Morświn
Zdjęcie: AVampireTear · CC BY-SA 3.0
🦊 Ssaki

Morświn

Phocoena phocoena

Morświn to najmniejszy wieloryb zębowiec żyjący w europejskich morzach — w tym w Bałtyku, tuż u polskich wybrzeży! Często mylony z delfinem, ale ma krótszy pyszczek i bardziej zaokrąglone ciało.

W pigułce

Morświn — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaChłodne morza półkuli północnej, w tym Bałtyk
🍽️
Co jeMałe ryby (śledzie, szproty) i skorupiaki
📏
WielkośćDo 1,9 m długości, do 65 kg
Ile żyje8-13 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • To jedyny waleń żyjący na stałe w Bałtyku.
  • Jest mniejszy od delfina i ma zaokrąglony pysk bez dzioba.
  • Jest nieśmiały i rzadko skacze nad wodę.
  • Widzi zdobycz dzięki echu własnych dźwięków.
Bliżej natury

Jak żyje morświn?

Morświn to najmniejszy waleń naszych wód i jedyny, który żyje na stałe w Bałtyku. W odróżnieniu od delfinów ma krótki, zaokrąglony pysk bez wyraźnego dzioba.

Jest płochliwy i skryty — rzadko wyskakuje nad powierzchnię, więc trudno go zobaczyć. Poluje na drobne ryby, odnajdując je dzięki echolokacji. W Bałtyku jest bardzo rzadki i chroniony.

Czy wiesz, że…?

morświn musi zjadać nawet 10% swojej wagi ciała dziennie w rybach, żeby mieć dość energii na utrzymanie ciepła w zimnej wodzie? To tak, jakby dziecko o wadze 30 kg musiało zjadać 3 kg jedzenia każdego dnia.

Jak rozpoznać

Jak wygląda morświn?

Morświn ma krępe, ciemnoszare ciało z jaśniejszym brzuchem i małą, trójkątną płetwą grzbietową, na przedniej krawędzi której widać drobne, guzkowate wypustki spotykane tylko u morświnów, nieobecne u typowych delfinów żyjących w tych samych wodach.

Głowa jest mała i zaokrąglona, bez wyodrębnionego dzioba, a całe ciało krępe i opływowe, dobrze przystosowane do cichego, energooszczędnego pływania — morświn rzadko wykonuje efektowne skoki znane u wielu gatunków delfinów, woląc pozostawać niemal niezauważonym.

Nie pomyl się

Morświn a podobne zwierzęta

Delfin butlonosy jest wyraźnie większy, ma wyodrębniony dziób oraz wysoką, sierpowatą płetwę grzbietową, zupełnie inną od małej, trójkątnej płetwy morświna z jego zaokrągloną, bezdziobą głową i wyjątkowo cichym, skrytym zachowaniem.

Morświnek okularowy ma podobny, krępy kształt ciała, ale wyraźnie kontrastowe, czarno-białe ubarwienie oraz ciemne obwódki wokół oczu, których morświn w ogóle nie ma, a przy tym żyje na zupełnie przeciwnej półkuli, w znacznie chłodniejszych wodach.

W sąsiedztwie człowieka

Morświn a ludzie

Największym zagrożeniem dla morświna w Bałtyku jest przypadkowe zaplątanie się w sieci rybackie ustawione na inne gatunki ryb — dla niewielkiej, płochliwej populacji bałtyckiej każda taka strata jest szczególnie dotkliwa i trudna do odrobienia w kolejnych latach.

Aby ograniczyć to zagrożenie, na sieciach rybackich montuje się czasem specjalne urządzenia dźwiękowe, które odstraszają morświny swoim sygnałem, zanim zwierzę zdąży zaplątać się w sieć i pod wodą stracić orientację, co zwykle kończy się jego przedwczesną śmiercią.

Ze względu na płochliwość i skrytość morświna, jego obecność w danym akwenie bada się dziś głównie za pomocą podwodnych mikrofonów rejestrujących sygnały echolokacyjne, a nie poprzez bezpośrednią obserwację z powierzchni wody czy z pokładu łodzi, która często płoszy te płochliwe zwierzęta.

Pytania i odpowiedzi

Morświn — częste pytania

Jak duży jest morświn?

Morświn ma do 1,9 metra długości i waży do 65 kg — to najmniejszy waleń w Europie.

Dla dociekliwych
Jest krępy, ma krótki, zaokrąglony pysk i małą, trójkątną płetwę grzbietową.
Ile żyje morświn?

Morświn dożywa 8–13 lat.

Dla dociekliwych
Żyje samotnie lub w małych grupach, w przeciwieństwie do delfinów, które tworzą duże stada.
Co je morświn?

Morświn jest mięsożerny — poluje na małe ryby, jak śledzie i szproty, oraz skorupiaki.

Dla dociekliwych
Musi jeść bardzo dużo — nawet 10% swojej wagi ciała dziennie — żeby mieć dość energii na utrzymanie ciepła w zimnej wodzie.
Gdzie żyje morświn?

Morświn mieszka w chłodnych morzach półkuli północnej — także w Bałtyku.

Dla dociekliwych
To jedyny waleń, który na stałe żyje w Morzu Bałtyckim. Niestety bałtyckie morświny są dziś zagrożone wyginięciem.
Czym morświn różni się od delfina?

Morświn jest mniejszy, ma krótszy, zaokrąglony pysk (bez „dzioba") i nie wygląda na „uśmiechniętego" jak delfin.

Dla dociekliwych
Do tego morświn jest znacznie bardziej płochliwy i rzadko podpływa do łodzi, dlatego trudno go zobaczyć.
Jak jest „morświn" po angielsku?

Morświn po angielsku to harbour porpoise (czyt. harbor porpes).

Dla dociekliwych
Bałtyk to the Baltic Sea, a waleń to cetacean.
Jak wygląda płetwa grzbietowa morświna?

Jest mała i trójkątna, z drobnymi, guzkowatymi wypustkami na przedniej krawędzi, spotykanymi tylko u morświnów, a nie sierpowata i wysoka jak u typowych delfinów.

Dla dociekliwych
Ten szczegół, razem z brakiem wyodrębnionego dzioba, pomaga łatwo odróżnić morświna od innych, podobnych z pozoru waleni.
Co najbardziej zagraża morświnowi w Bałtyku?

Przypadkowe zaplątanie się w sieci rybackie ustawione na inne gatunki ryb, co dla niewielkiej, płochliwej populacji bałtyckiej jest szczególnie dotkliwe.

Dla dociekliwych
Aby ograniczyć to zagrożenie, na sieciach montuje się czasem specjalne urządzenia dźwiękowe odstraszające morświny, zanim się w nie zaplączą.
Jak naukowcy badają obecność morświnów w morzu?

Głównie za pomocą podwodnych mikrofonów rejestrujących sygnały echolokacyjne, a nie przez bezpośrednią obserwację z powierzchni wody.

Dla dociekliwych
To konieczne, bo morświn jest bardzo płochliwy i wyjątkowo skryty, więc rzadko udaje się go bezpośrednio zaobserwować z łodzi.
Poznaj też

Zobacz także walenie i płetwonogie

Kategoria: SsakiWróć do: Walenie i płetwonogie
Wszystkie: walenie i płetwonogie