Reguła mnożenia odpowiada na pytanie „na ile sposobów”, gdy wybór składa się z kilku czynności po kolei. Jest prosta do sformułowania i zaskakująco łatwa do pomylenia — bo obok niej istnieje reguła dodawania, a całą trudność zadania stanowi zwykle rozstrzygnięcie, która z nich obowiązuje. Ta strona pokazuje, po czym je rozróżnić i jak zliczać, gdy elementy nie mogą się powtarzać.
Dział: Statystyka i prawdopodobieństwoPoziom: liceum — zakres podstawowyZadań z matury: 13
Krótko: Reguła mnożenia: jeśli pierwszą czynność można wykonać na m sposobów, a drugą na n sposobów, to obie po kolei można wykonać na m · n sposobów. Na przykład 3 zupy i 4 drugie dania dają 12 obiadów.
Jeżeli wybór składa się z dwóch czynności, z których pierwszą można wykonać na m sposobów, a drugą — niezależnie od pierwszej — na k sposobów, to całość można wykonać na:
m⋅k sposoboˊw
Reguła przenosi się na dowolną liczbę czynności: mnożymy tyle liczb, ile jest kroków.
Dlaczego mnożenie, a nie dodawanie? Bo każdy wynik pierwszej czynności łączy się z każdym wynikiem drugiej. Wyobraź sobie tabelę: pierwsza czynność wyznacza wiersze, druga kolumny, a każda kratka to jedna możliwość. Liczba kratek to iloczyn liczby wierszy i kolumn.
Podstawa programowa nazywa obie reguły naraz
Dział XI. Kombinatoryka, zakres podstawowy, punkt 2: „zlicza obiekty, stosując reguły mnożenia i dodawania (także łącznie) dla dowolnej liczby czynności”.
Sformułowanie „także łącznie” jest tu najważniejsze: typowe zadanie maturalne wymaga obu reguł w jednym rachunku, a nie wyboru jednej z nich.
Punkt 1 tego samego działu mówi o zliczaniu „w prostych sytuacjach kombinatorycznych” — czyli przez wypisanie. Warto umieć obie drogi, bo wypisanie jest kontrolą dla rachunku.
Warunek „niezależnie od pierwszej” dotyczy liczby sposobów, nie samych obiektów. Przy losowaniu bez zwracania drugi wybór ma mniej możliwości niż pierwszy — ale wciąż tyle samo dla każdego wyniku pierwszego losowania, więc regułę stosuje się normalnie.
Reguła mnożenia — każdy wynik łączy się z każdym
2Mnożyć czy dodawać
To jedyne miejsce w tym temacie, w którym naprawdę można się pomylić. Rozstrzyga jedno pytanie: czy czynności następują po sobie, czy zamiast siebie.
sytuacja
słowo klucz
działanie
wybieram jedno, potem drugie
„i”, „oraz”, „a następnie”
mnożenie
wybieram jedno albo drugie
„albo”, „lub”, „jeden z dwóch wariantów”
dodawanie
Test praktyczny: sprawdź, czy w jednym „przebiegu” korzystasz z obu zbiorów naraz. Jeśli zestaw obiadowy to zupa i drugie danie — mnożysz. Jeśli klient wybiera zupę albo deser — dodajesz.
Słowa klucze bywają jednak mylące i nie należy im ufać bez zrozumienia sytuacji. Zdanie „ile jest liczb parzystych lub podzielnych przez pięć” wymaga dodawania, ale też odjęcia części wspólnej — a to już inna reguła.
Najczęstszy układ w zadaniach maturalnych
Zadanie dzieli się na przypadki, które wykluczają się nawzajem, a wewnątrz każdego przypadku liczy się iloczyn.
Wtedy: mnożymy w środku każdego przypadku, a na końcu dodajemy wyniki przypadków.
Tak wygląda niemal każde zadanie o liczbach o określonej ostatniej cyfrze albo o hasłach z warunkiem — treść wymusza rozbicie na warianty.
Grupa A gratis · B–E w sklepie
Sprawdź, czy to już umieją: sprawdzian z kluczem z działu „Kombinatoryka i statystyka” (liceum, klasa 4), gotowy do druku
Grupę A pobierzesz za darmo i sprawdzisz na niej, jak wygląda arkusz. Grupy B, C, D i E mają inne liczby w tych samych zadaniach, więc sąsiedzi w ławce nie przepiszą od siebie. Klucz z punktacją do każdej grupy.
