Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Ferdydurke
Powieść groteskowa · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (fragmenty, matura)
Trzydziestoletni Józio budzi się z poczuciem, że nie jest ani młody, ani dojrzały. Odwiedza go profesor Pimko i zamienia w szesnastoletniego ucznia, a potem prowadzi do szkoły. Tak zaczyna się groteskowa podróż przez szkołę, nowoczesny dom Młodziaków i ziemiański dwór. Wszędzie ludzie narzucają sobie nawzajem formy, czyli gotowe role, miny i sposoby zachowania. Gombrowicz pokazuje, że człowiek nie może uciec od formy, może najwyżej uciekać z jednej w drugą. Poniżej masz streszczenie, najważniejsze pojęcia i test.
Józio Kowalski ma trzydzieści lat, ale czuje się niedojrzały. Pewnego dnia odwiedza go profesor Pimko, belfer i wielbiciel kultury. Traktuje Józia jak ucznia i sprawia, że ten naprawdę staje się chłopcem. Pimko zaprowadza go do szkoły dyrektora Piórkowskiego. W szkole uczniowie dzielą się na tych, którzy chcą być niewinnymi chłopiętami, i na „chłopaków”, którzy chcą być dorośli i wulgarni. Przywódcy obu grup, Syfon i Miętus, stają do pojedynku na miny, czyli na grymasy. Na lekcji polskiego nauczyciel powtarza uczniom, że wielki poeta jest wielki, choć oni nie rozumieją dlaczego. Pimko umieszcza Józia na stancji u Młodziaków, nowoczesnej rodziny inżyniera. Józio zakochuje się w ich córce, pensjonarce Zucie, symbolu nowoczesności i młodości. Postanawia zniszczyć ich nowoczesną formę i doprowadza do kompromitującej sceny, w której wszyscy się nawzajem przyłapują. Potem ucieka z Miętusem na wieś. Miętus marzy o bratnim spotkaniu z parobkiem. Trafiają do dworu wujostwa Hurleckich, gdzie panuje sztywny podział na panów i służbę. Gdy Miętus brata się z parobkiem Walkiem, cały porządek dworu się sypie i wybucha chaos. Józio ucieka, porywając kuzynkę Zosię, choć jej nie kocha. Wie, że nie ucieknie od formy, tylko przejdzie w inną.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Trzydziestoletni Józio zostaje przez profesora Pimkę zamieniony w ucznia, czyli „upupiony”.
Uczniowie dzielą się na chłopiąt i chłopaków. Syfon i Miętus walczą w pojedynku na miny. Lekcje są sztuczne i pełne frazesów.
Józio mieszka u nowoczesnej rodziny inżyniera. Fascynuje go nowoczesna pensjonarka Zuta. Józio niszczy ich formę, doprowadzając do kompromitacji.
Józio i Miętus uciekają z miasta. Miętus szuka parobka, z którym mógłby się zbratać.
Dwór żyje w sztywnym porządku pan–sługa. Miętus brata się z parobkiem, a porządek się rozpada.
Józio porywa kuzynkę Zosię. Wie, że wpada w nową formę.
| Pojęcie | Co znaczy |
|---|---|
| forma | sposób bycia narzucany człowiekowi przez innych: rola, zachowanie, styl |
| gęba | twarz-maska, którą inni przyprawiają człowiekowi, oceniając go i określając |
| pupa | infantylizacja, sprowadzanie człowieka do roli niedojrzałego dziecka, ucznia |
| łydka | symbol nowoczesności i młodości, uosobiony w Zucie Młodziakównie |
| upupienie | zrobienie z kogoś dziecka, odebranie mu dojrzałości |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy III liceum i technikum: forma, gęba, pupa, szkoła Piórkowskiego, Młodziakowie…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy III liceum i technikum: Przedwiośnie, Ferdydurke, poezja i grupy poetyckie, prądy…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
15 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 3): Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne…
26,90 zł
Zobacz w sklepie →Trzydziestoletnim narratorem, który przez profesora Pimkę zostaje zamieniony w ucznia i przechodzi przez kolejne formy: szkołę, dom Młodziaków i dwór.
Sposób zachowania, rola i styl narzucane człowiekowi przez innych. Według Gombrowicza nie da się od niej uciec.
Zrobienie z kogoś dziecka, potraktowanie go jak niedojrzałego ucznia. Tak postępuje profesor Pimko z Józiem.
Syfon i Miętus, przywódcy dwóch grup uczniów, stroili do siebie coraz dziwniejsze grymasy, by pokazać, czyja postawa jest silniejsza.
Józio ucieka z dworu z kuzynką Zosią, choć jej nie kocha. Rozumie, że ucieka tylko z jednej formy w drugą.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Powieść jest chroniona prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12