
Zając bielak
Lepus timidus
Zając bielak, zwany też zającem górskim, to gatunek zamieszkujący tereny górskie i północne Europy — podobnie jak zając polarny, zmienia kolor futra sezonowo, choć żyje w nieco łagodniejszym klimacie niż jego arktyczny krewny.
Zając bielak — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Zimą robi się biały, a latem brązowo-szary.
- Mieszka na chłodnej północy i w górach.
- Szerokie, owłosione łapy działają jak rakiety śnieżne.
- Białe futro pomaga mu zniknąć na tle śniegu.
Jak żyje zając bielak?
Zając bielak to mieszkaniec chłodnych lasów, tundry i gór. Najbardziej znany jest z tego, że zmienia kolor futra wraz z porami roku — zimą staje się śnieżnobiały.
Białe zimowe futro maskuje go na tle śniegu, a szerokie, owłosione łapy nie zapadają się w zaspy. Latem futro brązowieje, żeby zając wtopił się w ziemię i rośliny.
zając bielak w niektórych regionach, gdzie zimy stają się coraz krótsze i mniej śnieżne z powodu zmian klimatu, zaczyna mieć problem z niedopasowaniem koloru futra do otoczenia? Bielutki zając na tle bezśnieżnej, brązowej ziemi staje się łatwym celem dla drapieżników, co jest coraz częściej badanym zjawiskiem przez naukowców.
Jak wygląda zając bielak?
Zając bielak ma krępsze ciało i krótsze uszy niż zając szarak, a jego uszy nigdy nie mają czarnych końcówek, którymi wyróżnia się szarak przez cały rok. Tylne łapy są bardzo szerokie i gęsto owłosione na spodach, działając jak rakiety śnieżne rozkładające ciężar zwierzęcia na śniegu.
Zmiana barwy futra następuje stopniowo w ciągu kilku tygodni i jest wywoływana przede wszystkim długością dnia, a nie samą temperaturą — dlatego zając bielak może zbielić, zanim jeszcze spadnie pierwszy śnieg, albo pozostać biały, gdy śnieg już dawno zniknął.
Zając bielak a podobne zwierzęta
Zając szarak nie zmienia koloru futra na zimę i zawsze ma czarne końcówki uszu, których zając bielak nie ma nigdy, niezależnie od pory roku i regionu występowania.
Zając polarny, żyjący jeszcze dalej na północ, jest większy od bielaka i w najbardziej skrajnie zimnych rejonach pozostaje biały przez cały rok, podczas gdy bielak w cieplejszych częściach swojego zasięgu latem zawsze brązowieje.
Zając bielak a ludzie
Ocieplenie klimatu stało się dla zająca bielaka poważnym problemem, bo sygnał wyzwalający zmianę koloru futra — długość dnia — pozostaje niezmienny, podczas gdy pokrywa śnieżna pojawia się później i znika wcześniej niż dawniej.
Efektem jest coraz częstsze niedopasowanie: biały zając na tle brązowej, bezśnieżnej ziemi staje się dla drapieżników łatwym celem zamiast dobrze zamaskowanym zwierzęciem, jakim był przez tysiące lat ewolucji w chłodniejszym klimacie.
W niektórych regionach obserwuje się już krzyżowanie zająca bielaka z zającem szarakiem, którego zasięg przesuwa się na północ wraz z cieplejszym klimatem — potomstwo takich par bywa pośrednie pod względem zmiany barwy futra, co dodatkowo komplikuje przetrwanie czystej populacji bielaka.
Zając bielak — częste pytania
Jak duży jest zając bielak?
Zając bielak ma 45–65 cm długości ciała i waży 2,5–5,3 kg.
Dla dociekliwych
Ile żyje zając bielak?
Zając bielak dożywa 5–9 lat.
Dla dociekliwych
Co je zając bielak?
Zając bielak jest roślinożercą — je trawy i zioła, a zimą korę i pędy krzewów.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje zając bielak?
Zając bielak mieszka na terenach górskich i północy Europy — w Alpach, Szkocji i Skandynawii.
Spotkasz go m.in. w: Alpach, Szkocji i Skandynawii.
Dla dociekliwych
Dlaczego zającowi bielakowi coraz trudniej się ukryć?
Bo zimy stają się coraz krótsze i mniej śnieżne, a jego futro i tak robi się białe.
Dla dociekliwych
Jak jest „zając" po angielsku?
Zając bielak po angielsku to mountain hare.
Dla dociekliwych
Co wyzwala zmianę koloru futra u zająca bielaka?
Przede wszystkim długość dnia, a nie sama temperatura — dlatego zwierzę może zbielić, zanim jeszcze spadnie pierwszy śnieg, albo pozostać białe, gdy śnieg już dawno zniknął.
Dla dociekliwych
Czy zając bielak krzyżuje się z szarakiem?
Tak, w niektórych regionach, gdzie zasięg zająca szaraka przesuwa się na północ wraz z cieplejszym klimatem, obserwuje się krzyżowanie obu gatunków.
Dla dociekliwych
Czym różni się zając bielak od szaraka?
Bielak jest krępszy, ma krótsze uszy bez czarnych końcówek i zmienia futro na białe zimą, czego szarak nigdy nie robi.
Dla dociekliwych
Zobacz także gryzonie i zającokształtne

Bóbr europejski
Bóbr potrafi ściąć zębami całe drzewo i zbudować z niego tamę?
Poznaj
Chomik
Chomik potrafi zmieścić w policzkach tyle jedzenia, że jego głowa robi się dwa razy szersza?
Poznaj
Golec piaskowy
Golec piaskowy jest jednym z nielicznych ssaków praktycznie odpornych na raka i żyje wyjątkowo długo jak na tak małe zwierzę — naw
Poznaj
Kapibara
Kapibara to największy gryzoń na świecie i wygląda jak gigantyczna świnka morska?
Poznaj