Zając bielak
Zdjęcie: Правительство Волгоградской области · CC BY-SA 3.0
🦊 Ssaki

Zając bielak

Lepus timidus

Zając bielak, zwany też zającem górskim, to gatunek zamieszkujący tereny górskie i północne Europy — podobnie jak zając polarny, zmienia kolor futra sezonowo, choć żyje w nieco łagodniejszym klimacie niż jego arktyczny krewny.

W pigułce

Zając bielak — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaTereny górskie i północne Europy (Alpy, Szkocja, Skandynawia)
🍽️
Co jeTrawy, zioła, kora i pędy krzewów zimą
📏
Wielkość45-65 cm długości ciała, 2,5-5,3 kg
Ile żyje5-9 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Zimą robi się biały, a latem brązowo-szary.
  • Mieszka na chłodnej północy i w górach.
  • Szerokie, owłosione łapy działają jak rakiety śnieżne.
  • Białe futro pomaga mu zniknąć na tle śniegu.
Bliżej natury

Jak żyje zając bielak?

Zając bielak to mieszkaniec chłodnych lasów, tundry i gór. Najbardziej znany jest z tego, że zmienia kolor futra wraz z porami roku — zimą staje się śnieżnobiały.

Białe zimowe futro maskuje go na tle śniegu, a szerokie, owłosione łapy nie zapadają się w zaspy. Latem futro brązowieje, żeby zając wtopił się w ziemię i rośliny.

Czy wiesz, że…?

zając bielak w niektórych regionach, gdzie zimy stają się coraz krótsze i mniej śnieżne z powodu zmian klimatu, zaczyna mieć problem z niedopasowaniem koloru futra do otoczenia? Bielutki zając na tle bezśnieżnej, brązowej ziemi staje się łatwym celem dla drapieżników, co jest coraz częściej badanym zjawiskiem przez naukowców.

Jak rozpoznać

Jak wygląda zając bielak?

Zając bielak ma krępsze ciało i krótsze uszy niż zając szarak, a jego uszy nigdy nie mają czarnych końcówek, którymi wyróżnia się szarak przez cały rok. Tylne łapy są bardzo szerokie i gęsto owłosione na spodach, działając jak rakiety śnieżne rozkładające ciężar zwierzęcia na śniegu.

Zmiana barwy futra następuje stopniowo w ciągu kilku tygodni i jest wywoływana przede wszystkim długością dnia, a nie samą temperaturą — dlatego zając bielak może zbielić, zanim jeszcze spadnie pierwszy śnieg, albo pozostać biały, gdy śnieg już dawno zniknął.

Nie pomyl się

Zając bielak a podobne zwierzęta

Zając szarak nie zmienia koloru futra na zimę i zawsze ma czarne końcówki uszu, których zając bielak nie ma nigdy, niezależnie od pory roku i regionu występowania.

Zając polarny, żyjący jeszcze dalej na północ, jest większy od bielaka i w najbardziej skrajnie zimnych rejonach pozostaje biały przez cały rok, podczas gdy bielak w cieplejszych częściach swojego zasięgu latem zawsze brązowieje.

W sąsiedztwie człowieka

Zając bielak a ludzie

Ocieplenie klimatu stało się dla zająca bielaka poważnym problemem, bo sygnał wyzwalający zmianę koloru futra — długość dnia — pozostaje niezmienny, podczas gdy pokrywa śnieżna pojawia się później i znika wcześniej niż dawniej.

Efektem jest coraz częstsze niedopasowanie: biały zając na tle brązowej, bezśnieżnej ziemi staje się dla drapieżników łatwym celem zamiast dobrze zamaskowanym zwierzęciem, jakim był przez tysiące lat ewolucji w chłodniejszym klimacie.

W niektórych regionach obserwuje się już krzyżowanie zająca bielaka z zającem szarakiem, którego zasięg przesuwa się na północ wraz z cieplejszym klimatem — potomstwo takich par bywa pośrednie pod względem zmiany barwy futra, co dodatkowo komplikuje przetrwanie czystej populacji bielaka.

Pytania i odpowiedzi

Zając bielak — częste pytania

Jak duży jest zając bielak?

Zając bielak ma 45–65 cm długości ciała i waży 2,5–5,3 kg.

Dla dociekliwych
Zimą jego futro robi się śnieżnobiałe, a latem brązowoszare — dzięki temu maskuje się przez cały rok.
Ile żyje zając bielak?

Zając bielak dożywa 5–9 lat.

Dla dociekliwych
Żyje w chłodnych, górskich i północnych krainach, gdzie zimą leży dużo śniegu.
Co je zając bielak?

Zając bielak jest roślinożercą — je trawy i zioła, a zimą korę i pędy krzewów.

Dla dociekliwych
Gdy śnieg przykryje trawę, musi zadowolić się twardszym pokarmem, jak gałązki i kora.
Gdzie żyje zając bielak?

Zając bielak mieszka na terenach górskich i północy Europy — w Alpach, Szkocji i Skandynawii.

AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda

Spotkasz go m.in. w: Alpach, Szkocji i Skandynawii.

Dla dociekliwych
Wybiera zimne, śnieżne krainy, gdzie jego białe zimowe futro najlepiej się sprawdza.
Dlaczego zającowi bielakowi coraz trudniej się ukryć?

Bo zimy stają się coraz krótsze i mniej śnieżne, a jego futro i tak robi się białe.

Dla dociekliwych
Bielutki zając na tle bezśnieżnej, brązowej ziemi jest bardzo dobrze widoczny — łatwo go wtedy wypatrzyć drapieżnikom. Naukowcy badają, jak zmiany klimatu wpływają na te zwierzęta.
Jak jest „zając" po angielsku?

Zając bielak po angielsku to mountain hare.

Dla dociekliwych
Śnieg to snow, a futro to fur.
Co wyzwala zmianę koloru futra u zająca bielaka?

Przede wszystkim długość dnia, a nie sama temperatura — dlatego zwierzę może zbielić, zanim jeszcze spadnie pierwszy śnieg, albo pozostać białe, gdy śnieg już dawno zniknął.

Dla dociekliwych
To właśnie ten mechanizm sprawia dziś problemy w obliczu zmian klimatu, bo długość dnia nie zmienia się, a pokrywa śnieżna jest coraz mniej przewidywalna.
Czy zając bielak krzyżuje się z szarakiem?

Tak, w niektórych regionach, gdzie zasięg zająca szaraka przesuwa się na północ wraz z cieplejszym klimatem, obserwuje się krzyżowanie obu gatunków.

Dla dociekliwych
Potomstwo takich par bywa pośrednie pod względem zmiany barwy futra, co dodatkowo komplikuje przetrwanie czystej populacji bielaka.
Czym różni się zając bielak od szaraka?

Bielak jest krępszy, ma krótsze uszy bez czarnych końcówek i zmienia futro na białe zimą, czego szarak nigdy nie robi.

Dla dociekliwych
Szarak zachowuje przy tym charakterystyczne, czarne końcówki uszu przez cały rok, niezależnie od pory roku.
Poznaj też

Zobacz także gryzonie i zającokształtne

Kategoria: SsakiWróć do: Gryzonie i zającokształtne
Wszystkie: gryzonie i zającokształtne