, Mały Sabotaż, akcja pod Arsenałem 26 marca 1943 r., śmierć bohaterów) według powszechnie przyjętej wiedzy historycznej. Status według Dz.U. 2024 poz. 996 i Dz.U. 2026 poz. 378. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11