Wieloryb

Wieloryby całe życie spędzają w wodzie, ale co jakiś czas muszą wypływać na powierzchnię, żeby zaczerpnąć powietrza. Wydmuchując zużyte powietrze, tworzą charakterystyczną fontannę pary wodnej. Wiele gatunków odbywa długie wędrówki: latem żeruje w zimnych, bogatych w pokarm wodach, a zimą płynie do ciepłych mórz, gdzie rodzą się młode.

Walenie dzielimy na fiszbinowce i zębowce. Fiszbinowce, jak płetwal i humbak, nie mają zębów — w pysku mają fiszbiny, czyli rogowe płyty działające jak sito. Zębowce, jak kaszalot, polują na kałamarnice i ryby i odnajdują je za pomocą echolokacji, czyli wysyłania dźwięków.

Wieloryby mają opływowe, wrzecionowate ciało, przednie kończyny zmienione w płetwy piersiowe i poziomą płetwę ogonową, którą poruszają w górę i w dół. Pod skórą mają grubą warstwę tłuszczu, która chroni je przed zimnem. Na czubku głowy znajduje się otwór oddechowy — u fiszbinowców podwójny, u zębowców pojedynczy.

Wygląd zależy od gatunku: płetwal błękitny jest niebieskoszary i smukły, humbak ma bardzo długie płetwy piersiowe i guzki na głowie, a kaszalot — ogromną, prostokątną głowę. Największe wieloryby mierzą ponad 30 metrów i ważą tyle, co kilkadziesiąt słoni.

Rekin wieloryb, mimo nazwy, jest rybą — oddycha skrzelami, a jego płetwa ogonowa jest pionowa i porusza się na boki. Wieloryb ma płetwę ogonową poziomą i oddycha płucami.

Delfiny i morświny też są waleniami, ale znacznie mniejszymi. Orka to największy delfin — potocznie bywa nazywana wielorybem, choć naukowo należy do delfinowatych.

Przez stulecia ludzie polowali na wieloryby dla tłuszczu, z którego robiono olej do lamp, oraz dla mięsa i fiszbin. W XX wieku populacje wielu gatunków skurczyły się prawie do zera. Od 1986 roku obowiązuje międzynarodowy zakaz komercyjnych połowów wielorybów i wiele gatunków powoli odbudowuje liczebność.

Dziś wieloryby można podziwiać podczas rejsów obserwacyjnych, np. u wybrzeży Islandii, Norwegii czy Wysp Kanaryjskich. Zagrażają im zderzenia ze statkami, sieci rybackie, hałas pod wodą i plastik w oceanach.