Choć zaleszczotek przypomina skorpiona, brakuje mu jego najgroźniejszej części — długiego ogona zakończonego żądłem. Zamiast tego ma dwie pary szczypiec, którymi chwyta maleńką zdobycz: roztocza, drobne larwy i inne bardzo małe zwierzęta. Żyje w ściółce, pod korą, a nawet między kartkami starych książek.

Zaleszczotek ma niezwykły sposób podróżowania. Bywa, że chwyta się szczypcami nogi większego owada, na przykład muchy, i daje się mu przenieść w nowe miejsce — jak pasażer na gapę. Dzięki temu ten maleńki, powolny pajęczak potrafi pokonać spore odległości bez własnego wysiłku.

Ciało zaleszczotka jest spłaszczone, owalne i zakończone równo — bez żadnego przedłużenia. Z przodu wystają dwie potężne, jak na taki rozmiar, szczypce osadzone na ramionach, które bywają dłuższe niż całe ciało. Ubarwienie jest zwykle brunatne albo rudawe, dobrze pasujące do ściółki i spróchniałego drewna.

Odnóży do chodzenia zaleszczotek ma cztery pary, tak jak pająk i skorpion. Porusza się drobnymi krokami, a zaniepokojony potrafi cofać się do tyłu równie sprawnie, jak idzie do przodu — to wygodne, gdy mieszka się w wąskiej szczelinie pod korą, z której nie ma jak zawrócić.

Pomyłka ze skorpionem nasuwa się natychmiast i stąd wzięła się naukowa nazwa całej grupy, która znaczy tyle co niby-skorpiony. Różnica jest jednak nie do przeoczenia: skorpion ma długi, członowany odwłok zakończony kolcem, a zaleszczotek kończy się tuż za szczypcami. Skorpion mierzy centymetry, zaleszczotek milimetry.

Bywa też brany za kleszcza albo za roztocze, bo wielkością jest do nich podobny. Ani kleszcz, ani roztocze nie mają jednak szczypiec sterczących do przodu — to najprostszy znak rozpoznawczy zaleszczotka i widać go nawet przez lupę.

Zaleszczotek trafia do mieszkań niepostrzeżenie i bywa tam wypatrzony na ścianie albo między kartkami starej książki. To odkrycie zwykle niepokoi, zupełnie niepotrzebnie: zwierzę jest za małe, żeby zrobić człowiekowi krzywdę, i nie interesuje się ani ludźmi, ani zapasami żywności.

Co więcej, jest w domu sprzymierzeńcem. Poluje na roztocza i inne mikroskopijne stworzenia żyjące w kurzu, papierze i starym drewnie. Zaleszczotek w książkach nie jest więc oznaką, że coś zjada papier — przeciwnie, przyszedł tam za tymi, które papier niszczą.