
Materiał PDF · sklep
Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta
6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.
5,90 zł

Ixodes ricinus
Kleszcz to niewielki pajęczak, którego można spotkać w lasach, na łąkach i w wysokiej trawie od wiosny do jesieni. Choć sam jest malutki (mniejszy niż główka od szpilki, zanim się najadą), warto wiedzieć, jak wygląda i jak się przed nim chronić na spacerach czy wycieczkach.
Kleszcz to niewielki pajęczak, który żywi się krwią zwierząt i ludzi. Czeka na źdźbłach traw i krzewów z wyciągniętymi przednimi odnóżami, gotów uczepić się przechodzącego ciała.
Wyczuwa ciepło, zapach i drgania, dzięki czemu wie, że ktoś się zbliża. Kleszcze mogą przenosić choroby, dlatego po spacerze w trawie i lesie warto obejrzeć skórę, a znalezionego kleszcza szybko i ostrożnie usunąć.
kleszcz nie skacze ani nie spada z drzew, jak często się sądzi? Czeka cierpliwie na źdźble trawy lub liściu, wyciągając przednie odnóża, i "łapie się" przechodzącego obok zwierzęcia lub człowieka — to zachowanie nazywa się "polowaniem z zasadzki".
Nienajedzony kleszcz jest płaski jak pestka jabłka i twardy w dotyku. Dopiero gdy napije się krwi, jego ciało pęcznieje i robi się kilkakrotnie większe, szarawe i miękkie. Ciało kleszcza to jedna całość — nie ma wyraźnie oddzielonej głowy ani tułowia, co odróżnia go od owadów.
Liczba odnóży zdradza, w jakim jest stadium. Larwa kleszcza ma sześć nóg, a starsza nimfa i dorosły — osiem. Z przodu widać krótki, ząbkowany ryjek. To on wbija się w skórę i działa jak harpun: ząbki skierowane są do tyłu, więc trzymają mocno i nie pozwalają się łatwo wysunąć.
Kleszcz bywa brany za małego pająka, ale pająk ma ciało wyraźnie podzielone na dwie części, dłuższe nogi i porusza się szybko. Kleszcz jest płaski, powolny i przywiera do podłoża. Nie tka też żadnej sieci — nie ma czym, bo brakuje mu kądziołków przędnych.
Częściej myli się go z owadami, które również żywią się krwią: pchłą i wszą. Te mają jednak po sześć odnóży w każdym stadium, a pchła dodatkowo skacze. Kleszcz nie skacze nigdy. Uwaga na wielkość: to zwykle drobna nimfa, mniejsza od ziarnka maku, wbija się w człowieka najczęściej — dorosłego łatwiej zauważyć.
Kleszcza usuwa się jak najszybciej, bo ryzyko zakażenia rośnie z czasem, przez jaki tkwi w skórze. Chwyta się go pęsetą albo specjalnym narzędziem tuż przy skórze i wyciąga zdecydowanym, równomiernym ruchem. Nie smaruje się go tłuszczem ani spirytusem i nie przypala — podrażniony kleszcz może wprowadzić do rany więcej wydzieliny.
Po spacerze w wysokiej trawie warto obejrzeć całe ciało, zwłaszcza zgięcia kolan, pachwiny, kark i głowę u dzieci. Miejsce po ukąszeniu obserwuje się przez kilka tygodni. Nie każdy kleszcz przenosi chorobę, ale jeśli pojawi się rozszerzający się rumień albo gorączka, trzeba iść do lekarza.
Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Materiał PDF · sklep
6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.
5,90 zł

Materiał PDF · sklep
6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.
5,90 zł

Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.
3,90 zł
Kleszcz przed napiciem się krwi ma zaledwie 2–4 mm, a po najedzeniu robi się znacznie większy.
Kleszcz żywi się krwią ssaków, ptaków i ludzi.
Kleszcz to niewielki pajęczak, który żywi się krwią zwierząt i ludzi.
Kleszcz żyje 2–3 lata, zależnie od gatunku.
Kleszcz żywi się krwią ssaków, ptaków i ludzi.
Kleszcz mieszka w lasach, na łąkach oraz w wysokiej trawie i zaroślach w całej Europie.
Spotkasz go m.in. w: lasach i łąkach całej Europy.
Nie — wbrew popularnemu przekonaniu kleszcz nie skacze ani nie spada z drzew.
Kleszcz po angielsku to tick.
Pęsetą lub przyrządem do kleszczy chwyć go możliwie blisko skóry i wyciągnij pewnym, równomiernym ruchem. Potem zdezynfekuj miejsce ukąszenia.
To zależy od stadium. Larwa ma sześć odnóży, a nimfa i dorosły kleszcz — osiem, jak wszystkie pajęczaki.
Nie. Tylko część kleszczy jest nosicielami, a samo ukąszenie nie oznacza zakażenia. Nie zwalnia to jednak z obserwowania miejsca po ukąszeniu.

Krzyżak ogrodowy każdej nocy zjada własną, starą sieć, żeby odzyskać cenne białko, z którego zbudowana jest nić, a potem buduje nową?
Poznaj
Samica pająka wilczego nosi kokon z jajami przyczepiony do odwłoka, a po wykluciu się młodych pozwala im wspiąć się na swój grzbie
Poznaj
Ptasznik czerwonokolankowy broni się, strzelając w napastnika drażniącymi włoskami z odwłoka za pomocą tylnych odnóży?
Poznaj
Skorpiony świecą na zielono-niebiesko pod światłem ultrafioletowym (lampą UV)?
Poznaj
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-11-12
30 kart pracy, które uczą dziecko uważnego patrzenia i kończenia tego, co zaczęło. Cały PDF wrzucam za darmo do grupy na Facebooku — bez zapisów.
Odbieram książeczkę w grupie