
Ukośnik
Misumena vatia
Ukośnik to jasnobrązowy, długonogi pająk, którego najczęściej można spotkać w domach, piwnicach i innych ciemnych, wilgotnych pomieszczeniach — stąd czasem bywa mylnie nazywany "białym pająkiem". W przeciwieństwie do krzyżaka nie buduje typowej, kolistej sieci, tylko prostą rurkową kryjówkę.
Ukośnik — podstawowe fakty
Szybkie ciekawostki
- Czatuje na kwiatach na owady.
- Potrafi zmienić barwę na białą lub żółtą.
- Dzięki temu jest niewidoczny wśród płatków.
- Chodzi bokiem jak krab.
Jak żyje ukośnik?
Ukośnik to niewielki pająk, który zamiast tkać sieć, poluje z zasadzki na kwiatach. Cierpliwie czeka wśród płatków na owady przylatujące po nektar.
Potrafi powoli zmieniać barwę ciała na białą lub żółtą, dopasowując się do koloru kwiatu, na którym siedzi — dzięki temu jest niemal niewidoczny. Porusza się bokiem, przypominając w tym małego kraba.
ukośnik chowa się w cienkiej, rurkowatej kryjówce z jedwabiu, z której wystaje tylko wtedy, gdy wyczuje drgania ofiary w pobliżu wejścia? Resztę czasu spędza całkowicie ukryty, dlatego rzadko widuje się go poza jego kryjówką.
Jak wygląda ukośnik?
Odnóża ukośnika są wyraźnie nierówne. Dwie przednie pary są długie, grube i mocne, a pająk trzyma je rozłożone szeroko na boki, gotowe do zaciśnięcia. Dwie tylne pary są krótkie i cienkie, przystosowane raczej do przytrzymywania się podłoża niż do biegania.
Samica ma niskie, szerokie ciało i zaokrąglony odwłok, często z parą czerwonawych smug po bokach. Samiec jest kilkakrotnie drobniejszy, ma ciemny przód ciała i jaśniejszy odwłok, a jego przednie odnóża bywają wyraźnie pierścieniowane. Oczu, jak u większości pająków, jest osiem i wszystkie są bardzo małe.
Ukośnik a podobne zwierzęta
Największym źródłem pomyłek jest różnica między płciami. Samiec i samica ukośnika wyglądają jak dwa osobne gatunki — na tyle inaczej, że osoba, która zna tylko dużą, jasną samicę, nie skojarzy z nią drobnego, ciemnego samca siedzącego obok na tym samym kwiecie.
Ukośnik należy do rodziny ukośnikowatych i ma w niej wiele podobnych krewniaków. Wszystkie łączy ta sama sylwetka: szerokie ciało i przednie odnóża rozstawione jak ramiona. Odróżnienie poszczególnych gatunków po samym wyglądzie bywa trudne, natomiast odróżnienie ukośnika od pająka tkającego sieć jest natychmiastowe — ukośnik nie rozpina sieci łownej.
Ukośnik a ludzie
Ukośnik jest dla człowieka całkowicie nieszkodliwy. Nie wchodzi w drogę, nie ucieka gwałtownie i pozwala podejść bardzo blisko, przez co należy do ulubionych obiektów fotografii przyrodniczej. Jego ubarwienie sprawia, że na zdjęciu bywa widoczny dopiero po chwili wpatrywania się w kadr.
Warto wiedzieć, że jego zdobyczą padają także owady zapylające — pszczoły i trzmiele przylatujące po nektar. Nie czyni to z ukośnika szkodnika: to naturalny element łańcucha pokarmowego, a pająk poluje na to, co akurat się pojawi, bez wybierania gatunków.
Ukośnik — częste pytania
Jak duży jest ukośnik?
Ukośnik ma 1–1,5 cm samego ciała, a z odnóżami jest znacznie większy.
Dla dociekliwych
Ile żyje ukośnik?
Ukośnik żyje zwykle 1–2 lata.
Dla dociekliwych
Co je ukośnik?
Ukośnik poluje na owady i inne małe bezkręgowce, które podejdą blisko jego kryjówki.
Dla dociekliwych
Gdzie żyje ukośnik?
Ukośnik mieszka w domach, piwnicach, szopach i innych ciemnych pomieszczeniach w całej Europie.
Spotkasz go m.in. w: domach i piwnicach całej Europy.
Dla dociekliwych
Jak poluje ukośnik?
Zamiast okrągłej sieci buduje prostą, rurkowatą kryjówkę z jedwabiu i wystaje z niej dopiero, gdy wyczuje drgania ofiary przy wejściu.
Dla dociekliwych
Jak jest „pająk" po angielsku?
Pająk po angielsku to spider.
Dla dociekliwych
Czym różni się samiec ukośnika od samicy?
Przede wszystkim wielkością — samiec jest kilkakrotnie mniejszy. Jest też ciemniejszy z przodu i ma pierścieniowane przednie odnóża, podczas gdy samica bywa biała, żółtawa lub zielonkawa.
Dla dociekliwych
Czy ukośnik jest groźny dla człowieka?
Nie. Jego jad służy do obezwładniania owadów i dla ludzi nie ma znaczenia. Ukośnik nie próbuje też gryźć — zaczepiony raczej podkurcza odnóża i zamiera.
Dla dociekliwych
Ile oczu ma ukośnik?
Osiem, tak jak większość pająków, ale wszystkie są bardzo małe i ukośnik nie widzi zbyt dobrze. Znacznie ważniejszy jest dla niego dotyk.
Dla dociekliwych
Inne pajęczaki

Kleszcz
Kleszcz nie skacze ani nie spada z drzew, jak często się sądzi?
Poznaj
Krzyżak ogrodowy
Krzyżak ogrodowy każdej nocy zjada własną, starą sieć, żeby odzyskać cenne białko, z którego zbudowana jest nić, a potem buduje nową?
Poznaj
Pająk wilczy
Samica pająka wilczego nosi kokon z jajami przyczepiony do odwłoka, a po wykluciu się młodych pozwala im wspiąć się na swój grzbie
Poznaj
Ptasznik czerwonokolankowy
Ptasznik czerwonokolankowy broni się, strzelając w napastnika drażniącymi włoskami z odwłoka za pomocą tylnych odnóży?
Poznaj