Zając
Zdjęcie: caroline legg · CC BY 2.0
🦊 Ssaki

Zając

Lepus europaeus

Zając to szybki, długouchy roślinożerca pól i łąk, często mylony z królikiem — choć obydwa zwierzęta wyglądają podobnie, prowadzą zupełnie inny tryb życia. Zając nie kopie nor, tylko odpoczywa w płytkim zagłębieniu na ziemi.

W pigułce

Zając — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaPola, łąki i skraje lasów w całej Europie
🍽️
Co jeTrawy, zioła, kora i pędy drzew zimą
📏
Wielkość50-70 cm długości ciała, 3-5 kg
Ile żyje3-5 lat na wolności
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Biega bardzo szybko i skacze zygzakiem, myląc pościg.
  • Nie kopie nor — odpoczywa w płytkim zagłębieniu zwanym kotliną.
  • Ma dłuższe uszy i nogi niż królik.
  • Młode zające rodzą się już z futerkiem i otwartymi oczami.
Bliżej natury

Jak żyje zając?

Zając to szybki, płochliwy ssak pól i łąk, spotykany w całej Polsce. W odróżnieniu od królika nie kopie nor — odpoczywa w płytkim zagłębieniu w ziemi, zwanym kotliną.

Przed drapieżnikami ratuje się błyskawiczną ucieczką, biegnąc zygzakiem i wykonując zwodnicze skoki. Długie tylne nogi pozwalają mu rozpędzić się do bardzo dużych prędkości.

Czy wiesz, że…?

zając potrafi biegać z prędkością nawet 70 km/h i wykonywać gwałtowne zwroty w locie, mylące ślad drapieżnikom takim jak lis? To jedna z najszybszych ucieczek wśród europejskich ssaków lądowych tej wielkości.

Jak rozpoznać

Jak wygląda zając?

Zając szarak ma wysoko postawione, smukłe ciało, długie uszy zakończone czarną plamą oraz długie tylne nogi wyraźnie dłuższe od przednich, dające ogromną siłę do skoku i szybkiego biegu. Oczy są duże, osadzone wysoko po bokach głowy, dając niemal pełne, panoramiczne pole widzenia.

Futro jest rudobrunatne latem, nieco jaśniejsze i bardziej szare zimą, ale zając nigdy nie bieleje całkowicie tak jak zając bielak czy zając polarny, żyjące w chłodniejszym klimacie.

Nie pomyl się

Zając a podobne zwierzęta

Królik europejski jest wyraźnie mniejszy od zająca, ma krótsze nogi i uszy bez czarnych końcówek, żyje w koloniach podziemnych nor, a jego młode rodzą się ślepe i nagie, w przeciwieństwie do w pełni rozwiniętych młodych zająca.

Zając bielak zmienia futro na białe zimą, czego zając szarak nigdy nie robi, i ma krótsze uszy bez czarnych końcówek, którymi szarak wyróżnia się przez cały rok.

W sąsiedztwie człowieka

Zając a ludzie

Młode zające, zwane kotami, rodzą się w pełni owłosione, widzące i zdolne do samodzielnego poruszania się już w kilka godzin po urodzeniu — to zasadnicza różnica wobec ślepych i nagich młodych królika, wynikająca z braku bezpiecznej nory, w której mogłyby dojrzewać bezbronne.

Wiosenne zachowanie zajęcy, znane jako szalone marcowe zające, polega na energicznych walkach samic odpychających zbyt nachalnych samców przednimi łapami — długo błędnie interpretowano to jako walki samców rywalizujących o partnerkę.

Populacja zajęcy w Europie od dziesięcioleci systematycznie spada, głównie z powodu intensyfikacji rolnictwa, chemicznej ochrony upraw oraz utraty miedz i nieużytków, w których zające znajdowały schronienie i różnorodny pokarm przez cały rok.

Pytania i odpowiedzi

Zając — częste pytania

Jak duży jest zając?

Zając ma 50–70 cm długości i waży 3–5 kg — jest większy i smuklejszy od królika.

Dla dociekliwych
Ma bardzo długie tylne nogi i długie uszy z czarnymi końcami.
Ile żyje zając?

Na wolności zając dożywa 3–5 lat.

Dla dociekliwych
Żyje samotnie i nie kopie nor — w razie niebezpieczeństwa polega wyłącznie na swoich szybkich nogach.
Co je zając?

Zając jest roślinożerny — je trawy i zioła, a zimą korę i pędy drzew.

Dla dociekliwych
Zdobywa jedzenie na otwartych polach, gdzie musi mieć się na baczności przed drapieżnikami.
Gdzie żyje zając?

Zając mieszka na polach, łąkach i skrajach lasów całej Europy.

AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda

Spotkasz go m.in. w: całej Europie, w tym w Polsce.

Dla dociekliwych
Za dzień odpoczywa w płytkim zagłębieniu w ziemi zwanym kotliną, a żeruje głównie o zmierzchu i w nocy.
Jak szybko biega zając?

Zając rozpędza się nawet do 70 km/h i wykonuje gwałtowne zwroty, które mylą ścigającego go lisa.

Dla dociekliwych
To jedna z najskuteczniejszych ucieczek w przyrodzie — zając zmienia kierunek tak nagle, że drapieżnik nie nadąża.
Dlaczego młode zające rodzą się gotowe do ucieczki?

Zając nie ma bezpiecznej nory, więc jego młode przychodzą na świat już owłosione, widzące i zdolne do biegu.

Dla dociekliwych
Dzięki temu, w razie zagrożenia, mały zając od razu potrafi uciekać. To zupełnie inaczej niż u królika, którego młode rodzą się nagie i bezbronne.
Jak jest „zając" po angielsku?

Zając po angielsku to hare (czyt. her).

Dla dociekliwych
Uszy to ears, a bieg to run.
Jak matka opiekuje się małymi kotami zająca?

Odwiedza je tylko na krótko, raz lub dwa razy dziennie, żeby je nakarmić, a resztę czasu młode spędzają ukryte pojedynczo w trawie, z dala od siebie.

Dla dociekliwych
Rozdzielenie rodzeństwa w różnych miejscach utrudnia drapieżnikowi znalezienie całego miotu naraz, nawet jeśli natknie się na jedno z młodych.
Na czym polegają szalone marcowe zające?

To energiczne walki, w których samice odpychają przednimi łapami zbyt nachalnych samców — długo błędnie interpretowano to jako walki samców rywalizujących o partnerkę.

Dla dociekliwych
Zjawisko nasila się wiosną, w szczycie sezonu godowego, gdy samce intensywnie poszukują gotowych do rozrodu samic na otwartych polach.
Dlaczego zajęcy w Europie jest coraz mniej?

Głównie z powodu intensyfikacji rolnictwa, chemicznej ochrony upraw oraz utraty miedz i nieużytków, w których zające znajdowały schronienie i różnorodny pokarm.

Dla dociekliwych
Ten spadek liczebności obserwuje się od dziesięcioleci na dużej części kontynentu, mimo że zając szarak wciąż pozostaje gatunkiem łownym.
Poznaj też

Zobacz także gryzonie i zającokształtne

Kategoria: SsakiWróć do: Gryzonie i zającokształtne
Wszystkie: gryzonie i zającokształtne