Grzebiuszka
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐸 Płazy

Grzebiuszka

Pelobates fuscus

Grzebiuszka, zwana też huczkiem, to niewielki płaz, który słynie z umiejętności szybkiego zakopywania się w ziemi. Na tylnych łapkach ma twarde ostrogi, którymi kopie niczym łopatkami.

W pigułce

Grzebiuszka — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaMiękkie, sypkie gleby pól i łąk Europy i Azji
🍽️
Co jeOwady i inne drobne bezkręgowce (nocny drapieżnik)
📏
WielkośćOk. 4–8 cm
Ile żyjeOk. 5–10 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Szybko zakopuje się w ziemi.
  • Ma na tylnych łapkach twarde ostrogi do kopania.
  • Prowadzi skryty, nocny tryb życia.
  • Jej kijanki bywają wyjątkowo duże.
Bliżej natury

Jak żyje grzebiuszka?

Grzebiuszka prowadzi skryty, nocny tryb życia. W dzień oraz w suche i chłodne okresy zakopuje się w miękkiej, sypkiej ziemi, wsuwając się w nią tyłem, dzięki ostrogom na tylnych łapkach. Potrafi zniknąć pod ziemią w kilka chwil.

Grzebiuszka wygląda trochę jak mała ropucha, ale należy do własnej grupy płazów. Poluje nocą na owady i inne drobne bezkręgowce. Zaczepiona potrafi wydać zaskakująco donośny dźwięk, a jej kijanki bywają wyjątkowo duże — czasem większe od dorosłego płaza.

Czy wiesz, że…?

grzebiuszka słynie z umiejętności szybkiego zakopywania się w ziemi — na tylnych łapkach ma twarde ostrogi, którymi kopie niczym łopatkami i potrafi zniknąć pod ziemią w kilka chwil? Wsuwa się w nią tyłem.

Jak rozpoznać

Jak wygląda grzebiuszka?

Grzebiuszka to krępy, przysadzisty płaz o stosunkowo gładkiej, wilgotnej skórze w odcieniach jasnego brązu i szarości, zwykle z ciemniejszym, marmurkowym deseniem na grzbiecie. Sylwetka jest zaokrąglona, a ciało sprawia wrażenie „pulchnego”, co odróżnia ją od smuklejszych żab.

Uwagę zwracają duże, wypukłe oczy z pionową źrenicą — rzadkość wśród naszych płazów, u których źrenica bywa zwykle pozioma. Najważniejsza cecha kryje się jednak na tylnych stopach: to twarda, jasna, rogowa narośl w kształcie ostrogi, przypominająca łopatkę, która służy zwierzęciu do kopania.

Nie pomyl się

Grzebiuszka a podobne zwierzęta

Na pierwszy rzut oka grzebiuszkę można wziąć za małą ropuchę lub żabę. Zdradzają ją jednak dwie cechy: pionowa źrenica w oku oraz twarda, jasna ostroga na tylnej stopie, której nie ma żadna nasza żaba ani ropucha. To po nich rozpoznasz ją najpewniej.

Jej kijanki bywają wyjątkowo duże — potrafią osiągać spore rozmiary, zanim się przeobrażą, przez co czasem są większe od dorosłej grzebiuszki. To kolejna wskazówka: nietypowo okazała kijanka w zbiorniku może należeć właśnie do tego gatunku, a nie do zwykłej żaby.

W sąsiedztwie człowieka

Grzebiuszka a ludzie

Grzebiuszka prowadzi skryty, nocny tryb życia i większość dnia spędza zakopana w ziemi, dlatego wielu ludzi nigdy jej nie widziało, choć bywa w okolicy. Na powierzchnię wychodzi po zmroku, a w dzień ukrywa się w wykopanej przez siebie norce, którą drąży wspomnianą ostrogą.

W Polsce jest pod ochroną, a lubi tereny o miękkiej, piaszczystej glebie, w której łatwo się zakopać. Zaniepokojona potrafi wydzielać zapach przypominający czosnek — stąd bierze się jej dawna, ludowa reputacja. Dla człowieka jest zupełnie niegroźna i, jak inne płazy, pomaga ograniczać liczbę owadów.

