Świstak stepowy (bobak)

Świstak stepowy, czyli bobak, to krępy gryzoń trawiastych stepów Europy Wschodniej i Azji. Żyje w rodzinnych koloniach, które kopią rozległe podziemne nory.

Latem zajada się trawą i ziołami, gromadząc zapas tłuszczu. Na czas mroźnej zimy cała rodzina zapada razem w głęboki sen, z którego budzi się dopiero wiosną.

Bobak ma krępe ciało podobne do świstaka górskiego, ale nieco smuklejsze i przystosowane do życia na płaskim, otwartym stepie, a nie na skalistych halach. Futro jest piaszczystożółte do jasnobrunatnego, dobrze maskujące zwierzę na tle wyschniętej trawy stepowej.

Przed zimą bobak gromadzi ogromne zapasy tłuszczu pod skórą, znacznie większe proporcjonalnie niż u świstaka górskiego — musi przetrwać hibernację trwającą nawet dłużej niż u jego górskiego krewniaka, bo stepowa zima bywa równie surowa, a lato krótsze.

Świstak górski, blisko spokrewniony gatunek, żyje wysoko w Alpach, Tatrach i innych pasmach górskich, na skalistych halach, a nie na płaskim stepie. Oba gatunki wyglądają podobnie, ale rzadko się spotykają, bo dzieli je zupełnie inny typ krajobrazu.

Suseł jest wyraźnie mniejszy od bobaka i żyje w płytszych norach, podczas gdy kolonie bobaków tworzą rozległe, wielopoziomowe systemy korytarzy, widoczne z daleka jako charakterystyczne kopce ziemi na powierzchni stepu.

Kopce ziemi usypane przez bobaki przy wejściach do nor są na tyle wyraźne, że widać je na zdjęciach satelitarnych rozległych stepów, a dawni podróżnicy wykorzystywali je jako punkty orientacyjne podczas przemierzania otwartych, pozbawionych innych charakterystycznych cech terenów.

Bobak był w przeszłości intensywnie polowany dla tłuszczu, wykorzystywanego w medycynie ludowej, oraz dla mięsa, co doprowadziło do zaniku wielu kolonii na części dawnego zasięgu w Europie Wschodniej.

Kolonie bobaków, podobnie jak susłów, są ważnym elementem ekosystemu stepowego — ich nory dają schronienie innym zwierzętom, a wykopana ziemia i intensywne skubanie trawy wpływają na skład roślinności, utrzymując otwarty charakter stepu.