
Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 1: Zwierzęta domowe, 6 tekstów PDF
6 krótkich opowiadań z pytaniami dla klasy 1, pisanych dużą czcionką: „Zwierzęta domowe”.
5,90 zł

Phocoena phocoena
Morświn to najmniejszy wieloryb zębowiec żyjący w europejskich morzach — w tym w Bałtyku, tuż u polskich wybrzeży! Często mylony z delfinem, ale ma krótszy pyszczek i bardziej zaokrąglone ciało.
Morświn to najmniejszy waleń naszych wód i jedyny, który żyje na stałe w Bałtyku. W odróżnieniu od delfinów ma krótki, zaokrąglony pysk bez wyraźnego dzioba.
Jest płochliwy i skryty — rzadko wyskakuje nad powierzchnię, więc trudno go zobaczyć. Poluje na drobne ryby, odnajdując je dzięki echolokacji. W Bałtyku jest bardzo rzadki i chroniony.
morświn musi zjadać nawet 10% swojej wagi ciała dziennie w rybach, żeby mieć dość energii na utrzymanie ciepła w zimnej wodzie? To tak, jakby dziecko o wadze 30 kg musiało zjadać 3 kg jedzenia każdego dnia.
Morświn ma krępe, ciemnoszare ciało z jaśniejszym brzuchem i małą, trójkątną płetwą grzbietową, na przedniej krawędzi której widać drobne, guzkowate wypustki spotykane tylko u morświnów, nieobecne u typowych delfinów żyjących w tych samych wodach.
Głowa jest mała i zaokrąglona, bez wyodrębnionego dzioba, a całe ciało krępe i opływowe, dobrze przystosowane do cichego, energooszczędnego pływania — morświn rzadko wykonuje efektowne skoki znane u wielu gatunków delfinów, woląc pozostawać niemal niezauważonym.
Delfin butlonosy jest wyraźnie większy, ma wyodrębniony dziób oraz wysoką, sierpowatą płetwę grzbietową, zupełnie inną od małej, trójkątnej płetwy morświna z jego zaokrągloną, bezdziobą głową i wyjątkowo cichym, skrytym zachowaniem.
Morświnek okularowy ma podobny, krępy kształt ciała, ale wyraźnie kontrastowe, czarno-białe ubarwienie oraz ciemne obwódki wokół oczu, których morświn w ogóle nie ma, a przy tym żyje na zupełnie przeciwnej półkuli, w znacznie chłodniejszych wodach.
Największym zagrożeniem dla morświna w Bałtyku jest przypadkowe zaplątanie się w sieci rybackie ustawione na inne gatunki ryb — dla niewielkiej, płochliwej populacji bałtyckiej każda taka strata jest szczególnie dotkliwa i trudna do odrobienia w kolejnych latach.
Aby ograniczyć to zagrożenie, na sieciach rybackich montuje się czasem specjalne urządzenia dźwiękowe, które odstraszają morświny swoim sygnałem, zanim zwierzę zdąży zaplątać się w sieć i pod wodą stracić orientację, co zwykle kończy się jego przedwczesną śmiercią.
Ze względu na płochliwość i skrytość morświna, jego obecność w danym akwenie bada się dziś głównie za pomocą podwodnych mikrofonów rejestrujących sygnały echolokacyjne, a nie poprzez bezpośrednią obserwację z powierzchni wody czy z pokładu łodzi, która często płoszy te płochliwe zwierzęta.
Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Materiał PDF · sklep
6 krótkich opowiadań z pytaniami dla klasy 1, pisanych dużą czcionką: „Zwierzęta domowe”.
5,90 zł

Materiał PDF · sklep
6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.
5,90 zł

Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.
3,90 zł
Morświn ma do 1,9 metra długości i waży do 65 kg — to najmniejszy waleń w Europie.
Morświn waży do 65 kg.
Morświn ma krępe, ciemnoszare ciało z jaśniejszym brzuchem i małą, trójkątną płetwą grzbietową, na przedniej krawędzi której widać drobne, guzkowate wypustki spotykane tylko u morświnów, nieobecne u typowych delfinów żyjących w tych samych wodach.
Morświn dożywa 8–13 lat.
Morświn jest mięsożerny — poluje na małe ryby, jak śledzie i szproty, oraz skorupiaki.
Morświn mieszka w chłodnych morzach półkuli północnej — także w Bałtyku.
Morświn jest mniejszy, ma krótszy, zaokrąglony pysk (bez „dzioba”) i nie wygląda na „uśmiechniętego” jak delfin.
Morświn po angielsku to harbour porpoise (czyt. harbor porpes).
Jest mała i trójkątna, z drobnymi, guzkowatymi wypustkami na przedniej krawędzi, spotykanymi tylko u morświnów, a nie sierpowata i wysoka jak u typowych delfinów.
Przypadkowe zaplątanie się w sieci rybackie ustawione na inne gatunki ryb, co dla niewielkiej, płochliwej populacji bałtyckiej jest szczególnie dotkliwe.
Głównie za pomocą podwodnych mikrofonów rejestrujących sygnały echolokacyjne, a nie przez bezpośrednią obserwację z powierzchni wody.

Beluga jest jednym z niewielu waleni zdolnych do poruszania szyją, ponieważ w przeciwieństwie do większości waleni jej kręgi szyjn
Poznaj
Im starszy delfin Risso, tym jaśniejsza i bardziej pobliznowana jest jego skóra?
Poznaj
Każdy delfin butlonosy ma swój unikalny, niepowtarzalny gwizd, którego używa jako "imienia" — inne delfiny rozpoznają go po tym dź
Poznaj
Delfin długoszczęki przez długi czas był uznawany za tę samą odmianę co delfin zwyczajny, dopóki badania genetyczne nie potwierdzi
Poznaj
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-11-13
30 kart pracy, które uczą dziecko uważnego patrzenia i kończenia tego, co zaczęło. Cały PDF wrzucam za darmo do grupy na Facebooku — bez zapisów.
Odbieram książeczkę w grupie