Karczownik — brązowy gryzoń nad brzegiem rzeki
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🦊 Ssaki

Karczownik

Arvicola amphibius

Karczownik, zwany też szczurem wodnym, to duży gryzoń z rodziny nornikowatych. Żyje nad wodami i w ogrodach, gdzie kopie podziemne korytarze i podgryza korzenie roślin.

W pigułce

Karczownik — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaBrzegi rzek, stawów i rowów, łąki, sady i ogrody w Polsce i Europie
🍽️
Co jeRośliny: trawy, korzenie, bulwy, cebulki, kora młodych drzew
📏
WielkośćCiało 12–22 cm + ogon 7–13 cm, 100–300 g
⏳
Ile żyjeZwykle 1–2 lata
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Świetnie pływa i nurkuje.
  • Kopie korytarze podobne do kretowisk, ale z płaskimi kopcami.
  • Zimą zjada korzenie drzewek owocowych.
  • Bywa nazywany szczurem wodnym, choć szczurem nie jest.
Bliżej natury

Jak żyje karczownik?

Karczowniki żyjące nad wodą kopią nory w brzegach i chętnie pływają, a te w ogrodach i sadach prowadzą podziemny tryb życia, drążąc długie korytarze. Są aktywne o różnych porach dnia i nie zapadają w sen zimowy.

Samica rodzi kilka razy w roku po 4–8 młodych. Dlatego w niektórych latach karczowników jest bardzo dużo i mogą wyrządzać szkody w ogrodach, podgryzając korzenie warzyw, kwiatów i młodych drzewek.

Czy wiesz, że…?

karczownik nie jest szczurem, mimo że bywa nazywany szczurem wodnym? To krewny nornic i norników — ma tępy pyszczek, małe uszy schowane w futrze i krótszy ogon niż szczur.

Jak rozpoznać

Jak wygląda karczownik?

Karczownik ma krępe ciało pokryte gęstym, brązowym lub szarobrązowym futrem, tępy, zaokrąglony pyszczek, małe oczy i małe uszy prawie niewidoczne w sierści. Ogon jest owłosiony i wyraźnie krótszy od ciała.

To jeden z największych gryzoni nornikowatych w Polsce — z ogonem mierzy nawet ponad 30 cm i waży do 300 g. Siekacze ma pomarańczowożółte.

Nie pomyl się

Karczownik a podobne zwierzęta

Kret jest czarny, ma aksamitne futro, łopatowate przednie łapy i prawie niewidoczne oczy. Kretowiska są wysokie i okrągłe, a kopce karczownika płaskie i z kawałkami korzeni.

Szczur wędrowny ma długi, nagi ogon, spiczasty pysk i duże uszy. Piżmak jest dużo większy i ma ogon spłaszczony z boków.

W sąsiedztwie człowieka

Karczownik a ludzie

W ogrodach karczownik bywa uciążliwy — podgryza korzenie drzew owocowych, warzyw i cebulki kwiatów. Ogrodnicy chronią rośliny, sadząc je w siatkowych koszach. Naturalnymi wrogami karczownika są sowy, myszołowy, lisy i łasicowate.

Nad wodą karczownik jest ważną częścią przyrody i pożywieniem dla wielu drapieżników. W Wielkiej Brytanii, gdzie jest bardzo rzadki, jest gatunkiem chronionym.

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 1: Zwierzęta domowe, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 1: Zwierzęta domowe, 6 tekstów PDF

6 krótkich opowiadań z pytaniami dla klasy 1, pisanych dużą czcionką: „Zwierzęta domowe”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Karczownik — częste pytania

Jak wygląda karczownik?

Karczownik to krępy, brązowy gryzoń z tępym pyszczkiem, małymi uszami i krótkim, owłosionym ogonem.

Dla dociekliwych
Z ogonem mierzy do ponad 30 cm.
Co je karczownik?

Karczownik je rośliny: trawy, korzenie, bulwy, cebulki i korę młodych drzew.

Dla dociekliwych
W ogrodzie zjada korzenie drzewek owocowych, marchew, ziemniaki i cebulki tulipanów.
Jak odróżnić kopce karczownika od kretowisk?

Kopce karczownika są płaskie i nieregularne, często z kawałkami korzeni, a kretowiska są wysokie i okrągłe.

Dla dociekliwych
Korytarz karczownika jest owalny i wyżej pod ziemią, a kret kopie okrągłe korytarze.
Czy karczownik to szczur?

Nie — karczownik to nornikowaty, krewny nornic, a nie szczur.

Dla dociekliwych
Nazwę „szczur wodny” zawdzięcza wielkości i temu, że dobrze pływa.
Ile żyje karczownik?

Karczownik żyje zwykle 1–2 lata.

Dla dociekliwych
Szybko się rozmnaża, więc jego liczebność bardzo zmienia się z roku na rok.
Jak jest „karczownik” po angielsku?

Karczownik po angielsku to European water vole (czyt. łoter woul).

Dla dociekliwych
Słowo vole oznacza nornikowatego gryzonia, a water — wodę.
Poznaj też

Zobacz także gryzonie i zającokształtne

Kategoria: SsakiWróć do: Gryzonie i zającokształtne
Wszystkie: gryzonie i zającokształtne
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-13