Strona główna › Lektury szkolne › Klasa 5 › Mała księżniczka

Autor

Frances Hodgson Burnett

Gatunek

powieść obyczajowa dla dzieci i młodzieży

Miejsce akcji

Londyn: pensja miss Minchin i sąsiedni dom „pana z Indii”

Bohaterowie

Sara Crewe, Becky, miss Minchin, pan Carrisford, Ram Dass

Budowa

19 rozdziałów z tytułami

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury, przekład Józefa Birkenmajera

O czym jest „Mała księżniczka”

Siedmioletnia Sara Crewe przyjeżdża z Indii do Londynu i zostaje w pensji miss Minchin, a jej ojciec, kapitan Crewe, wraca do Indii. Jest najbogatszą uczennicą, ale nie zadziera nosa: pomaga słabszym koleżankom, opowiada baśnie i lubi wyobrażać sobie, że jest księżniczką. W dniu jej jedenastych urodzin przychodzi wiadomość, że ojciec zmarł i stracił cały majątek. Miss Minchin przenosi Sarę na poddasze i każe jej pracować na utrzymanie. Dziewczynka głoduje i marznie, a mimo to dzieli się z biedniejszymi od siebie. W końcu okazuje się, że chory pan z Indii, który zamieszkał w domu obok, od dawna szuka córki swojego przyjaciela.

Plan wydarzeń

1. Przyjazd do Londynu (rozdz. I „Sara”)

   Siedmioletnia Sara przyjeżdża z ojcem z Bombaju do Londynu. Kapitan Crewe zapisuje ją do pensji miss Minchin, kupuje jej lalkę Emilkę i wyposaża córkę „jak małą księżniczkę”, a potem wraca do Indii.

2. Lekcja francuskiego (rozdz. II)

   Miss Minchin myśli, że Sara nie zna francuskiego, a dziewczynka jest zbyt grzeczna, by od razu wyprowadzić ją z błędu. Tymczasem to język zmarłej matki Sary, Francuzki. Nauczyciel, monsieur Dufarge, od razu to słyszy. Przełożona czuje się urażona przy całej klasie.

3. Ermengarda i Lottie (rozdz. III–IV)

   Sara zaprzyjaźnia się z Ermengardą St. John, której nauka idzie bardzo opornie, i obiecuje pomagać jej w lekcjach francuskiego. Uspokaja też czteroletnią Lottie, która tupie i zanosi się płaczem: „Ja będę twoją mamusią”.

4. Becky (rozdz. V)

   Becky, mała posługaczka z kuchni, podsłuchuje baśnie Sary. Pewnego dnia ze zmęczenia zasypia w jej pokoju. Sara wcale się nie gniewa, tylko ją częstuje. Mówi, że chciałaby być księżniczką, choćby „na niby”, bo wtedy też można robić dla ludzi coś dobrego.

5. Kopalnie diamentów (rozdz. VI)

   Szkolny kolega kapitana Crewe namawia go do udziału w kopalniach diamentów. Szkoła szykuje wielkie przyjęcie na jedenaste urodziny Sary, a z Paryża przychodzi nowa lalka. Becky daje Sarze poduszeczkę do igieł, którą sama uszyła.

6. Wszystko się zmienia (rozdz. VII)

   W czasie przyjęcia przychodzi pan Barrow, plenipotent ojca. Kapitan Crewe zmarł z gorączki tropikalnej i stracił cały majątek. Miss Minchin zabiera Sarze wszystko, nawet urodzinową lalkę. Mówi jej: „Teraz musisz zarabiać na utrzymanie… jak Becky”. Sara ma spać na poddaszu, obok Becky.

7. Na poddaszu (rozdz. VIII–IX)

   Sara biega po sprawunkach, pomaga w kuchni i uczy najmłodsze dziewczynki, a często chodzi głodna. Odwiedzają ją po kryjomu Ermengarda i Lottie. Sara oswaja szczura, którego nazywa Melchizedechem.