✓ PDF od razu po płatności BLIK✓ Bez zakładania konta✓ Faktura dla szkoły
3Gdy elementy nie mogą się powtarzać
Sformułowania „cyfry nie powtarzają się”, „każdą osobę wybieramy raz”, „losowanie bez zwracania” zmieniają rachunek, ale nie regułę. Zmienia się tylko liczba możliwości w kolejnych czynnościach — z każdym krokiem jest ich o jeden mniej.
Przy wyborze trzech różnych elementów spośród ośmiu dostajemy 8⋅7⋅6, a nie 83. Malejące czynniki są wprost sygnałem, że powtórzenia były zabronione.
Osobno trzeba pilnować ograniczeń z treści, bo one zwykle dotyczą jednej konkretnej pozycji:
pierwsza cyfra liczby nie może być zerem — dla tej pozycji zostaje 9 możliwości, nie 10;
ostatnia cyfra musi być parzysta — dla tej pozycji zostaje 5 możliwości;
obie te rzeczy naraz wymagają rozbicia na przypadki, bo warunki dotyczą różnych miejsc i mogą sobie przeszkadzać.
Praktyczna zasada: zaczynaj od pozycji najbardziej ograniczonej. Jeżeli ostatnia cyfra musi być parzysta, wybierz ją najpierw — inaczej okaże się, że liczba możliwości na końcu zależy od tego, co wybrano wcześniej, i reguła przestanie się stosować wprost.
Zliczanie przydaje się przede wszystkim tam, gdzie trzeba policzyć wszystkie zdarzenia elementarne. Sam model klasyczny opisuję na stronie o rachunku prawdopodobieństwa.
Reguła mnożenia czy dodawania — i liczby bez powtórzeń cyfr
4Przykłady krok po kroku
Cztery zadania: czysta reguła mnożenia, powtórzenia dozwolone, obie reguły łącznie i zakaz powtórzeń z ograniczeniem na pierwszej pozycji.
Przykład 1 Zestaw obiadowy
W stołówce są 4 zupy, 5 dań głównych i 3 desery. Na ile sposobów można złożyć zestaw z jednej zupy, jednego dania głównego i jednego deseru?
Wybór składa się z trzech czynności wykonywanych po kolei, więc mnożę.
4⋅5⋅3=60.
Kontrola: samych par zupa–danie główne jest 4⋅5=20, a każdą można uzupełnić trzema deserami, czyli 20⋅3=60 ✓
Odpowiedź: 60 sposobów
Kontrola przez pogrupowanie czynności inaczej niż w rachunku głównym jest tania i skuteczna. Kolejność mnożenia nie ma znaczenia — ale kolejność wyboru czasem ma, o czym mówi ostatni przykład.
Przykład 2 Kod z powtórzeniami
Kod dostępu składa się z dwóch liter alfabetu 26-literowego i trzech cyfr. Litery i cyfry mogą się powtarzać. Ile jest różnych kodów?
Pięć czynności, każda niezależna od pozostałych, więc mnożę pięć liczb.
Litery: 26⋅26. Cyfry: 10⋅10⋅10.
262⋅103=676⋅1000=676000.
Kontrola rzędu wielkości: samych kombinacji cyfr jest tysiąc, a liter blisko siedemset — wynik musi być rzędu setek tysięcy ✓
Odpowiedź: 676000 kodów
Skoro powtórzenia są dozwolone, każda pozycja ma pełną pulę możliwości. Dlatego czynniki się nie zmniejszają — to najprostszy przypadek reguły mnożenia.
Przykład 3 Obie reguły w jednym zadaniu
Z miasta A do B prowadzą 3 drogi bezpośrednie. Można też jechać przez miasto C: z A do C są 2 drogi, a z C do B — 4. Na ile sposobów można dojechać z A do B?
Rozbijam na dwa wykluczające się warianty: trasa bezpośrednia albo trasa przez C.
Wariant pierwszy: 3 możliwości.
Wariant drugi: dwie czynności po kolei, więc 2⋅4=8 możliwości.
Warianty wykluczają się, więc dodaję: 3+8=11.
