Aguti ma smukłe, długie nogi i biega bardzo szybko, a w razie zagrożenia ucieka zwinnymi susami. Żywi się owocami, nasionami i orzechami, które trzyma w przednich łapkach, obracając i ogryzając niczym wiewiórka.

Aguti to jeden z niewielu zwierząt, które potrafią rozgryźć bardzo twarde orzechy brazylijskie. Część nasion chowa w ziemi na czarną godzinę. O niektórych zapomina, a z tych zapomnianych wyrastają nowe drzewa — dlatego aguti bywa nazywany „leśnym ogrodnikiem".

Aguti ma smukłe, wysoko osadzone na długich nogach ciało, przypominające sylwetką małego jelenia albo antylopę bardziej niż typowego gryzonia. Futro jest lśniące, w odcieniu od pomarańczowego przez brązowe po niemal czarne, zależnie od gatunku, a ogon jest krótki i praktycznie niewidoczny.

Przednie łapy mają cztery palce, a tylne trzy, zakończone twardymi pazurami przypominającymi małe kopytka — rzadkość wśród gryzoni, przystosowana do szybkiego, zwinnego biegu po dnie lasu. Siedząc, aguti często opiera się na tylnych łapach, trzymając jedzenie przednimi niczym wiewiórka.

Wiskacza, inny duży gryzoń Ameryki Południowej, ma znacznie krótsze nogi i krępą, przysadzistą sylwetkę, zupełnie inną niż smukłe, wysoko postawione aguti przystosowane do szybkiego biegu.

Pakarana i paka, dalsi krewni aguti, są od niego wyraźnie masywniejsze i mają krótsze nogi, mniej przystosowane do szybkiej ucieczki, a bardziej do skrytego życia blisko ziemi, często w pobliżu wody.

Aguti jest jednym z niewielu zwierząt zdolnych rozgryźć twardą łupinę orzecha brazylijskiego, dzięki czemu roznosi jego nasiona po lesie — bez aguti drzewa orzecha brazylijskiego miałyby znacznie trudniej z rozprzestrzenianiem się, bo żadne inne zwierzę nie otwiera tej łupiny równie skutecznie.

Zwyczaj chowania nasion na zapas, z których część pozostaje niewykorzystana i kiełkuje, czyni aguti jednym z najważniejszych roznosicieli nasion w lasach tropikalnych Ameryki Południowej i Środkowej — stąd przydomek leśny ogrodnik. Bez takich zwierząt wiele dużych, ciężkich nasion nigdy nie oddaliłoby się od drzewa macierzystego.

Aguti bywa polowane na mięso przez lokalne społeczności, ale jego populacje pozostają w większości regionów stosunkowo stabilne, częściowo dzięki szybkiemu tempu rozmnażania i zdolności do życia zarówno w nienaruszonym lesie, jak i na jego skrajach, w pobliżu upraw rolnych.