Strona główna › Lektury szkolne › Klasa 5 › Tajemniczy ogród

Powieść · klasy 4–6 · lektura do wyboru

„Tajemniczy ogród” Frances H. Burnett: plan wydarzeń, bohaterowie i test

Rozkapryszona dziewczynka z Indii trafia do ponurego angielskiego dworu, gdzie od dziesięciu lat nikt nie wszedł do zamkniętego ogrodu. Gdy go odnajduje, zmienia się ogród, ona sama i chory chłopiec ukryty w jednym ze stu pokoi. Poniżej masz plan wydarzeń z numerami rozdziałów, bohaterów, opis przemiany i test.

  • 27 rozdziałów
  • jedna z najczęściej czytanych lektur w kl. 5
  • tekst legalnie w Wolnych Lekturach
Autor
Frances Hodgson Burnett
Gatunek
powieść obyczajowa dla dzieci i młodzieży
Miejsce akcji
Indie, a potem dwór Misselthwaite Manor na wrzosowisku w Yorkshire (Anglia)
Bohaterowie
Mary Lennox, Colin Craven, Dick Sowerby
Budowa
27 rozdziałów
Gdzie przeczytać legalnie
Wolne Lektury, przekład Jadwigi Włodarkiewiczowej

O czym jest „Tajemniczy ogród”

Mary Lennox, rozpieszczona i niemiła dziewczynka, traci w Indiach rodziców, którzy umierają na cholerę. Trafia do wuja, pana Archibalda Cravena, do wielkiego dworu na angielskim wrzosowisku. Od pokojówki Marty dowiaduje się o ogrodzie, który pan Craven zamknął po śmierci żony, a klucz zakopał. Mary znajduje klucz i ukryte drzwi, a z bratem Marty, Dickiem, potajemnie przywraca ogród do życia. W jednym z zamkniętych pokoi odkrywa kuzyna Colina, który od lat leży w łóżku i myśli, że umrze. Ogród, przyjaźń i praca na świeżym powietrzu zmieniają ich wszystkich.

Plan wydarzeń

  1. Sama w Indiach (rozdz. I–II)

    Mary ma około dziewięciu lat. W domu wybucha cholera, umierają rodzice i służba, a o dziewczynce nikt nie pamięta. Przez kilka dni mieszka u pastora, którego dzieci przezywają ją „panną Mary kapryśnicą”. Potem wyjeżdża do Anglii, do wuja.

  2. Misselthwaite Manor (rozdz. II–IV)

    Pani Medlock, gospodyni, wiezie Mary przez wrzosowisko do domu, który ma sześćset lat i blisko sto pokoi. Pokojówka Marta opowiada o ogrodzie zamkniętym od dziesięciu lat. Mary poznaje ogrodnika Bena Weatherstaffa i gila z czerwoną szyjką.

  3. Klucz i drzwi (rozdz. V–VIII)

    Mary słyszy w korytarzu czyjś płacz. W świeżo rozkopanej ziemi, przy której kręci się gil, znajduje stary klucz (rozdz. VII). Od matki Marty dostaje skakankę. Podmuch wiatru odchyla bluszcz na murze i Mary widzi klamkę ukrytych drzwi (rozdz. VIII).

  4. Dick i praca w ogrodzie (rozdz. IX–XI)

    Mary wchodzi do ogrodu i zaczyna wyrywać chwasty. Poznaje Dicka, brata Marty, z którym przyjaźnią się wszystkie zwierzęta na wrzosowisku. Razem po cichu przywracają ogród do życia.

  5. „Czy mogłabym dostać kawałek ziemi?” (rozdz. XII)

    Wuj wzywa Mary do siebie. Dziewczynka prosi go o kawałek ziemi do uprawiania. Pan Craven odpowiada: „Tyle ziemi możesz dostać, ile tylko zechcesz” i znów wyjeżdża.

  6. Colin (rozdz. XIII–XIV)

    Mary idzie za płaczem i odkrywa Colina, syna pana Cravena. Chłopiec leży w łóżku, rozkazuje służbie jak „młody radża” i jest pewien, że będzie miał garb i umrze.

  7. Napad histerii (rozdz. XV–XVII)

    Dick przychodzi z liskiem Kapitanem i wroną Sadzą. Gdy Colin w nocy dostaje napadu histerii, Mary każe pokazać jego plecy i stwierdza: „Nic nie masz na plecach, żadnej narośli”. Colin się uspokaja.

  8. Colin w ogrodzie (rozdz. XVIII–XXI)

    Dick wozi Colina na wózku do ogrodu. Ben Weatherstaff zagląda przez mur z drabiny. Colin wstaje i staje „prosto jak strzała”: „To mój ogród” (rozdz. XXI).

  9. Czary (rozdz. XXII–XXV)

    Colin uczy się chodzić i wierzy w „czary” ogrodu. Dzieci ukrywają przed dorosłymi, że jest coraz zdrowszy.

  10. Zuzanna Sowerby (rozdz. XXVI)

    Do ogrodu przychodzi matka Marty i Dicka, Zuzanna Sowerby. Cieszy się z dzieci i mówi, że pan Craven musi wrócić do domu.

  11. Powrót ojca (rozdz. XXVII)

    Pan Craven podróżuje po Norwegii, Tyrolu i nad jeziorem Como. Śni mu się głos żony wołający „W ogrodzie!”, a potem dostaje list od Zuzanny Sowerby. Wraca do Misselthwaite. Z ogrodu wybiega zdrowy chłopiec: „Tatusiu, jestem Colin”.

Przemiana bohaterów

BohaterNa początkuNa końcu
Mary Lennoxsamotna, kapryśna, przyzwyczajona, że służba robi wszystko za niąciekawa świata, pracowita, troszczy się o innych
Colin Cravenleży w łóżku, rozkazuje, myśli o garbie i śmiercichodzi, biega, cieszy się życiem
pan Archibald Cravenod dziesięciu lat zamknięty w żałobie, unika synawraca do domu i do syna
ogródzamknięty, zarośnięty, „nieżywy”kwitnie i znów jest pełen życia

Ogród jest symbolem: kiedy ożywa, ożywają też ludzie, którzy się nim opiekują.

Bohaterowie

PostaćKim jest
Mary Lennoxsierota z Indii, około dziewięciu lat
Colin Cravensyn pana Cravena, kuzyn Mary
Archibald Cravenwuj Mary, właściciel Misselthwaite; ma „krzywe plecy”
Dick Sowerbybrat Marty, przyjaciel zwierząt (w innych przekładach Dickon)
Martapokojówka, z rodziny dwanaściorga dzieci
Zuzanna Sowerbymatka Marty i Dicka
pani Medlockgospodyni we dworze
Ben Weatherstaffstary ogrodnik
doktor Cravenlekarz Colina, który odziedziczyłby Misselthwaite

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania

Dlaczego ogród był zamknięty?

Pan Craven zamknął go po nagłej śmierci żony, która ten ogród kochała. Zakopał klucz i nikt nie wchodził tam przez dziesięć lat (rozdz. IV).

Kto pomógł Mary znaleźć klucz i drzwi?

Gil z czerwoną szyjką (w innych przekładach rudzik). Kręcił się przy świeżo rozkopanej ziemi, w której leżał klucz (rozdz. VII), a podmuch wiatru odsłonił drzwi pod bluszczem (rozdz. VIII).

Czy Colin był naprawdę chory?

Był słaby, bo całe życie leżał w łóżku i bał się, że będzie miał garb. Mary sprawdziła mu plecy i powiedziała, że nie ma na nich „żadnej narośli” (rozdz. XVII). Na świeżym powietrzu nauczył się chodzić.

Jak kończy się „Tajemniczy ogród”?

Pan Craven wraca do domu. Z ogrodu wybiega zdrowy Colin i mówi: „Tatusiu, jestem Colin”. Ojciec wchodzi z nim do ogrodu, a potem razem wracają do dworu (rozdz. XXVII).

Źródła i metoda. Tekst powieści w przekładzie Jadwigi Włodarkiewiczowej: wydanie Wolnych Lektur (domena publiczna); szczegóły sprawdzone w tekście, w nawiasach numer rozdziału. Status według Dz.U. 2024 poz. 996 i Dz.U. 2026 poz. 378. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd

Stan prawny na 2026-10-10.

Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-10