Strona główna › ADHD › ADHD a matematyka › ADHD a egzamin ósmoklasisty

ADHD a egzamin ósmoklasisty 2027 — jakie dostosowania przysługują, terminy i jak trenować arkusz

Krótka odpowiedź, której szuka większość rodziców: samo ADHD nie daje dodatkowego czasu na egzaminie ósmoklasisty. Komunikat CKE na rok 2026/2027 w ogóle nie używa słowa „ADHD”; uczeń z zaburzeniami koncentracji uwagi mieści się w grupie „uczniowie chorzy lub niesprawni czasowo”, a to, co może dostać, to oddzielna sala, dostosowane miejsce pracy i leki w sali. Przedłużenie czasu w tej grupie jest tylko przy orzeczeniu o indywidualnym nauczaniu. Poniżej: gdzie dokładnie w komunikacie jest uczeń z ADHD, tabela możliwych dostosowań, terminy na rok szkolny 2026/2027 i to, co naprawdę da się zrobić przed 11 maja 2027: trening pracy z arkuszem pod uwagę, nie pod czas.

Dział: ADHDDla kogo: rodzice i uczniowie klasy 8Rok egzaminu: 2027

1W skrócie: co przysługuje, a co nie

• Podstawa: zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza (nie opinia poradni o ADHD), złożone dyrektorowi szkoły do 15 października 2026 r.
• Może przyznać rada pedagogiczna: miejsce pracy dostosowane do potrzeb ucznia, egzamin w oddzielnej sali, korzystanie z leków zaleconych przez lekarza.
• Nie ma automatycznie: przedłużenia czasu. W tej grupie jest ono możliwe wyłącznie przy orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania, i to tylko wtedy, gdy uczeń korzystał z niego w szkole i jest to udokumentowane.
• Nie ma wcale: osobnego arkusza „dla ADHD”. Uczeń pisze arkusz standardowy ($\text{OMA-100}$), z matematyki 125 minut, 11 maja 2027 r. o 9:00.
• Jeśli dziecko ma też opinię o dyskalkulii: to osobna grupa (uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się) i osobne dostosowania, m.in. szczegółowe zasady oceniania rozwiązań zadań otwartych z matematyki. Opisałem je przy dostosowaniach dla ucznia z dyskalkulią.

2Gdzie w komunikacie CKE jest uczeń z ADHD

Komunikat o dostosowaniach ma 29 stron i tabele dla kilkunastu grup uczniów: z autyzmem, słabowidzących, z afazją, z dyskalkulią, chorych. Słowo „ADHD” nie pada w nim ani razu. Uczeń z ADHD trafia do tabeli 1.12 „Uczniowie chorzy lub niesprawni czasowo” przez przypis 13, który brzmi: „Grupa ta obejmuje również uczniów z trudnościami psychicznymi, emocjonalnymi, behawioralnymi lub neurorozwojowymi, w tym m.in. zaburzeniami koncentracji uwagi, regulacji emocji, zaburzeniami lękowymi lub obsesyjno-kompulsywnymi, jeżeli trudności te wpływają na funkcjonowanie ucznia podczas egzaminu i w opinii rady pedagogicznej uzasadniają – wskazaną np. w zaświadczeniu o stanie zdrowia wydanym przez lekarza – konieczność przyznania danego sposobu lub danych sposobów dostosowania warunków przeprowadzania egzaminu”.

W tym jednym zdaniu są trzy warunki i każdy ma znaczenie: trudności muszą wpływać na funkcjonowanie podczas egzaminu (nie tylko na lekcjach), ocenia to rada pedagogiczna, a dokumentem jest zaświadczenie lekarskie. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o ADHD jest bardzo przydatna w szkole (dostosowanie wymagań na lekcjach, o czym piszę na stronie ADHD w szkole), ale w tabeli 1.12 podstawą uprawnienia jest zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza albo orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania.

3Jakie dostosowania są możliwe

Tabela 1.12 wymienia pięć sposobów. Dyrektor zaznacza w systemie te, które wskazała rada pedagogiczna i zaakceptowali rodzice.

