Gęste, miękkie futro chroni szynszylę przed chłodem wysokich, skalistych gór, w których żyje. Jest tak zbite, że nie mogą się w nim zagnieździć pasożyty. Żeby utrzymać je w czystości, szynszyla „kąpie się" w drobnym pyle wulkanicznym, który wchłania z futra tłuszcz i brud.

Szynszyle są zwinne i skoczne — potrafią wykonywać zaskakująco wysokie skoki między skałami. Żyją w grupach, są aktywne głównie o zmierzchu i nocą, a żywią się roślinami: trawami, ziołami, nasionami i korą.

Szynszyla ma krępe ciało, duże, okrągłe uszy oraz ogromne, czarne oczy przystosowane do widzenia po zmroku. Tylne nogi są znacznie dłuższe i silniejsze od przednich, dostosowane do wysokich, precyzyjnych skoków między skałami. Ogon jest gęsto owłosiony i pomaga utrzymać równowagę w locie.

Z każdego mieszka włosowego wyrasta u szynszyli kilkadziesiąt cienkich włosków naraz, zamiast jednego czy kilku jak u większości ssaków — to właśnie ta gęstość sprawia, że jej futro jest najgęstsze wśród wszystkich lądowych zwierząt.

Wiskacza, blisko spokrewniona z szynszylą, jest znacznie większa i ma szorstsze, mniej cenne futro, nigdy niewykorzystywane futrzarsko na taką skalę jak futro szynszyli, mimo pokrewieństwa obu gatunków.

Świnka morska ma podobną wielkość co niektóre szynszyle, ale znacznie krótsze, rzadsze futro i krótsze tylne nogi, niezdolne do wysokich skoków charakterystycznych dla szynszyli żyjącej w górach.

Gęstość futra szynszyli sprawiła, że gatunek był na przełomie XIX i XX wieku niemal całkowicie wytępiony w naturze przez polowania dla skór, wykorzystywanych w przemyśle futrzarskim jako jedne z najcenniejszych na świecie.

Dzikie szynszyle przetrwały tylko w rozproszonych, niewielkich populacjach wysoko w Andach, podczas gdy niemal wszystkie szynszyle dziś hodowane na fermach futrzarskich i jako zwierzęta domowe pochodzą od nielicznych osobników schwytanych na początku XX wieku.

W hodowli domowej szynszyla wymaga regularnych kąpieli w specjalnym pyle wulkanicznym lub jego sztucznym odpowiedniku — bez tego jej gęste futro szybko traciłoby czystość i zaczynało się zbijać, bo zwykła woda nie jest w stanie skutecznie oczyścić tak zbitej sierści.