
Gil
Pyrrhula pyrrhula
Gil to niewielki, pękaty ptak kojarzony przede wszystkim z zimą — samce mają charakterystyczną, jaskrawoczerwoną pierś, świetnie widoczną na tle śniegu. To jeden z ulubionych "zimowych" ptaków obserwowanych przy karmnikach w Polsce.
Gil — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Samiec ma jaskrawoczerwony brzuszek i pierś.
- Najczęściej widać go zimą, na tle śniegu.
- Grubym dziobem wyłuskuje nasiona i pączki.
- Jest spokojny i mało płochliwy.
Jak żyje gil?
Gil to krępy, kolorowy ptak, którego najłatwiej spotkać zimą, gdy odwiedza ogrody i karmniki. Samiec ma charakterystyczną, jaskrawoczerwoną pierś, dobrze widoczną na tle śniegu.
Mocnym, krótkim dziobem rozłupuje nasiona, jagody i pączki drzew. Gile trzymają się parami lub w małych grupkach i poruszają spokojnie, bez pośpiechu.
gile są sobie wierne i często widuje się je w parach przez cały rok, nie tylko w sezonie lęgowym? Para gili trzyma się razem nawet zimą, przy karmniku, co odróżnia je od wielu innych ptaków tworzących pary tylko na czas wychowu młodych.
Jak wygląda gil?
Gil ma czarną czapeczkę na czubku głowy oraz szary grzbiet, a w locie pokazuje wyraźną, białą plamę na kuprze, dobrze widoczną z daleka nawet wtedy, gdy reszta ptaka szybko znika w gęstych, listnych gałęziach drzewa lub krzewu.
Samica gila ma znacznie skromniejszą, brązoworóżową pierś zamiast jaskrawoczerwonej barwy samca, choć obie płcie mają identyczną, czarną czapeczkę i biały kuper dobrze widoczny w szybkim locie nawet z daleka.
Gil a podobne zwierzęta
Trznadel ma jaskrawożółtą głowę zamiast czarnej czapeczki gila i nie ma tak intensywnie czerwonej piersi charakterystycznej dla samca gila widywanego zimą przy pełnych, zaśnieżonych karmnikach.
Dzwoniec ma jednolicie oliwkowozielone upierzenie bez czarnej czapeczki i bez czerwonej piersi, zupełnie inne od kontrastowego ubarwienia gila widywanego zimą przy karmnikach w przydomowym ogrodzie.
Gil a ludzie
W dawnych sadach owocowych gile bywały surowo prześladowane przez sadowników, bo wczesną wiosną chętnie wyjadają delikatne pąki kwiatowe drzew owocowych, co w niektórych latach realnie ograniczało późniejsze plony jabłek, gruszek, czereśni i innych owoców sezonowych uprawianych w Europie.
W XVIII i XIX wieku w wielu krajach Europy bardzo modne było trzymanie tak zwanych „gwiżdżących gili” — ptaków od najmłodszych dni cierpliwie uczonych przez ludzi gwizdania prostych melodii, które potrafiły później wiernie powtarzać całe, wcześniej wyuczone frazy muzyczne przez wiele kolejnych lat życia.
Zanik gęstych żywopłotów i zarośli na terenach rolniczych stopniowo ogranicza gilom dostęp do naturalnych miejsc gniazdowania i żerowania, co w wielu regionach Europy przyczyniło się do zauważalnego, długotrwałego spadku liczebności tego kolorowego, płochliwego gatunku ptaka.
Gil — częste pytania
Jak duży jest gil?
Gil ma 14–16 cm długości — jest krępym, pękatym ptakiem.
Dla dociekliwych
Ile żyje gil?
Na wolności gil dożywa 2–3 lat.
Dla dociekliwych
Co je gil?
Gil je nasiona, pąki drzew, jagody i owoce.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje gil?
Gil mieszka w lasach iglastych i mieszanych całej Europy i Azji.
Dla dociekliwych
Czy każdy gil ma czerwoną pierś?
Nie — czerwoną pierś mają tylko samce. Samice są skromniejsze, szarawo-brązowe.
Dla dociekliwych
Czy gile są sobie wierne?
Tak — para gili trzyma się razem przez cały rok, nie tylko w sezonie lęgowym.
Dla dociekliwych
Jak jest „gil" po angielsku?
Gil po angielsku to bullfinch (czyt. bulfincz).
Dla dociekliwych
Dlaczego dokładnie gile bywały dawniej prześladowane w sadach owocowych?
Wczesną wiosną chętnie wyjadają delikatne pąki kwiatowe drzew owocowych, co w niektórych latach realnie ograniczało późniejsze plony jabłek, gruszek i innych owoców sezonowych.
Dla dociekliwych
Co to były „gwiżdżące gile” trzymane niegdyś w europejskich domach?
W XVIII i XIX wieku w wielu krajach Europy bardzo modne było trzymanie gili od najmłodszych dni cierpliwie uczonych przez ludzi gwizdania prostych melodii.
Dla dociekliwych
Dlaczego liczebność gila stopniowo spada w niektórych regionach dzisiejszej Europy?
Zanik gęstych żywopłotów i zarośli na terenach rolniczych stopniowo, lecz nieustannie ogranicza mu dostęp do naturalnych miejsc gniazdowania i bezpiecznego żerowania.
Dla dociekliwych
Zobacz także śpiewające

Czyż
Czyż jest tak zwinny, że jedząc nasiona, potrafi zawisnąć na cienkiej gałązce główką w dół — zupełnie jak akrobata?
Poznaj
Rudzik
Rudzik śpiewa nie tylko wiosną, ale też jesienią i zimą — nawet w mroźne, słoneczne dni?
Poznaj
Sikora lazurowa
Sikora lazurowa jest bliską krewną sikory modrej i przez wiele lat obie były uznawane za odmiany tego samego gatunku?
Poznaj
Sikora modra
Sikora modra widzi kolory, których ludzkie oko w ogóle nie dostrzega?
Poznaj