Z tej listy realnie dla ucznia z ADHD są trzy pierwsze pozycje. Oddzielna sala i dostosowane miejsce pracy nie dodają minut, ale zabierają bodźce, a przy ADHD to bodźce, nie brak czasu, kosztują najwięcej punktów: przeczytane do połowy polecenie, zjedzona cyfra przy przepisywaniu, odpowiedź na inne pytanie.

4Czas: dlaczego zwykle nie ma dodatkowych 40 minut

Punkt 25 komunikatu mówi, że jeśli komunikat przewiduje przedłużenie czasu pracy z arkuszem standardowym, to z matematyki „nie więcej niż o 40 minut” (z polskiego 45, z języka obcego 35). Ale w tabeli 1.12 przedłużenie czasu jest dostępne „Wyłącznie w przypadku uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania” i tylko wtedy, gdy uczeń korzystał z takiego wyrównania w szkole i jest to udokumentowane. Orzeczenie o indywidualnym nauczaniu wydaje się uczniom, którym stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia chodzenie do szkoły. Typowy uczeń z ADHD, który chodzi do klasy, takiego orzeczenia nie ma.

Druga rzecz, na którą rodzice liczą, to zaświadczenie od lekarza z wpisanym „zaleca się wydłużenie czasu”. Komunikat jest tu wprost, pkt 11: „Zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza nie obliguje rady pedagogicznej albo dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej do automatycznego przyznania określonych w nim propozycji dostosowań, np. przedłużenia czasu pracy z arkuszem egzaminacyjnym”. Decyzję podejmuje rada, patrząc m.in. na dokumentację ucznia i na to, jak był wspierany w szkole. Dlatego dostosowania w klasie warto mieć ustalone i zapisane wcześniej niż jesienią w ósmej klasie: rada, która widzi w papierach trzy lata pracy z uczniem, decyduje inaczej niż rada, która widzi tylko zaświadczenie z września.

5Dokumenty i terminy na rok 2026/2027

Co powinno być w zaświadczeniu. Nie ma jednego druku „zaświadczenie o dodatkowy czas”. Lekarz opisuje stan zdrowia i wynikające z niego ograniczenia w czasie egzaminu (co konkretnie utrudnia: utrzymanie uwagi w dużej sali, konieczność przyjęcia leku o określonej porze), a nie wpisuje gotowego rozwiązania. Rada i tak wybiera sposób z katalogu CKE, więc zaświadczenie z samym „zaleca się wydłużenie czasu” daje jej mniej niż opis trudności. Jeśli dziecko ma jednocześnie opinię poradni o dyskalkulii, składasz ją osobno, w tym samym terminie; dostosowania z obu grup się nie wykluczają.

Po 20 listopada masz pismo ze szkoły. Przeczytaj, co dokładnie wskazano. Jeśli nie ma tam oddzielnej sali, a dziecko jej potrzebuje, to jest moment na rozmowę z wychowawcą i dyrektorem, przed złożeniem oświadczenia 25 listopada, nie w maju.

6Jak trenować arkusz z ADHD

Skoro dodatkowych minut nie będzie, przygotowanie ma jeden cel: żeby w 125 minutach uwaga nie skończyła się po czterdziestej. Egzamin ósmoklasisty z matematyki, jak pisałem przy przygotowaniu do egzaminu, jest bardziej grą w arkusz niż sprawdzianem myślenia: trzeba znać typy zadań, wiedzieć, ile można stracić za brak jednostki, gdzie zapisać obliczenia, i mieć nawyk omijania zadań, do których warto wrócić później. Dla ucznia z ADHD te nawyki trzeba wytrenować osobno, bo pod presją znikają pierwsze.

