Czyż

Czyże są towarzyskie i zwykle trzymają się w stadkach, zwinnie przeczesując gałązki w poszukiwaniu drobnych nasion. Potrafią wisieć główką w dół jak sikory.

Najbardziej lubią nasiona olchy i brzozy, które wyłuskują cienkim dziobem. Zimą stadka czyży wędrują po okolicy w poszukiwaniu drzew obsypanych nasionami.

Czyż to drobny ptak z rodziny łuszczaków, wyraźnie mniejszy od wróbla. Jego upierzenie jest zielonkawo-żółte, gęsto pokreskowane ciemnymi kreskami na bokach ciała, a na skrzydłach widać żółte pasy, które rzucają się w oczy dopiero, gdy ptak rozłoży skrzydła.

Samca poznasz po czarnej czapeczce na wierzchu głowy i czarnej plamce pod dziobem. Samica nie ma ani czapeczki, ani plamki, jest bardziej szara i mocniej kreskowana. Dziób u obu płci jest krótki, stożkowaty i zaostrzony — przystosowany do wyłuskiwania drobnych nasion.

Najczęściej czyża myli się z dzwońcem. Dzwoniec jest jednak wyraźnie większy i bardziej krępy, ma grubszy dziób i jednolicie oliwkowozielone upierzenie, bez tych gęstych kresek, które pokrywają boki czyża.

Podobna bywa też czeczotka, z którą czyże zimą trzymają się w mieszanych stadach. Czeczotkę odróżnisz po czerwonej plamce na czole i po ogólnie brązowawym, a nie zielonkawym tonie upierzenia. Szczygieł, kolejny krewniak, ma z kolei czerwoną twarz i czarno-białą głowę, więc pomyłka z nim jest trudna.

Jeśli ptak siedzi wysoko i widzisz tylko sylwetkę, zwróć uwagę na wielkość i sposób trzymania się gałązek. Czyż jest drobniejszy od wszystkich wymienionych krewniaków i jako jedyny regularnie zwisa głową w dół, żeby dostać się do nasion — reszta woli siadać na gałęzi normalnie.

Czyże są w Polsce objęte ochroną gatunkową, tak jak niemal wszystkie dziko żyjące ptaki. Dawniej trzymano je w klatkach jako ptaki ozdobne, dziś takie łapanie jest zakazane. Zimą czyże chętnie zaglądają do karmników, zwłaszcza po drobne, oleiste nasiona.

Najlepszym sposobem na spotkanie czyża nie jest jednak karmnik, tylko olcha nad wodą. Późną jesienią i zimą stadka czyżów wiszą na olchowych szyszeczkach głową w dół i wyłuskują z nich nasiona — to zachowanie zdradza je szybciej niż wygląd.