Kontrola: warianty nie mają wspólnych tras — trasa przez C nigdy nie jest bezpośrednia ✓
Odpowiedź: 11 sposobów
To jest właśnie „także łącznie” z podstawy programowej: mnożenie wewnątrz wariantu, dodawanie między wariantami. Kontrola rozłączności wariantów jest konieczna — gdyby jakaś trasa liczyła się dwa razy, trzeba by ją odjąć.
Przykład 4 Zakaz powtórzeń i zakaz zera
Ile jest liczb trzycyfrowych o wszystkich cyfrach różnych?
Zaczynam od pozycji najbardziej ograniczonej — pierwszej cyfry, która nie może być zerem: 9 możliwości.
Druga cyfra: dowolna z dziesięciu poza użytą na pierwszej pozycji, więc 9 możliwości (zero już wolno).
Trzecia cyfra: poza dwiema użytymi, czyli 8 możliwości.
9⋅9⋅8=648.
Kontrola górnym oszacowaniem: liczb trzycyfrowych jest 900, a warunek część z nich odrzuca — 648<900 ✓
Kontrola drugim oszacowaniem górnym: gdyby zero było dozwolone wszędzie, wyszłoby 10⋅9⋅8=720, czyli nieco więcej ✓
Odpowiedź: 648 liczb
Gdyby zacząć od ostatniej cyfry, liczba możliwości na pierwszej pozycji zależałaby od tego, czy wcześniej użyto zera — i reguły nie dałoby się zastosować wprost. Kolejność wyboru bywa więc częścią rozwiązania.
5Najczęstsze błędy
Pierwsze dwa błędy dotyczą wyboru działania, trzy kolejne — zliczania przy ograniczeniach.
Dodawanie tam, gdzie czynności następują po sobie.
Skąd się bierze: Odruchowo sumuje się „ile jest zup i ile dań”, zamiast policzyć pary.
Jak zrobić dobrze: Zadaj pytanie: czy w jednym przebiegu korzystam z obu zbiorów? Jeśli tak, mnożę. Sumowanie odpowiada na inne pytanie — ile jest wszystkich potraw razem.
Mnożenie wariantów, które się wykluczają.
Skąd się bierze: Reguła mnożenia bywa stosowana automatycznie do wszystkiego, co ma dwie liczby.
Jak zrobić dobrze: Sprawdź, czy warianty mogą wystąpić naraz. Trasa bezpośrednia i trasa przez inne miasto wykluczają się, więc ich liczby się dodaje.
Użycie pełnej puli na każdej pozycji mimo zakazu powtórzeń.
Skąd się bierze: Zapis 10⋅10⋅10 jest wygodniejszy i łatwo przeoczyć jedno zdanie w treści.
Jak zrobić dobrze: Przy zakazie powtórzeń czynniki maleją o jeden: 10⋅9⋅8. Malejące czynniki to sygnał, że warunek został uwzględniony.
Pominięcie zakazu zera na pierwszej pozycji liczby.
Skąd się bierze: Cyfr jest dziesięć i tak zwykle zaczyna się rachunek.
Jak zrobić dobrze: Liczba trzycyfrowa nie może zaczynać się od zera, więc na pierwszej pozycji jest 9 możliwości. Zero wraca do puli dopiero na dalszych miejscach.
Rozpoczynanie zliczania od pozycji bez ograniczeń.
Skąd się bierze: Naturalnie liczy się „od lewej”, w kolejności zapisu.
Jak zrobić dobrze: Zacznij od pozycji, na którą treść nakłada warunek. Inaczej liczba możliwości w dalszych krokach zacznie zależeć od wcześniejszych wyborów.
Zadania maturalne — reguła mnożenia: ile jest liczb o zadanych cyfrach
Prawdziwe zadania z arkuszy matury z matematyki (CKE) — przy każdym podano sesję egzaminacyjną. Pod każdym zadaniem znajdziesz rozwiązanie krok po kroku wraz ze wskazówką i typowym błędem.
Zielone jest to, co dane w treści. Czerwone — liczba możliwości policzona dla danej pozycji. Metoda jest zawsze ta sama: rysujemy tyle miejsc, ile cyfr ma liczba, wpisujemy w każde ile cyfr można tam wstawić, i wszystko mnożymy. Dwie pozycje wymagają szczególnej uwagi: pierwsza cyfra nie może być zerem, a ostatnia rozstrzyga o parzystości i podzielności. Zawsze zaczynaj od najbardziej ograniczonej pozycji.
