Grzebiuszka

Grzebiuszka prowadzi skryty, nocny tryb życia. W dzień oraz w suche i chłodne okresy zakopuje się w miękkiej, sypkiej ziemi, wsuwając się w nią tyłem, dzięki ostrogom na tylnych łapkach. Potrafi zniknąć pod ziemią w kilka chwil.

Grzebiuszka wygląda trochę jak mała ropucha, ale należy do własnej grupy płazów. Poluje nocą na owady i inne drobne bezkręgowce. Zaczepiona potrafi wydać zaskakująco donośny dźwięk, a jej kijanki bywają wyjątkowo duże — czasem większe od dorosłego płaza.

Grzebiuszka to krępy, przysadzisty płaz o stosunkowo gładkiej, wilgotnej skórze w odcieniach jasnego brązu i szarości, zwykle z ciemniejszym, marmurkowym deseniem na grzbiecie. Sylwetka jest zaokrąglona, a ciało sprawia wrażenie „pulchnego”, co odróżnia ją od smuklejszych żab.

Uwagę zwracają duże, wypukłe oczy z pionową źrenicą — rzadkość wśród naszych płazów, u których źrenica bywa zwykle pozioma. Najważniejsza cecha kryje się jednak na tylnych stopach: to twarda, jasna, rogowa narośl w kształcie ostrogi, przypominająca łopatkę, która służy zwierzęciu do kopania.

Na pierwszy rzut oka grzebiuszkę można wziąć za małą ropuchę lub żabę. Zdradzają ją jednak dwie cechy: pionowa źrenica w oku oraz twarda, jasna ostroga na tylnej stopie, której nie ma żadna nasza żaba ani ropucha. To po nich rozpoznasz ją najpewniej.

Jej kijanki bywają wyjątkowo duże — potrafią osiągać spore rozmiary, zanim się przeobrażą, przez co czasem są większe od dorosłej grzebiuszki. To kolejna wskazówka: nietypowo okazała kijanka w zbiorniku może należeć właśnie do tego gatunku, a nie do zwykłej żaby.

Grzebiuszka prowadzi skryty, nocny tryb życia i większość dnia spędza zakopana w ziemi, dlatego wielu ludzi nigdy jej nie widziało, choć bywa w okolicy. Na powierzchnię wychodzi po zmroku, a w dzień ukrywa się w wykopanej przez siebie norce, którą drąży wspomnianą ostrogą.

W Polsce jest pod ochroną, a lubi tereny o miękkiej, piaszczystej glebie, w której łatwo się zakopać. Zaniepokojona potrafi wydzielać zapach przypominający czosnek — stąd bierze się jej dawna, ludowa reputacja. Dla człowieka jest zupełnie niegroźna i, jak inne płazy, pomaga ograniczać liczbę owadów.