8. Duża Rodzina i pan z Indii (rozdz. X–XI)

   Sara obserwuje liczną rodzinę z sąsiedztwa i nazywa ją Dużą Rodziną. Mały Guy Clarence bierze ją za żebraczkę i daje jej sześć pensów. Do domu obok wprowadza się chory pan z Indii. Gdy jego małpka ucieka do pokoiku Sary, sługa Ram Dass przychodzi po nią przez dach. Sara rozmawia z nim w języku hinduskim.

9. Kto szuka córki kapitana? (rozdz. XII)

   Pan z Indii to pan Carrisford, dawny przyjaciel kapitana Crewe. Szuka jego córki, bo sądzi, że uczyła się w szkole w Paryżu. Jego prawnik, pan Carmichael, ojciec Dużej Rodziny, szuka jej aż w Moskwie.

10. Cztery pensy (rozdz. XIII „Jedna z szarego tłumu”)

    Przemarznięta i głodna Sara znajduje w błocie srebrną monetę czteropensową. Przed piekarnią siedzi dziewczynka jeszcze bardziej głodna od niej. Piekarka daje Sarze sześć ciastek, a Sara pięć z nich oddaje żebraczce.

11. Czarnoksiężnik (rozdz. XIV–XV)

    Gdy Sary nie ma, Ram Dass i sekretarz pana Carrisforda wchodzą przez okno w dachu do jej pokoiku i wszystko oglądają. Ermengarda przynosi paczkę od ciotki i dziewczynki urządzają z Becky ucztę. Lawinia donosi o tym przełożonej, a miss Minchin karze Sarę: następnego dnia nie dostanie jedzenia. W nocy Sara budzi się w odmienionym pokoju. Pali się ogień, na podłodze leży czerwony dywan, a na stoliku czeka kolacja. Jest też liścik „Od przyjaciela”. Sara dzieli się kolacją z Becky.

12. Odwiedziny (rozdz. XVI)

    Odtąd co wieczór czeka na Sarę ciepła kolacja, a potem przychodzą paczki z ubraniami „Dla dziewczynki w prawym pokoiku na poddaszu”. Sara zostawia liścik z podziękowaniem. Pewnego wieczoru małpka znowu ucieka do jej pokoiku.

13. „Oto jest to dziecko” (rozdz. XVII)

    Sara odnosi małpkę do domu obok. Z rozmowy wychodzi na jaw, że jest córką kapitana Crewe. Pan Carrisford myślał, że przyjaciel stracił przez niego majątek. Tymczasem kopalnie przyniosły miliony, a połowa należy do Sary.

14. „Starałam się być nią zawsze” (rozdz. XVIII)

    Miss Minchin przychodzi po Sarę, ale pan Carmichael wyjaśnia, że pan Carrisford zostanie opiekunem dziewczynki. Na złośliwe pytanie, czy znów czuje się księżniczką, Sara odpowiada: „Starałam się być nią zawsze”. Becky ma przyjść do usług Sary, a miss Amelia pierwszy raz mówi siostrze, co o niej myśli.

15. Anna (rozdz. XIX)

    Sara mieszka u pana Carrisforda, którego nazywa wujaszkiem Tomaszem. Wraca do piekarni i prosi, żeby piekarka karmiła głodne dzieci, a rachunki przysyłała jej. Dawna żebraczka, Anna, mieszka teraz u piekarki i pomaga w sklepie. Sara proponuje, żeby to ona rozdawała chleb biednym dzieciom.

Co znaczy być księżniczką

Sara rozumie bycie księżniczką nie jako bogactwo, tylko jako sposób zachowania. Kiedy jest bogata, nie wywyższa się i pomaga słabszym: Ermengardzie, Lottie i Becky. Kiedy traci wszystko, nadal jest grzeczna dla tych, którzy ją poniżają, i dzieli się z biedniejszymi. Najlepiej widać to w rozdziale XIII: sama jest głodna, a oddaje pięć z sześciu ciastek żebraczce. Dlatego na końcu może powiedzieć miss Minchin, że księżniczką starała się być zawsze.

Bohaterowie

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania