
Piżmak
Ondatra zibethicus
Piżmak to duży, wodny gryzoń, który świetnie pływa i nurkuje. Buduje na wodzie kopce z roślin, w których mieszka — trochę jak mały bóbr.
Piżmak — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Buduje na wodzie kopce z roślin, jak mały bóbr.
- Ma błony pławne i wodoodporne futro.
- Nazwę zawdzięcza piżmowej woni.
- Większość życia spędza w wodzie.
Jak żyje piżmak?
Piżmak większość życia spędza w wodzie i przy jej brzegach. Ma wodoodporne futro oraz błony pławne między palcami tylnych łap, dzięki którym pływa i nurkuje bez trudu.
Żywi się roślinami wodnymi. Z trzcin i traw buduje kopce oraz kopie nory w brzegach, gdzie chroni się przed drapieżnikami i mrozem. Nazwę zawdzięcza piżmowej, mocnej woni, którą wydziela.
piżmak buduje na wodzie kopce z trzcin i traw, w których mieszka — trochę jak mały bóbr? Ma też błony pławne między palcami tylnych łap i wodoodporne futro, dzięki którym świetnie pływa i nurkuje.
Jak wygląda piżmak?
Piżmak ma krępe, opływowe ciało, gęste, ciemnobrunatne futro doskonale izolujące od zimnej wody oraz ogon bocznie spłaszczony i pokryty łuskami — zupełnie inny niż okrągły ogon nutrii czy płaski, poziomy ogon bobra. Tylne łapy mają błony pławne między palcami, ułatwiające pływanie.
Gruczoły przy nasadzie ogona wydzielają silnie pachnącą substancję, od której wzięła się nazwa całego gatunku — piżmak znaczy nią teren i przyciąga partnerów w okresie godowym. Zęby, podobnie jak u innych gryzoni, są pomarańczowe z przodu i rosną przez całe życie.
Piżmak a podobne zwierzęta
Nutria jest wyraźnie większa od piżmaka i ma okrągły, a nie bocznie spłaszczony ogon oraz charakterystyczne, jaskrawopomarańczowe zęby, których piżmak nie ma w tak wyrazistej formie.
Bóbr jest znacznie większy od piżmaka i ma szeroki, płaski ogon w kształcie wiosła, a nie wąski, boczny ogon piżmaka — mimo że oba zwierzęta budują podobne kopce z roślinności wodnej.
Piżmak a ludzie
Piżmak pochodzi z Ameryki Północnej i został sprowadzony do Europy na początku XX wieku na fermy futrzarskie. Po ucieczkach i celowych wypuszczeniach rozprzestrzenił się na cały kontynent, w tym do Polski, gdzie jest dziś gatunkiem pospolitym.
Kopce piżmaka, budowane z trzcin i innych roślin wodnych, różnią się od żeremi bobra przede wszystkim wielkością — są znacznie mniejsze i prostsze, bo piżmak nie ścina drzew, tylko wykorzystuje miękkie, łatwo dostępne rośliny przybrzeżne.
Nory kopane przez piżmaki w brzegach rzek, kanałów i stawów bywają problemem dla wałów przeciwpowodziowych — osłabiają ich konstrukcję, przez co w niektórych regionach prowadzi się kontrolowane ograniczanie liczebności tego gatunku. Piżmaki bywają też konkurentem dla rodzimej fauny wodnej o pokarm i przestrzeń życiową.
Piżmak — częste pytania
Jak duży jest piżmak?
Piżmak ma ciało długości 25–35 cm, do tego długi ogon, i waży 0,6–2 kg.
Dla dociekliwych
Ile żyje piżmak?
Na wolności piżmak dożywa 3–4 lat.
Dla dociekliwych
Co je piżmak?
Piżmak jest głównie roślinożerny — je rośliny wodne, a czasem drobne zwierzęta wodne.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje piżmak?
Piżmak mieszka nad rzekami, jeziorami i stawami. Pierwotnie pochodzi z Ameryki Północnej, ale dziś żyje też w Europie i Azji.
Dla dociekliwych
Dlaczego piżmak tak dobrze pływa?
Ma wodoodporne futro, błony pławne między palcami tylnych łap i spłaszczony ogon, który działa jak wiosło.
Dla dociekliwych
Jak jest „piżmak" po angielsku?
Piżmak po angielsku to muskrat.
Dla dociekliwych
Skąd piżmak wziął swoją nazwę?
Od silnie pachnącej wydzieliny gruczołów przy nasadzie ogona, którą zwierzę znaczy teren i przyciąga partnerów w okresie godowym.
Dla dociekliwych
Czy piżmak jest w Polsce gatunkiem rodzimym?
Nie. Pochodzi z Ameryki Północnej i został sprowadzony do Europy na początku XX wieku na fermy futrzarskie, skąd rozprzestrzenił się po ucieczkach i wypuszczeniach.
Dla dociekliwych
Dlaczego nory piżmaka bywają problemem dla wałów?
Kopiąc korytarze w brzegach rzek i kanałów, osłabiają konstrukcję wałów przeciwpowodziowych, co w niektórych regionach prowadzi do kontrolowanego ograniczania liczebności tego gatunku.
Dla dociekliwych
Zobacz także gryzonie i zającokształtne

Bóbr europejski
Bóbr potrafi ściąć zębami całe drzewo i zbudować z niego tamę?
Poznaj
Chomik
Chomik potrafi zmieścić w policzkach tyle jedzenia, że jego głowa robi się dwa razy szersza?
Poznaj
Golec piaskowy
Golec piaskowy jest jednym z nielicznych ssaków praktycznie odpornych na raka i żyje wyjątkowo długo jak na tak małe zwierzę — naw
Poznaj
Kapibara
Kapibara to największy gryzoń na świecie i wygląda jak gigantyczna świnka morska?
Poznaj