Strona główna › Lektury szkolne › Klasa 5 › Tajemniczy ogród
Powieść · klasy 4–6 · lektura do wyboru
„Tajemniczy ogród” Frances H. Burnett: plan wydarzeń, bohaterowie i test
Rozkapryszona dziewczynka z Indii trafia do ponurego angielskiego dworu, gdzie od dziesięciu lat nikt nie wszedł do zamkniętego ogrodu. Gdy go odnajduje, zmienia się ogród, ona sama i chory chłopiec ukryty w jednym ze stu pokoi. Poniżej masz plan wydarzeń z numerami rozdziałów, bohaterów, opis przemiany i test.
- 27 rozdziałów
- jedna z najczęściej czytanych lektur w kl. 5
- tekst legalnie w Wolnych Lekturach
- Autor
- Frances Hodgson Burnett
- Gatunek
- powieść obyczajowa dla dzieci i młodzieży
- Miejsce akcji
- Indie, a potem dwór Misselthwaite Manor na wrzosowisku w Yorkshire (Anglia)
- Bohaterowie
- Mary Lennox, Colin Craven, Dick Sowerby
- Budowa
- 27 rozdziałów
- Gdzie przeczytać legalnie
- Wolne Lektury, przekład Jadwigi Włodarkiewiczowej
O czym jest „Tajemniczy ogród”
Mary Lennox, rozpieszczona i niemiła dziewczynka, traci w Indiach rodziców, którzy umierają na cholerę. Trafia do wuja, pana Archibalda Cravena, do wielkiego dworu na angielskim wrzosowisku. Od pokojówki Marty dowiaduje się o ogrodzie, który pan Craven zamknął po śmierci żony, a klucz zakopał. Mary znajduje klucz i ukryte drzwi, a z bratem Marty, Dickiem, potajemnie przywraca ogród do życia. W jednym z zamkniętych pokoi odkrywa kuzyna Colina, który od lat leży w łóżku i myśli, że umrze. Ogród, przyjaźń i praca na świeżym powietrzu zmieniają ich wszystkich.
Plan wydarzeń
Sama w Indiach (rozdz. I–II)
Mary ma około dziewięciu lat. W domu wybucha cholera, umierają rodzice i służba, a o dziewczynce nikt nie pamięta. Przez kilka dni mieszka u pastora, którego dzieci przezywają ją „panną Mary kapryśnicą”. Potem wyjeżdża do Anglii, do wuja.
Misselthwaite Manor (rozdz. II–IV)
Pani Medlock, gospodyni, wiezie Mary przez wrzosowisko do domu, który ma sześćset lat i blisko sto pokoi. Pokojówka Marta opowiada o ogrodzie zamkniętym od dziesięciu lat. Mary poznaje ogrodnika Bena Weatherstaffa i gila z czerwoną szyjką.
Klucz i drzwi (rozdz. V–VIII)
Mary słyszy w korytarzu czyjś płacz. W świeżo rozkopanej ziemi, przy której kręci się gil, znajduje stary klucz (rozdz. VII). Od matki Marty dostaje skakankę. Podmuch wiatru odchyla bluszcz na murze i Mary widzi klamkę ukrytych drzwi (rozdz. VIII).
Dick i praca w ogrodzie (rozdz. IX–XI)
Mary wchodzi do ogrodu i zaczyna wyrywać chwasty. Poznaje Dicka, brata Marty, z którym przyjaźnią się wszystkie zwierzęta na wrzosowisku. Razem po cichu przywracają ogród do życia.
„Czy mogłabym dostać kawałek ziemi?” (rozdz. XII)
Wuj wzywa Mary do siebie. Dziewczynka prosi go o kawałek ziemi do uprawiania. Pan Craven odpowiada: „Tyle ziemi możesz dostać, ile tylko zechcesz” i znów wyjeżdża.
Colin (rozdz. XIII–XIV)
Mary idzie za płaczem i odkrywa Colina, syna pana Cravena. Chłopiec leży w łóżku, rozkazuje służbie jak „młody radża” i jest pewien, że będzie miał garb i umrze.