Pytania i odpowiedzi

Grzebiuszka — częste pytania

Jak duża jest grzebiuszka?

Grzebiuszka jest niewielka — ma około 4–8 cm długości.

Dla dociekliwych
Wygląda trochę jak mała ropucha, ma duże oczy z pionową źrenicą i twarde ostrogi na tylnych łapkach.
Ile żyje grzebiuszka?

Grzebiuszka dożywa około 5–10 lat.

Dla dociekliwych
Sporą część życia spędza ukryta pod ziemią, zwłaszcza w dzień oraz w suche i chłodne okresy.
Co je grzebiuszka?

Grzebiuszka poluje nocą na owady i inne drobne bezkręgowce.

Dla dociekliwych
Wychodzi na łowy po zmroku, a w dzień chowa się, zakopana w miękkiej ziemi.
Gdzie żyje grzebiuszka?

Grzebiuszka mieszka na polach i łąkach Europy i Azji, tam gdzie gleba jest miękka i sypka.

AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda

Spotkasz go m.in. w: w Europie i Azji.

Dla dociekliwych
Potrzebuje takiej ziemi, bo w twardej nie mogłaby się szybko zakopać. W pobliżu musi też być woda, w której składa jaja.
Jak grzebiuszka zakopuje się w ziemi?

Na tylnych łapkach ma twarde ostrogi, którymi kopie niczym łopatkami, wsuwając się w miękką ziemię tyłem.

Dla dociekliwych
Dzięki nim potrafi zniknąć pod ziemią w zaledwie kilka chwil. Chowa się tak przed drapieżnikami, upałem i suszą, spędzając pod ziemią większość dnia, a na powierzchnię wychodząc głównie nocą.
Jak jest „płaz" po angielsku?

Grzebiuszka po angielsku to spadefoot toad, a płaz ogólnie to an amphibian.

Dla dociekliwych
Ziemia to soil, a kopać to to dig.
Do czego grzebiuszce sluży ostroga na stopie?

To narzędzie do kopania. Twardą, rogową ostrogą na tylnej stopie grzebiuszka odgarnia ziemię i wkręca się w podłoże tyłem, szybko znikając pod powierzchnią. Dzięki temu chowa się przed upałem, suszą i drapieżnikami.

Dla dociekliwych
Zwierzę kopie zaskakująco sprawnie, cofając się w głąb gruntu, aż zniknie z oczu. Miękka, piaszczysta gleba znacznie mu to ułatwia, dlatego grzebiuszki chętnie zajmują tereny o takim właśnie podłożu.
Dlaczego grzebiuszka pachnie czosnkiem?

To jej reakcja obronna. Zaniepokojona wydziela ze skóry substancję o zapachu przypominającym czosnek. Ma to zniechęcić napastnika i zasygnalizować, że zwierzę nie jest smaczną zdobyczą.

Dla dociekliwych
Ten charakterystyczny zapach dawniej zwrócił uwagę ludzi i bywał kojarzony z tym niepozornym płazem. Dla człowieka jest tylko ciekawostką — nie jest ani groźny, ani trwały i szybko się ulatnia.
Dlaczego kijanki grzebiuszki bywają takie duże?

Bo długo rosną w wodzie przed przeobrażeniem. Kijanki grzebiuszki potrafią osiągnąć znaczne rozmiary, czasem większe niż dorosłe zwierzę, zanim wyrosną im nogi, zaniknie ogon i wyjdą na ląd.

Dla dociekliwych
Taka okazała kijanka w oczku wodnym często jest jedyną wskazówką, że w okolicy żyją grzebiuszki, bo same dorosłe płazy — zakopane i nocne — trudno wypatrzyć w ciągu dnia.
Poznaj też

Zobacz także żaby

Kategoria: PłazyWróć do: Żaby
Wszystkie: żaby