Dzięcioł duży
Zdjęcie: Bengt Nyman from Vaxholm, Sweden · CC BY 2.0
🐦 Ptaki

Dzięcioł duży

Dendrocopos major

Dzięcioł duży to najpospolitszy dzięcioł Polski — czarno-białe upierzenie z czerwoną plamą pod ogonem, a u samców dodatkowo czerwona plama z tyłu głowy. To on najczęściej wystukuje głośny, charakterystyczny "bęben" słyszalny wiosną w każdym większym lesie.

W pigułce

Dzięcioł duży — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaLasy, parki i ogrody w całej Europie i Azji
🍽️
Co jeOwady i larwy spod kory, nasiona szyszek, czasem jaja innych ptaków
📏
Wielkość23-26 cm długości
Ile żyje4-7 lat na wolności
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Bębni dziobem w drzewo tak szybko, że aż turkocze.
  • Ma amortyzowaną czaszkę, więc nie boli go głowa.
  • Długim, lepkim językiem wyciąga owady spod kory.
  • To najczęstszy dzięcioł w polskich lasach.
Bliżej natury

Jak żyje dzięcioł duży?

Dzięcioł duży to najpospolitszy dzięcioł Polski, czarno-biały, z czerwoną plamą pod ogonem. Kuje w pnie mocnym dziobem, szukając ukrytych pod korą owadów.

Wiosną bębni w suche gałęzie tak szybko, że dźwięk zlewa się w turkot — tak znaczy teren i woła partnerkę. Specjalna budowa czaszki chroni jego mózg przed wstrząsami przy kuciu.

Czy wiesz, że…?

dzięcioł duży uderza dziobem w drewno nawet kilkanaście razy na sekundę podczas "bębnienia", osiągając przy tym chwilowe przeciążenia znacznie przekraczające to, co wytrzymałby ludzki mózg? Specjalna budowa czaszki i dzioba amortyzuje te ogromne siły, chroniąc mózg ptaka przed uszkodzeniem.

Jak rozpoznać

Jak wygląda dzięcioł duży?

Dzięcioł duży ma czarno-białe upierzenie z dużymi, białymi plamami na skrzydłach oraz czerwoną plamę pod ogonem, a dorosłe samce dodatkowo mają czerwoną plamkę z tyłu głowy, której brak u samic. Boki głowy są jasne, białe, przecięte czarnym pasem biegnącym od dzioba w stronę karku.

Dziób dzięcioła dużego jest prosty, mocny i dłutowaty, doskonale przystosowany do skutecznego kucia w twardym drewnie oraz do odrywania kawałków kory w poszukiwaniu ukrytych pod nią, smacznych owadów i larw.

Nie pomyl się

Dzięcioł duży a podobne zwierzęta

Dzięcioł zielony ma jaskrawozielone upierzenie i czerwoną czapeczkę na całym czubku głowy oraz żeruje na ziemi w poszukiwaniu mrówek, zupełnie inne od czarno-białych barw i niewielkiej, czerwonej plamy dzięcioła dużego.

Dzięcioł czerwonoczuby ma poprzecznie prążkowany grzbiet i żyje wyłącznie w starych sosnach Ameryki Północnej, zupełnie inaczej niż szeroko rozpowszechniony w całej Europie, pospolity dzięcioł duży.

W sąsiedztwie człowieka

Dzięcioł duży a ludzie

Jesienią dzięcioł duży często wykuwa w korze drzewa niewielkie szczeliny zwane „kuźniami”, w których zakleszcza szyszki, by wygodnie wydziobywać z nich nasiona, nie trzymając przy tym szyszki w dziobie ani we własnych łapach. Pod jedną taką kuźnią potrafi z czasem nagromadzić się cała sterta pustych, wyjedzonych szyszek.

Zimą dzięcioł duży chętnie odwiedza karmniki w ogrodach i parkach, zjadając słoninę oraz tłuszczowe kule zawieszane przez ludzi, co pomaga mu przetrwać najtrudniejszy, najbardziej mroźny okres całego roku.

