Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Górą „Edek”

Opowiadanie · liceum i technikum · lektura obowiązkowa

Górą „Edek” Marka Nowakowskiego: streszczenie, interpretacja i test

Zatłoczona ulica, brak miejsc do parkowania. Kierowca małego fiata czeka na zwalniające się miejsce, ale miejsce sprzątnięte mu sprzed nosa zajmuje kierowcę dużego, lśniącego forda. Ten drobny, codzienny konflikt pokazuje coś ważniejszego: świat, w którym wygrywa silniejszy, bardziej bezczelny i pozbawiony skrupułów. Tytułowy „Edek” to wyraźne nawiązanie do bohatera „Tanga” Sławomira Mrożka. Poniżej masz omówienie, interpretację na maturę i test.

Rozwiąż test (12 pytań)Omówienie

chamstwo
siła
nawiązanie do „Tanga”

Autor: Marek Nowakowski (1935–2014), prozaik, mistrz krótkiej formy
Zbiór: „Prawo prerii”, 1999 rok
Gatunek: krótkie opowiadanie, obrazek obyczajowy
Miejsce akcji: zatłoczona ulica w dużym mieście
Bohaterowie: kierowca małego fiata i kierowca dużego forda
Nawiązanie: Edek z dramatu „Tango” Sławomira Mrożka

O czym jest Górą „Edek”

Akcja dzieje się na zatłoczonej ulicy. Nie ma gdzie zaparkować, samochody tworzą korek. Kierowca małego fiata dostrzega zwalniające się miejsce i próbuje do niego wjechać. W tej samej chwili o to miejsce zaczyna walczyć kierowca dużego, lśniącego forda. Ford jest większy i silniejszy, a jego kierowca nie przejmuje się ani trąbieniem, ani rosnącym korkiem. Kierowca fiata w końcu ustępuje. Wygrywa ten, kto jest silniejszy i bardziej bezwzględny.

Opowiadanie jest bardzo krótkie i napisane oszczędnie, niemal jak reportaż albo notatka z codzienności. Nowakowski nie komentuje wprost zachowania bohaterów. Ocenę przynosi dopiero tytuł: zwycięzca to „Edek”, czyli typ człowieka znany czytelnikom z „Tanga” Mrożka.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Przebieg zdarzeń

Zatłoczona ulica
Brakuje miejsc parkingowych, rośnie korek.
Wolne miejsce
Kierowca fiata próbuje wjechać na zwalniające się miejsce.
Konkurent
Kierowca forda wykorzystuje sytuację i walczy o to samo miejsce.
Przegrana słabszego
Kierowca fiata ustępuje. Miejsce zajmuje silniejszy.

Bohaterowie

Postać	Kim jest	Rola
kierowca fiata	zwykły, przeciętny człowiek	słabszy, przegrywa w starciu z bezczelnością
kierowca forda („Edek”)	właściciel dużego, lśniącego auta	silniejszy, pewny siebie, bez skrupułów; współczesny Edek

Nawiązanie do „Tanga” i interpretacja

Kim jest Edek u Mrożka? W „Tangu” Edek to prostak, który na końcu przejmuje władzę w rodzinie siłą, gdy inteligenci nie potrafią obronić żadnych wartości.
Po co Nowakowski nawiązuje do Mrożka? Tytuł od razu podsuwa ocenę kierowcy forda: to nowy Edek, cham, który wygrywa dzięki sile i bezczelności.
Świat bez norm. Drobny spór o miejsce parkingowe pokazuje rzeczywistość, w której nie liczą się zasady, tylko przewaga.
Przemiana społeczna. Opowiadanie z tomu wydanego pod koniec lat 90. pokazuje brutalizację życia codziennego w nowej rzeczywistości.
Forma. Krótki, rzeczowy styl „małego realizmu” sprawia, że scena wydaje się zwyczajna, a przez to jeszcze bardziej niepokojąca.

Jak odpowiedzieć na pytanie jawne

W pytaniu o cel nawiązania warto pokazać, że tytuł działa jak klucz interpretacyjny. Nowakowski nie musi opisywać charakteru kierowcy forda, bo nazywając go „Edkiem”, przywołuje cały obraz z „Tanga”: prymitywną siłę, która wygrywa z kulturą i rozsądkiem. Nawiązanie skraca opis, nadaje scenie ogólny sens i ostrzega przed światem, w którym rządzą „Edkowie”.

Sprawdź się na kartce

Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.

Kartkówka PDF · sklep

Proza i reportaż po 1945 roku — kartkówka, polski LO kl. 4

Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Górą „Edek”, Miejsce, Profesor Andrews w Warszawie, Podróże…

2,90 zł (grupy B, C, D i E)

Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →

Sprawdzian PDF · sklep

Współczesność — sprawdzian z epoki — sprawdzian, polski LO kl. 4

Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Dżuma, Rok 1984, Tango, poezja i proza po 1945 roku…

2,90 zł (grupy B, C, D i E)

Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →

Pakiet PDF · sklep

Polski, liceum klasa 4 — wszystkie sprawdziany i kartkówki

7 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 4): literatura po 1945 roku: „Dżuma”, „Rok 1984”, „Tango”…

13,90 zł

Zobacz w sklepie →

Wszystkie sprawdziany i kartkówki z polskiego →

Test i inne lektury

testTest: 12 pytań z wyjaśnieniamiFiat, ford i nawiązanie do „Tanga”.lektura„Tango”: streszczenie i testDramat, z którego pochodzi Edek.lektura„Profesor Andrews w Warszawie”: streszczenie i testInne obowiązkowe opowiadanie współczesne.

Najczęstsze pytania

O czym jest Górą „Edek”?

O walce o miejsce parkingowe między kierowcą małego fiata a kierowcą dużego forda. Wygrywa silniejszy i bardziej bezczelny.

Do jakiego utworu nawiązuje tytuł?

Do „Tanga” Sławomira Mrożka, w którym Edek, prymitywny i brutalny, przejmuje władzę.

Kim jest „Edek” w opowiadaniu?

To kierowca forda, który zachowuje się jak ktoś uprzywilejowany, a w rzeczywistości jest zwykłym chamem.

Z jakiego zbioru pochodzi opowiadanie?

Ze zbioru „Prawo prerii” Marka Nowakowskiego, wydanego w 1999 roku.

Jaki problem porusza opowiadanie?

Agresję, chamstwo i brak zasad w codziennym życiu, gdzie liczy się siła, a nie uczciwość.

Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Opowiadanie jest chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu i opisujemy tylko podstawowy przebieg zdarzeń, zgodny w kilku niezależnych opracowaniach maturalnych. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd

Stan prawny na 2026-10-12.