Krzyżak buduje klasyczną, kolistą sieć łowną, złożoną z promieni i owijających je nici. Sam czeka w środku albo w ukryciu na brzegu, a gdy w sieć wpadnie owad, pająk wyczuwa drgania nici i biegnie do zdobyczy, którą owija pajęczyną.

Sieć krzyżaka jest lepka tylko w niektórych miejscach — dzięki temu pająk może po niej bezpiecznie chodzić, nie przyklejając się. Gdy sieć zniszczy się albo zabrudzi, krzyżak potrafi zjeść jej resztki i utkać nową, często wieczorem lub w nocy.

Krzyż na grzbiecie krzyżaka nie jest jedną plamą, tylko układa się z kilkunastu osobnych, jasnych punktów — dopiero z pewnej odległości zlewają się w wyraźny znak. Punkty są jasne, bo pod skórą odwłoka leżą kryształki wydalanej substancji, które odbijają światło.

Barwa całej reszty ciała bywa bardzo różna, od kremowej i rudawej po niemal czarną, i to u zwierząt tego samego gatunku. Odwłok samicy jest duży, kulisty i ciężki, zwłaszcza pod koniec lata. Samiec jest smuklejszy i ma na końcach głaszczków zgrubienia przypominające bokserskie rękawice.

Jasny krzyż wydaje się niezawodnym znakiem rozpoznawczym, ale nie jest. Podobny wzór noszą inne krzyżaki z tego samego rodzaju, a u części osobników rysunek jest tak blady, że praktycznie go nie widać. Sam krzyż nie wystarczy więc do pewnego oznaczenia gatunku.

Z daleka krzyżak bywa też brany za tygrzyka paskowanego, bo obaj rozpinają duże, koliste sieci w podobnych miejscach. Tygrzyka poznasz jednak natychmiast po jaskrawych żółto-czarnych pasach i po grubym zygzaku wplecionym w środek sieci — krzyżak nigdy takiego zygzaka nie robi.

Sieć krzyżaka rozpięta w poprzek ogrodowej ścieżki jest dla ludzi uciążliwa, ale dla ogrodu wyjątkowo pożyteczna: przez cały sezon wyłapuje muchy, komary i inne owady. Jeśli pajęczyna naprawdę przeszkadza, lepiej ją delikatnie przeciąć niż zabijać pająka — krzyżak odbuduje ją w nowym miejscu w jedną noc.

Dla człowieka krzyżak jest niegroźny. Ugryzienie zdarza się wyjątkowo, gdy pająk zostanie przyciśnięty, i przypomina ukłucie pokrzywą. Krzyżak nie wchodzi do mieszkań i nie szuka kontaktu z ludźmi — po zaczepieniu sieci zwykle po prostu spada na nici i zwisa nieruchomo, udając martwego.