Sprawdź się bez zaglądania do odpowiedzi. Wylosuję 10 zadań zamkniętych z tego zestawu — klucz i rozwiązania schowam do czasu sprawdzenia. Pula liczy 13 zadań, więc za każdym razem dostaniesz inny zestaw.
Zadania zamknięte
Zadanie 1(czerwiec 2024)1 pktśrednie
Wszystkich liczb naturalnych czterocyfrowych parzystych, w których zapisie dziesiętnym występują tylko cyfry 2, 4, 7 (np.: 7272, 2222, 7244), jest
A.16
B.27
C.54
D.81
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
Zaczynamy od pozycji najbardziej ograniczonej. Tu jest to cyfra jedności, bo ona decyduje o parzystości.
Krok 1 — cyfra jedności. Ze zbioru {2,4,7} parzyste są tylko 2 i 4:
liczba możliwości: 2
Krok 2 — trzy pozostałe pozycje. Nie ma tam żadnych ograniczeń, każda z trzech cyfr może stanąć wszędzie — także zero nie przeszkadza, bo zera w zbiorze nie ma:
💡 Wskazówka: Odpowiedź D (81=34) to liczba wszystkich czterocyfrowych liczb z tych cyfr, bez warunku parzystości. Jeśli Twój wynik jest równy takiej „pełnej” liczbie, to znak, że zgubiłeś jedno z ograniczeń.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź B (27), czyli policzenie tylko trzech wolnych pozycji i pominięcie mnożenia przez 2 możliwości na jedności. Każda pozycja wchodzi do iloczynu — także ta ograniczona.
Zadanie 2(sierpień 2023)1 pktśrednie
Wszystkich liczb naturalnych czterocyfrowych, w których zapisie dziesiętnym cyfry się nie powtarzają, jest
A.9⋅10⋅10⋅10⋅10
B.9⋅9⋅9⋅9
C.10⋅9⋅8⋅7
D.9⋅9⋅8⋅7
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
Dwa ograniczenia naraz: pierwsza cyfra nie może być zerem, a żadna cyfra nie może się powtórzyć. Idziemy pozycja po pozycji.
Krok 1 — cyfra tysięcy. Zero odpada, zostaje 1–9:
9 możliwości
Krok 2 — cyfra setek. Zero już wolno, ale jedna cyfra jest zajęta przez tysiące — czyli z dziesięciu cyfr zostaje dziewięć:
9 możliwości
Krok 3 — dziesiątki. Dwie cyfry zajęte:
8 możliwości
Krok 4 — jedności. Trzy cyfry zajęte:
7 możliwości
Krok 5 — mnożymy.
9⋅9⋅8⋅7
Odpowiedź:9⋅9⋅8⋅7, czyli D.
Zwróć uwagę na osobliwość drugiej pozycji: liczba możliwości nie spada z 9 na 8, bo choć jedna cyfra została zajęta, to jednocześnie doszło zero, którego nie było wolno użyć na pierwszym miejscu.
💡 Wskazówka: To zadanie warto zapamiętać właśnie ze względu na drugą pozycję. Ciąg 9,9,8,7 wygląda na błąd, a jest poprawny — pierwsze dwie liczby są równe, bo zakaz zera na początku i zajęcie jednej cyfry znoszą się nawzajem.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź C (10⋅9⋅8⋅7), czyli dopuszczenie zera na pierwszym miejscu. Liczba czterocyfrowa nie może zaczynać się od zera — 0123 to liczba trzycyfrowa. Odpowiedź B to wynik dla cyfr, które mogą się powtarzać, z zakazem tylko jednej cyfry.
Zadanie 3(maj 2023)1 pktśrednie
Wszystkich liczb naturalnych pięciocyfrowych, w których zapisie dziesiętnym występują tylko cyfry 0, 5, 7 (np. 57075, 55555), jest
A.53
B.2⋅43
C.2⋅34
D.35
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
W zbiorze dozwolonych cyfr jest zero — a to znaczy, że pierwsza pozycja jest ograniczona.
