Samica czarnej wdowy jest większa i groźniejsza od samca. Buduje nieregularną, plątaninową sieć w ciemnych, ustronnych zakątkach, a swoją nazwę zawdzięcza temu, że po godach czasem zjada samca — stąd „wdowa". Jej jad jest silny, ale ukąszenia są rzadkie, bo pająk unika ludzi.

Czarna wdowa poluje na owady, które wpadną w jej sieć. Choć jej jad budzi respekt, sam pająk jest nieśmiały i nie atakuje bez powodu — gryzie zwykle tylko wtedy, gdy zostanie przyciśnięty albo poczuje się zagrożony. Dlatego najlepiej po prostu jej nie dotykać i zostawić w spokoju.

Odwłok dorosłej samicy jest kulisty, gładki i tak połyskliwy, że wygląda jak zrobiony z lakierowanego tworzywa. Nogi są długie, cienkie i również czarne. Czerwony znak w kształcie klepsydry znajduje się na spodzie odwłoka, więc widać go dopiero wtedy, gdy pająk zwisa w sieci brzuchem do góry.

Samiec wygląda zupełnie inaczej: jest kilkakrotnie mniejszy, jaśniejszy, a na odwłoku ma jasne kreski i plamki zamiast jednolitej czerni. Podobnie wyglądają młode obu płci. Dopiero po kolejnych zrzuceniach skóry samice ciemnieją i przybierają wygląd, który wszyscy znają.

Nazwa czarna wdowa bywa używana na każdego ciemnego pająka spotkanego w domu, co jest źródłem większości fałszywych alarmów. Zwykły czarny pająk w piwnicy ma matowe ciało i podłużny odwłok, a nie kulisty i lśniący, i nie ma żadnego czerwonego znaku pod spodem.

Sam rodzaj obejmuje kilka podobnych do siebie gatunków, nazywanych wspólnie wdowami, żyjących w różnych częściach świata. Różnią się szczegółami rysunku, a odróżnienie ich od siebie na oko bywa trudne nawet dla znawców. W Europie występuje z nich karakurt, spotykany w basenie Morza Śródziemnego.

W Polsce czarna wdowa nie występuje. Nie ma jej też w większości Europy — to pająk Ameryki Północnej, a jego bliscy krewniacy żyją w cieplejszych rejonach świata. Doniesienia o czarnych wdowach znalezionych w polskim ogrodzie prawie zawsze okazują się pomyłką.

Tam, gdzie występuje, chowa się w ustronnych, rzadko sprzątanych miejscach: w szopach, stertach drewna, pod doniczkami, w starych skrzynkach. Do ukąszeń dochodzi najczęściej wtedy, gdy ktoś nieświadomie przyciśnie pająka ręką. Dlatego w takich rejonach zakłada się rękawice przy pracach porządkowych i sprawdza kąty, zanim się do nich sięgnie.