1. Najpierw bloki, potem cały arkusz. Do stycznia arkusz w dwóch częściach po ok. 60 minut z przerwą ruchową między nimi, jak w planerze pracy domowej. Od lutego raz na dwa tygodnie cały arkusz bez przerwy, w warunkach jak na egzaminie: stół, długopis, linijka, minutnik na widoku, nic więcej. Gotowy arkusz próbny z zadań CKE ma 20 zadań, 30 punktów i 125 minut, dokładnie jak w maju.
2. Pięć pierwszych minut bez liczenia. Przejrzeć cały arkusz i oznaczyć zadania: „wiem od razu”, „wiem, ale długie”, „nie wiem”. Uczeń z ADHD, który zacznie od zadania 1 i utknie na nim na kwadrans, nie dojdzie do zadań otwartych, za które jest najwięcej punktów. Kolejność: najpierw „wiem od razu”, potem „długie”, na końcu „nie wiem”, ale niczego nie zostawiać pustym.
3. Podkreśl pytanie, zanim policzysz. Ten sam nawyk, co przy pracy domowej: w każdym zadaniu tekstowym najpierw podkreślenie tego, o co pytają, dopiero potem liczenie. Odpowiedź na inne pytanie niż zadane to najczęstsza strata punktów u uczniów z ADHD, i to za zadania, które umieją. Jak zamieniać treść na równanie i zapisywać rozwiązanie na pełne punkty: zadania tekstowe na E8.
4. Jedno działanie w jednej linijce, w brudnopisie też. Obliczenia w arkuszu są oceniane, więc krok zgubiony w głowie to punkt mniej. Kratka, jedna linijka na jedno przekształcenie, minus zapisany w kółku przed liczeniem.
5. Ostatnie dziesięć minut to „sprawdź, zanim oddasz”. Minutnik ustawiony na 115 minut, nie na 125. Po jego sygnale koniec liczenia i przejście listą: minus, jednostka, czy odpowiedź jest na to pytanie, czy wynik jest możliwy, czy zadania zamknięte są zaznaczone na karcie odpowiedzi. Lista sześciu błędów z nieuwagi jest na stronie hubu; wydrukowana do piórnika.
6. Więcej arkuszy nie zawsze jest odpowiedzią. Jeśli po pięciu próbnych arkuszach wynik nie rośnie, nie dokładaj szóstego. Zatrzymaj się i sprawdź, co blokuje: braki z wcześniejszych klas (ułamki pod procentami), czytanie długich poleceń, lęk, który odbiera dostęp do tego, co dziecko umie. Każde z tych trzech wymaga innej pracy niż kolejny arkusz.

7Cztery mity

• „Dziecko z ADHD ma z automatu więcej czasu”. Nie. Przedłużenie czasu w grupie uczniów chorych jest tylko przy orzeczeniu o indywidualnym nauczaniu (sekcja 4).
• „Jest specjalny arkusz dla ADHD”. Nie ma. Arkusze dostosowane istnieją dla uczniów z autyzmem, słabowidzących, niewidomych, słabosłyszących, z niepełnosprawnością intelektualną, z afazją, z mózgowym porażeniem dziecięcym i dla cudzoziemców. Uczeń z ADHD pisze arkusz standardowy.
• „Wystarczy opinia z poradni o ADHD”. W szkole tak, na egzaminie w tej grupie podstawą jest zaświadczenie lekarskie. Opinia poradni działa na egzaminie wtedy, gdy stwierdza specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksja, dysortografia, dysgrafia, dyskalkulia), a to osobna grupa.
• „Skoro na sprawdzianach miał więcej czasu, na egzaminie też dostanie”. Egzamin jest zewnętrzny i ma własny katalog. To, jak uczeń był wspierany w szkole, rada bierze pod uwagę przy decyzji (pkt 11), ale nie przenosi szkolnych dostosowań na egzamin jeden do jednego.

8Gdzie dalej

• ADHD i matematyka: hub tematu (skąd trudności, planer) · błędy z nieuwagi — ćwiczenie „znajdź błąd” i checklista do piórnika · 12 zasad na wieczór z pracą domową + checklista PDF · karty pracy „jedno zadanie na stronę” · karty pracy na koncentrację · ADHD w szkole — rozmowa z nauczycielem.
• Egzamin ósmoklasisty z matematyki: kurs: 31 tematów i 434 zadania CKE z rozwiązaniami · arkusze 2017–2026 z rozwiązaniami · arkusz próbny 125 minut · pięć testów po 15 zadań · co egzamin sprawdza, a czego nie.
• Inne dostosowania: dyskalkulia: opinia i egzamin · wydłużony czas na maturze.

9Pytania i odpowiedzi

Czytaj dalej

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-28. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.