Raniuszek jest tak drobny, że sam ogon bywa dłuższy niż reszta jego ciała. Żyje w małych, ruchliwych stadkach, które przelatują między drzewami, cichutko poświstując do siebie.

Największym dziełem raniuszka jest gniazdo. Buduje z mchu, porostów i pajęczyn zamknięty, kulisty domek, który wyściela nawet setkami piórek. Pajęczyna sprawia, że gniazdo jest sprężyste i rozciąga się, gdy pisklęta rosną.

Raniuszek ma okrągłe, puszyste ciało w biało-czarno-różowym wzorze, z ciemną pręgą biegnącą nad okiem niczym brew, oraz bardzo długi, wąski ogon, który stanowi ponad połowę całkowitej długości niewielkiego ciała ptaka.

Różowawy odcień piór na bokach i grzbiecie jest szczególnie widoczny u dorosłych ptaków w pełnym, dojrzałym upierzeniu, podczas gdy młode raniuszki są znacznie ciemniejsze i mniej różowe zaraz po opuszczeniu rodzinnego, kulistego gniazda.

Modraszka należy do zupełnie innej rodziny ptaków i ma krótki ogon oraz niebieską czapeczkę, zupełnie inne od bardzo długiego ogona i biało-czarno-różowego wzoru upierzenia niewielkiego raniuszka.

Kowalik przeszukuje pnie drzew, schodząc po nich głową w dół, zupełnie inaczej niż raniuszek, żerujący w małych, ruchliwych stadkach wśród cienkich gałązek na samych końcach wysokich konarów.

W mroźne noce raniuszki z tego samego stadka siadają blisko siebie w równym rzędzie na gałęzi i wspólnie się ogrzewają, mocno przyciskając się ciałami — taka wspólna nocna „przytulanka” pomaga im przetrwać najzimniejsze, najbardziej mroźne zimowe noce.

Raniuszek jest jednym z klasycznych, najczęściej przywoływanych przykładów ptaków wykazujących tak zwane wspomaganie krewniacze — ptaki, którym nie udało się wyprowadzić własnych piskląt w danym sezonie lęgowym, potrafią chętnie pomagać w karmieniu młodych swoich blisko spokrewnionych krewnych w sąsiednim, pobliskim gnieździe.

Naukowcy badający kamuflaż gniazd ptasich dokładnie sprawdzali, jak porosty użyte przez raniuszka do budowy zewnętrznej warstwy gniazda dopasowują się kolorem do konkretnej kory drzewa, na którym ptak akurat buduje, co znacznie utrudnia znalezienie gniazda przez czujne drapieżniki.