Foka bajkalska (nerpa)

Foka bajkalska, zwana nerpą, to jedyna foka na świecie, która całe życie spędza w słodkiej wodzie. Mieszka wyłącznie w Bajkale — najgłębszym i jednym z najstarszych jezior na Ziemi.

Ma duże, ciemne oczy pomagające widzieć w głębokiej wodzie i poluje na ryby. Zimą, gdy jezioro skuwa lód, utrzymuje w nim otwory, przez które wynurza się po powietrze.

Foka bajkalska ma gęste, srebrzystoszare do ciemnobrązowego futro, wyjątkowo grube jak na fokę tej wielkości, co pozwala jej znosić chłód słodkowodnego jeziora, zamarzającego na wiele miesięcy w roku i wystawionego na silne, syberyjskie mrozy.

Jej duże, ciemne oczy są dobrze przystosowane do słabego światła panującego w głębokich, chłodnych wodach Bajkału, gdzie zwierzę spędza większość czasu polując na ryby żyjące z dala od powierzchni, na znacznej głębokości jeziora.

Foka obrączkowana jest jej najbliższym krewnym — obie foki najprawdopodobniej miały niegdyś wspólnego przodka, zanim populacja bajkalska trafiła do jeziora i przez tysiące lat przystosowała się do życia w słodkiej wodzie, z dala od jakiegokolwiek morza.

Foka pospolita żyje wyłącznie w słonych morzach wybrzeży, zupełnie inaczej niż foka bajkalska, na stałe związana z jednym, odległym od morza jeziorem na Syberii i nigdy nie zapuszczająca się do wód morskich w ciągu całego życia.

Lokalna ludność znad Bajkału od dawna poluje na fokę bajkalską dla futra i tłuszczu, choć dziś takie polowania są ściśle regulowane limitami, mającymi chronić niewielką, odizolowaną populację jeziora przed nadmiernym przetrzebieniem w kolejnych pokoleniach zwierząt.

Naukowcy analizują materiał genetyczny foki bajkalskiej, próbując ustalić, jaką dawną drogą rzeczną jej przodkowie mogli dotrzeć do odległego od morza jeziora Bajkał tysiące lat temu, zanim dawne połączenia wodne z morzem ostatecznie zanikły na zawsze.

W jeziorze Bajkał foka bajkalska bywa też przypadkowo łowiona w sieciach rybackich rozstawianych na inne gatunki ryb, co lokalne organizacje ochrony przyrody starają się ograniczać poprzez zmianę sposobu stawiania sieci oraz edukację okolicznych rybaków. Prowadzi się też regularne liczenie zwierząt wygrzewających się na lodzie, by śledzić stan tej wyjątkowej, słodkowodnej populacji.