Samce i samice dzięcioła dużego różnią się jedynie obecnością czerwonej plamki z tyłu głowy — u samców jest wyraźnie widoczna, a u samic głowa pozostaje w całości czarno-biała, bez żadnego czerwonego akcentu. Młode ptaki mają za to czerwoną czapeczkę na całym czubku głowy i tracą ją dopiero po swoim pierwszym, jesiennym pierzeniu.

Pytania i odpowiedzi

Dzięcioł duży — częste pytania

Jak duży jest dzięcioł duży?

Dzięcioł duży ma 23–26 cm długości.

Dla dociekliwych
Rozpoznasz go po czarno-białym upierzeniu i czerwonej plamie — u samców na potylicy, a u młodych na całej głowie.
Ile żyje dzięcioł duży?

Na wolności dzięcioł duży dożywa 4–7 lat.

Dla dociekliwych
To najczęściej spotykany dzięcioł w polskich lasach, parkach i ogrodach.
Co je dzięcioł?

Dzięcioł je owady i larwy spod kory, nasiona szyszek, a czasem jaja innych ptaków.

Dla dociekliwych
Zimą rozkuwa szyszki w tak zwanej „kuźni" — szczelinie w korze, w której je zaklinowuje, żeby wydłubać nasiona.
Gdzie żyje dzięcioł duży?

Dzięcioł duży mieszka w lasach, parkach i ogrodach całej Europy i Azji.

Dla dociekliwych
Wystarczą mu drzewa ze starą, spękaną korą, w której znajdzie owady i wykuje dziuplę.
Dlaczego dzięcioł bębni w drewno?

„Bębnienie" to sygnał — dzięcioł ogłasza w ten sposób swoje terytorium i przywołuje partnera, a nie zdobywa jedzenie.

Dla dociekliwych
Uderza dziobem w drewno nawet kilkanaście razy na sekundę. Ten szybki warkot niesie się daleko po lesie.
Dlaczego dzięcioł nie rozbija sobie głowy?

Jego czaszka ma specjalną budowę, która amortyzuje wstrząsy przy każdym uderzeniu dziobem.

Dla dociekliwych
Kości, mięśnie i nawet długi język owinięty wokół czaszki działają jak naturalny kask, chroniąc mózg dzięcioła.
Jak jest „dzięcioł" po angielsku?

Dzięcioł po angielsku to woodpecker (czyt. łudpeker) — dosłownie „dziobiący drewno".

Dla dociekliwych
Dziób to beak, a dziupla to hole.
Czym dokładnie jest tak zwana „kuźnia” dzięcioła dużego?

To niewielka szczelina wykuta w korze drzewa, w której ptak zakleszcza szyszki, by wygodnie wydziobywać z nich nasiona.

Dla dociekliwych
Dzięki temu nie musi wcale trzymać całej szyszki w dziobie ani w swoich łapach podczas długiego wyjadania nasion.
Co dokładnie dzięcioł duży je zimą w miejskich parkach i ogrodach?

Chętnie odwiedza karmniki, zjadając słoninę oraz tłuszczowe kule zawieszane przez ludzi dla ptaków.

Dla dociekliwych
Taki dodatkowy, wartościowy pokarm pomaga mu przetrwać najtrudniejszy, najbardziej mroźny okres całego roku.
Jak łatwo odróżnić od siebie płcie tego popularnego ptaka?

Samiec ma czerwoną plamkę z tyłu głowy, a u samicy głowa pozostaje w całości czarno-biała, bez żadnego czerwonego, wyraźnego akcentu.

Dla dociekliwych
To najprostszy i zdecydowanie najszybszy sposób na odróżnienie płci tego pospolitego, dobrze znanego ptaka leśnego.
Poznaj też

Zobacz także inne

Kategoria: PtakiWróć do: Inne
Wszystkie: inne