Krok 1 — cyfra dziesiątek tysięcy (pierwsza). Zero odpada, zostają 5 i 7:
2 możliwości
Krok 2 — cztery pozostałe pozycje. Tu zero jest dozwolone, więc wszystkie trzy cyfry wchodzą w grę:
3 możliwości na każdej z czterech pozycji
Krok 3 — mnożymy.
2⋅4 pozycje3⋅3⋅3⋅3=2⋅34
Odpowiedź:2⋅34, czyli C.
Dla porządku: 2⋅81=162 takich liczb.
💡 Wskazówka: Sprawdź w zbiorze dozwolonych cyfr, czy jest tam zero. Jeśli tak — pierwsza pozycja ma o jedną możliwość mniej niż pozostałe. Jeśli nie — wszystkie pozycje są równe i wynik to po prostu potęga.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D (35), czyli dopuszczenie zera na początku liczby. Przykład z treści (57075) pokazuje, że zero może stać w środku — ale nie na pierwszym miejscu, bo wtedy liczba miałaby mniej cyfr.
Zadanie 4(pokazowy 2023)1 pktśrednie
Wszystkich liczb naturalnych trzycyfrowych, w których zapisie dziesiętnym nie występuje cyfra 2, jest
A.900
B.729
C.648
D.512
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
Dwójka jest zakazana wszędzie, a dodatkowo pierwsza cyfra nie może być zerem. Te dwa ograniczenia trzeba nałożyć osobno.
Krok 1 — cyfra setek. Odpada zero (bo liczba trzycyfrowa) i odpada dwójka:
10−1−1=8 możliwości (czyli 1,3,4,5,6,7,8,9)
Krok 2 — dziesiątki i jedności. Tu zero jest dozwolone, odpada tylko dwójka:
10−1=9 możliwości na każdej
Krok 3 — mnożymy.
8⋅9⋅9=648
Odpowiedź:648, czyli C.
💡 Wskazówka: Odpowiedź A (900) to liczba wszystkich liczb trzycyfrowych — dobry punkt odniesienia: wynik musi być od niej wyraźnie mniejszy. Odpowiedź B (729=93) to wynik, gdyby zero było dozwolone na pierwszym miejscu.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź B, czyli policzenie 9⋅9⋅9 i pominięcie tego, że na pierwszej pozycji odpadają dwie cyfry: zero i dwójka. Warto wypisać dozwolone cyfry dla pierwszej pozycji i je policzyć, zamiast odejmować w pamięci.
Zadanie 5(wrzesień 2022)1 pkttrudniejsze
Wszystkich różnych liczb naturalnych czterocyfrowych, które są nieparzyste i podzielne przez 25, jest
A.9⋅9⋅2
B.9⋅10⋅2
C.9⋅9⋅4
D.9⋅10⋅4
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B
Dwa warunki dotyczą końcówki liczby, więc od niej zaczynamy.
Krok 1 — podzielność przez 25. Liczba dzieli się przez 25 wtedy, gdy jej dwie ostatnie cyfry tworzą 00, 25, 50 albo 75:
cztery możliwości końcówki
Krok 2 — dokładamy warunek nieparzystości. Liczba nieparzysta ma na końcu cyfrę nieparzystą, więc końcówki 00 i 50 odpadają:
zostają 25 i 75 → 2 możliwości
Krok 3 — dwie pierwsze cyfry. Cyfra tysięcy: bez zera, czyli 9. Cyfra setek: bez ograniczeń, czyli 10.
Krok 4 — mnożymy.
tysiące9⋅setki10⋅konˊcoˊwka2
Odpowiedź:9⋅10⋅2, czyli B.
Dla porządku: to 180 liczb. Przykłady: 1025, 1075, 9925, 9975.
💡 Wskazówka: Cecha podzielności przez 25 dotyczy dwóch ostatnich cyfr naraz — traktuj je jako jeden blok o czterech możliwościach, a nie jako dwie niezależne pozycje. Warunek nieparzystości zawęża ten blok do dwóch.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D (9⋅10⋅4), czyli zapomnienie o warunku nieparzystości i policzenie wszystkich czterech końcówek. Odpowiedź A powstaje z niepotrzebnego wykluczenia zera na pozycji setek.
