Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Monachomachia
Poemat heroikomiczny · liceum i technikum · lektura uzupełniająca (fragmenty)
W małym mieście żyją sobie spokojnie mnisi z dziewięciu klasztorów. Gdy bogini niezgody budzi zazdrość, dominikanie wyzywają karmelitów na uczoną dysputę. Dysputa kończy się bitwą na kufle, sandały i księgi, a pokój przywraca dopiero puchar pełen wina. Krasicki opisuje tę wojnę mnichów podniosłym stylem eposu i w ten sposób ośmiesza lenistwo, pijaństwo i ciemnotę zakonników. Poniżej masz streszczenie pieśni, bohaterów, cechy gatunku i test.
W mieście, w którym są „trzy karczmy, bram cztery ułomki, / Klasztorów dziewięć”, mnisi żyją wygodnie i leniwie. Jędza niezgody wzbudza w nich jednak zazdrość. Dominikanie radzą przy wódce i piernikach, a stary ojciec Pankracy proponuje, by wyzwać rywali na dysputę. Dwaj posłowie, waleczny Gaudenty i piękny Hijacynt, zanoszą wyzwanie karmelitom. Karmelici przyjmują je po burzliwej naradzie. Ponieważ nie umieją się uczyć, szukają biblioteki i znajdują ją w starym, walącym się lamusie. Na dyspucie mówca wygłasza pompatyczny panegiryk na cześć mecenasa, a ojciec Łukasz atakuje go sylogizmami. Nagle wybucha powszechna bójka. Mnisi walczą kuflami, sandałami, powrozami i księgami. Rajmunda przygniata spadająca kronika, a Gaudenty zwycięża wszystkich. Pokój przywraca dopiero prałat, który każe przynieść wielki puchar, „vitrum gloriosum”, i napełnić go winem. Na widok pucharu mnisi krzyczą „Zgoda!”. Poemat kończy się puentą: „Cnota, nie odzież czyni zakonnika”.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Narrator zapowiada „Wojnę mnichowską. Nie śmiejcie się, proszę”. Opisuje miasto i „Świętych próżniaków”, którzy żyją w dostatku. Jędza niezgody rzuca iskry na klasztory. Przerażeni dominikanie zbierają się w refektarzu. Doktor pije kminkówkę, ojcowie wygłaszają mowy, a Gaudenty woła: „Pókiśmy w siłach, na wszystkich uderzmy!”. Pankracy radzi wyzwać rywali na dysputę.
U karmelitów ojciec Rajmund rano potyka się o próg i uznaje to za zły znak. Zbiera się ponad trzydziestu ojców. Przychodzą „Białokapturni” posłowie, Gaudenty i Hijacynt, i wyzywają karmelitów na dysputę. Przeor przyjmuje wyzwanie: „Pochlebstw nie chcemy, a gróźb się nie boim”. Młodzi chcą wojny, starzy się boją, a narada kończy się dzwonkiem na obiad.
Po obiedzie ojcowie radzą dalej. Jeden chce pokonać rywali w piciu, ale inny ostrzega: „Pijemy dobrze, ale lepiej oni”. Elizeusz mówi, że trzeba się uczyć, bo w klasztorze podobno jest biblioteka. Krawiec i aptekarz odnajdują ją w spróchniałym lamusie na ruinach starej baszty. Doktor dominikanów idzie po radę do „wielebnej matki”. U dominikanów też ustaje brzęk kufli: „Nawet Gaudenty w rubryceli czyta”.
Narrator z ironią pozdrawia Arystotelesa, patrona szkolnej filozofii. Na dysputę przychodzą mnisi wielu zakonów. Obrońca tezy wygłasza przesadny panegiryk na cześć mecenasa, czyli wicesgerenta. Ojciec Łukasz atakuje go uczonymi formułami („strzelił z Baroko”), ale nagle wybucha wrzask i ogólna wojna. Piękny Hijacynt w tym czasie gawędzi z dewotką, a potem biegnie na pole bitwy.
Mnisi zrywają sobie kaptury, rzucają sandałami i kuflami. Hijacynt pada od kufla ojca Zefiryna. Gaudenty jak lew wpada w tłum, a Rajmunda przygniata „Seraficzna (…) kronika”. Rafał zalewa Gaudentemu oczy wodą z kropidła. Wicesgerent, proboszcz i doktor radzą, jak zatrzymać bójkę. Prałat każe przynieść starożytny puchar, „vitrum gloriosum”.
Narrator opisuje puchar ozdobiony rzeźbami czterech pór roku. Brat Czesław wlewa do niego wino, które doktor dotąd pił sam w swojej celi. Gdy puchar staje w drzwiach refektarza, walczący krzyczą „Zgoda!”. Narrator kończy pochwałą dobrego przeora i zachętą: „Przeczytaj, osądź! Nie pochwalisz — spalę”.
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| Gaudenty | dominikanin, poseł | zawadiaka o wyglądzie „Niezlęknionego (…) bohatera”; w bitwie zwycięża wszystkich |
| Hijacynt | dominikanin, poseł | piękny i grzeczny, ulubieniec dewotek |
| Pankracy | stary dominikanin | proponuje wyzwanie na dysputę |
| Rajmund | karmelita | przesądny, przygnieciony przez kronikę |
| Rafał | karmelita, przyjaciel Rajmunda | walczy kropidłem |
| Elizeusz | karmelita | jedyny, który mówi, że trzeba się uczyć |
| doktor, przeor, prałat | starszyzna | jedzą, piją i drzemią; prałat przynosi puchar |
| narrator | autor-moralista | opowiada z ironią, w stylu eposu |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: „Hymn do miłości ojczyzny”, „Świat zepsuty”, „Żona modna”…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: Krasicki: satyry i Hymn do miłości ojczyzny, pojęcia epoki.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
20 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 1): antyk, Biblia, średniowiecze, renesans, barok…
34,90 zł
Zobacz w sklepie →To słowo złożone z greckich wyrazów oznaczających mnicha i walkę. W tekście pełny tytuł brzmi: „Monachomachia czyli wojna mnichów”.
Dominikanie z karmelitami. Zaczyna się od wyzwania na dysputę, a kończy bójką, w której walczą też mnisi z innych klasztorów.
Prałat każe przynieść wielki puchar, „vitrum gloriosum”, i napełnić go winem. Na jego widok mnisi krzyczą „Zgoda!” i godzą się przy piciu.
To utwór, który opisuje błahe, śmieszne wydarzenie wzniosłym stylem eposu bohaterskiego. Kontrast stylu i tematu wywołuje komizm. „Monachomachia” to najsłynniejszy polski przykład.
„Cnota, nie odzież czyni zakonnika”. Krasicki nie wyśmiewa wiary, tylko złych zakonników: leniwych, pijących i niewykształconych.
Źródła i metoda. Tekst poematu: wydanie Wolnych Lektur (6 pieśni); cytaty sprawdzone w tekście. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11