Napad histerii (rozdz. XV–XVII)
Dick przychodzi z liskiem Kapitanem i wroną Sadzą. Gdy Colin w nocy dostaje napadu histerii, Mary każe pokazać jego plecy i stwierdza: „Nic nie masz na plecach, żadnej narośli”. Colin się uspokaja.
Colin w ogrodzie (rozdz. XVIII–XXI)
Dick wozi Colina na wózku do ogrodu. Ben Weatherstaff zagląda przez mur z drabiny. Colin wstaje i staje „prosto jak strzała”: „To mój ogród” (rozdz. XXI).
Czary (rozdz. XXII–XXV)
Colin uczy się chodzić i wierzy w „czary” ogrodu. Dzieci ukrywają przed dorosłymi, że jest coraz zdrowszy.
Zuzanna Sowerby (rozdz. XXVI)
Do ogrodu przychodzi matka Marty i Dicka, Zuzanna Sowerby. Cieszy się z dzieci i mówi, że pan Craven musi wrócić do domu.
Powrót ojca (rozdz. XXVII)
Pan Craven podróżuje po Norwegii, Tyrolu i nad jeziorem Como. Śni mu się głos żony wołający „W ogrodzie!”, a potem dostaje list od Zuzanny Sowerby. Wraca do Misselthwaite. Z ogrodu wybiega zdrowy chłopiec: „Tatusiu, jestem Colin”.
Przemiana bohaterów
| Bohater | Na początku | Na końcu |
|---|---|---|
| Mary Lennox | samotna, kapryśna, przyzwyczajona, że służba robi wszystko za nią | ciekawa świata, pracowita, troszczy się o innych |
| Colin Craven | leży w łóżku, rozkazuje, myśli o garbie i śmierci | chodzi, biega, cieszy się życiem |
| pan Archibald Craven | od dziesięciu lat zamknięty w żałobie, unika syna | wraca do domu i do syna |
| ogród | zamknięty, zarośnięty, „nieżywy” | kwitnie i znów jest pełen życia |
Ogród jest symbolem: kiedy ożywa, ożywają też ludzie, którzy się nim opiekują.
Bohaterowie
| Postać | Kim jest |
|---|---|
| Mary Lennox | sierota z Indii, około dziewięciu lat |
| Colin Craven | syn pana Cravena, kuzyn Mary |
| Archibald Craven | wuj Mary, właściciel Misselthwaite; ma „krzywe plecy” |
| Dick Sowerby | brat Marty, przyjaciel zwierząt (w innych przekładach Dickon) |
| Marta | pokojówka, z rodziny dwanaściorga dzieci |
| Zuzanna Sowerby | matka Marty i Dicka |
| pani Medlock | gospodyni we dworze |
| Ben Weatherstaff | stary ogrodnik |
| doktor Craven | lekarz Colina, który odziedziczyłby Misselthwaite |
Test i inne lektury
Najczęstsze pytania
Dlaczego ogród był zamknięty?
Pan Craven zamknął go po nagłej śmierci żony, która ten ogród kochała. Zakopał klucz i nikt nie wchodził tam przez dziesięć lat (rozdz. IV).
Kto pomógł Mary znaleźć klucz i drzwi?
Gil z czerwoną szyjką (w innych przekładach rudzik). Kręcił się przy świeżo rozkopanej ziemi, w której leżał klucz (rozdz. VII), a podmuch wiatru odsłonił drzwi pod bluszczem (rozdz. VIII).
Czy Colin był naprawdę chory?
Był słaby, bo całe życie leżał w łóżku i bał się, że będzie miał garb. Mary sprawdziła mu plecy i powiedziała, że nie ma na nich „żadnej narośli” (rozdz. XVII). Na świeżym powietrzu nauczył się chodzić.
Jak kończy się „Tajemniczy ogród”?
Pan Craven wraca do domu. Z ogrodu wybiega zdrowy Colin i mówi: „Tatusiu, jestem Colin”. Ojciec wchodzi z nim do ogrodu, a potem razem wracają do dworu (rozdz. XXVII).
Źródła i metoda. Tekst powieści w przekładzie Jadwigi Włodarkiewiczowej: wydanie Wolnych Lektur (domena publiczna); szczegóły sprawdzone w tekście, w nawiasach numer rozdziału. Status według Dz.U. 2024 poz. 996 i Dz.U. 2026 poz. 378. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-10.