Szczygieł szczególnie lubi wyjadać nasiona ostów i innych roślin z twardymi, kolczastymi koszyczkami. Pomaga mu w tym cienki, spiczasty dziób, którym zręcznie wydłubuje nasionka spomiędzy kolców, gdzie inne ptaki nie sięgają.

Szczygły są towarzyskie i poza sezonem lęgowym często łączą się w niewielkie, ruchliwe stadka. Przelatując z rośliny na roślinę, wesoło się nawołują. Ich barwne upierzenie i dźwięczny śpiew sprawiają, że łatwo je zauważyć na łące czy na skraju pola.

Młode szczygły są jednolicie brązowawe, gęsto pokreskowane, zupełnie bez czerwonej maseczki na twarzy — barwną, w pełni dorosłą szatę zyskują dopiero po swoim pierwszym pierzeniu, wczesną jesienią pierwszego, samodzielnego roku życia.

W locie szczygieł pokazuje szeroki, jaskrawożółty pas na czarnych skrzydłach, dobrze widoczny nawet z bardzo dużej odległości, gdy całe hałaśliwe stadko nagle i głośno zrywa się z ostów lub innych, kolczastych roślin.

Czyż jest znacznie mniej kolorowy i w ogóle nie ma czerwonej maseczki na twarzy, zupełnie inne od jaskrawego, kontrastowego ubarwienia szczygła, żerującego chętnie na ostach i innych, dziko rosnących roślinach kolczastych.

Dzwoniec ma jednolicie oliwkowozielone upierzenie bez czerwonej maski i bez żółtego pasa na czarnych skrzydłach, zupełnie inne od barwnego, kontrastowego wzoru szczygła żerującego na kolczastych ostach.

Przez długie wieki szczygieł był jednym z najchętniej i najpowszechniej trzymanych w klatkach ptaków ozdobnych w całej Europie, wysoko cenionym za swoje barwne upierzenie i wesoły, dzwoniący śpiew — jego wizerunek pojawia się nawet w dawnym malarstwie europejskim, gdzie bywał symbolem ludzkiego cierpienia, kojarzonym z kolczastymi ostami, którymi tak chętnie się żywi.

W języku angielskim stado szczygłów od dawna określa się specjalnym słowem oznaczającym dosłownie „urok” lub „czar”, nawiązującym do ich wesołego, dzwoniącego nawoływania się podczas wspólnego przelotu z jednej rośliny na drugą.

Rosnąca w ostatnich latach popularność specjalnych karmników wypełnionych drobnymi, oleistymi nasionami ulubionymi przez szczygły przyczyniła się w ostatnich dekadach do zauważalnego, dobrze udokumentowanego wzrostu ich liczebności w wielu przydomowych ogrodach i parkach całej Europy.