Szczotecznica szarawka

Szczotecznica szarawka to ćma, której najbardziej rzuca się w oczy nie dorosły owad, lecz gąsienica. Zdobią ją charakterystyczne kępki włosków sterczące jak małe szczoteczki.

Dorosła ćma jest za to niepozorna i szarawa, świetnie maskując się na korze drzew. Gąsienica żeruje na liściach, a potem przepoczwarza się, by po przemianie stać się dorosłym motylem nocnym.

Gąsienica szczotecznicy szarawki ma na grzbiecie cztery gęste, jasne kępki włosków ułożone w równym rządku, przypominające miniaturowe szczoteczki, od których gatunek ten wziął swoją polską nazwę. Dodatkowo na końcu odwłoka widoczny jest pojedynczy, ciemny, wyraźnie odstający pędzelek włosków.

Dorosła ćma ma szarobrązowe, matowe skrzydła bez wyraźnych wzorów, dzięki czemu doskonale zlewa się z korą drzew liściastych, na której spędza większość dnia w bezruchu. Taki kamuflaż skutecznie chroni ją przed wzrokiem polujących w dzień, głodnych ptaków owadożernych.

W przeciwieństwie do wielu innych ciem, dorosła szczotecznica szarawka ma szczątkowy, niemal niedziałający aparat gębowy i w ogóle nie żeruje, żyjąc wyłącznie z zapasów zgromadzonych jeszcze w stadium gąsienicy. Z tego powodu jej dorosłe życie trwa zwykle stosunkowo krótko w porównaniu z innymi motylami.

Niedźwiedziówka ma znacznie bardziej jaskrawe, ostrzegawcze ubarwienie niż stonowana szczotecznica szarawka, choć obie gąsienice łączy podobna, gęsto owłosiona budowa ciała. Oba gatunki żerują też chętnie na liściach bardzo podobnych, pospolitych drzew liściastych rosnących w Polsce.

W niektórych sadach i lasach liściastych gąsienice szczotecznicy szarawki potrafią w latach masowych pojawów znacząco uszkadzać liście drzew, co bywa realnym problemem dla sadowników i leśników. Takie wybuchy liczebności zdarzają się jednak stosunkowo rzadko i zwykle ustępują same, naturalnie.

Dotknięcie gąsienicy szczotecznicy szarawki może wywołać u ludzi swędzenie i podrażnienie skóry, dlatego rodzice i nauczyciele uczą dzieci, by podziwiać ją wzrokiem, a nie dotykiem. Takie łagodne podrażnienie zwykle mija samo po krótkim czasie, bez potrzeby wizyty u lekarza.

Entomolodzy amatorzy chętnie fotografują charakterystyczne, szczoteczkowate gąsienice tego gatunku podczas letnich spacerów po lesie, ceniąc je za niezwykły, łatwo rozpoznawalny wygląd wśród innych, znacznie mniej charakterystycznych gąsienic pospolitych ciem leśnych.