Zadanie 6(sierpień 2022)1 pkttrudniejsze
Wszystkich trzycyfrowych liczb naturalnych większych od 300 o wszystkich cyfrach parzystych jest
A.6⋅10⋅10
B.3⋅10⋅10
C.6⋅5⋅5
D.3⋅5⋅5
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
Dwa warunki nakładają się na cyfrę setek: musi być parzysta i dawać liczbę większą od 300.
Krok 1 — cyfra setek. Parzyste cyfry to 0,2,4,6,8. Zero odpada (liczba trzycyfrowa), a dwójka też — bo każda liczba 2□□ jest mniejsza od 300:
zostają 4,6,8 → 3 możliwości
Krok 2 — dziesiątki. Dowolna cyfra parzysta:
0,2,4,6,8 → 5 możliwości
Krok 3 — jedności. Tak samo:
5 możliwości
Krok 4 — mnożymy.
3⋅5⋅5
Odpowiedź:3⋅5⋅5, czyli D.
Dla porządku: 75 liczb, od 400 do 888.
💡 Wskazówka: Warunek „większa od 300” przy parzystych cyfrach setek wyklucza dwie cyfry, nie jedną: zero i dwójkę. Wypisz dozwolone cyfry setek (4,6,8) zamiast liczyć w pamięci — przy takich podwójnych warunkach to najpewniejsza metoda.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź C (6⋅5⋅5), czyli policzenie sześciu możliwości setek — prawdopodobnie z doliczenia cyfr nieparzystych albo z niewykluczenia dwójki. Cyfr parzystych jest pięć, a po odjęciu zera i dwójki zostają trzy.
Zadanie 7(arkusz nieustalony)1 pktśrednie
Wszystkich czterocyfrowych liczb naturalnych, w których cyfra tysięcy i cyfra setek są większe od 4, a każda z pozostałych cyfr jest mniejsza od 6, jest
A.4⋅4⋅5⋅5
B.5⋅4⋅6⋅5
C.5⋅5⋅6⋅6
D.4⋅3⋅5⋅4
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
Warunki są podane wprost dla każdej pozycji — trzeba tylko uważnie policzyć cyfry i nie zapomnieć o zerze tam, gdzie jest dozwolone.
Krok 1 — cyfra tysięcy: większa od 4.
5,6,7,8,9 → 5 możliwości
(zakaz zera na pierwszej pozycji nic tu nie zmienia — zero i tak nie jest większe od 4)
Krok 2 — cyfra setek: też większa od 4.
5 możliwości
Krok 3 — dziesiątki: mniejsze od 6. Tu zero się liczy:
0,1,2,3,4,5 → 6 możliwości
Krok 4 — jedności: tak samo.
6 możliwości
Krok 5 — mnożymy.
5⋅5⋅6⋅6
Odpowiedź:5⋅5⋅6⋅6, czyli C.
Dla porządku: 900 liczb.
💡 Wskazówka: Przy warunkach „mniejsza od” zawsze sprawdź, czy zero wchodzi — bo cyfr mniejszych od 6 jest sześć (0–5), a nie pięć. To najczęstsze miejsce, w którym gubi się jedną możliwość.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A (4⋅4⋅5⋅5), czyli policzenie cyfr „większych od 4” jako czterech (pominięcie piątki, przez czytanie „większe od 4” jako „od 5 w górę bez piątki”) i cyfr „mniejszych od 6” jako pięciu (pominięcie zera). Dwa razy ten sam typ pomyłki na krańcach przedziału.
Zadanie 8(maj 2020)1 pktłatwe
Ile jest wszystkich dwucyfrowych liczb naturalnych utworzonych z cyfr: 1, 3, 5, 7, 9, w których cyfry się nie powtarzają?
A.10
B.15
C.20
D.25
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
Zbiór nie zawiera zera, więc pierwsza pozycja nie ma dodatkowego ograniczenia — liczy się tylko zakaz powtórzeń.
Krok 1 — cyfra dziesiątek. Dowolna z pięciu:
5 możliwości
Krok 2 — cyfra jedności. Jedna cyfra jest już zajęta:
4 możliwości
Krok 3 — mnożymy.
5⋅4=20
Odpowiedź:20, czyli C.
💡 Wskazówka: Odpowiedź D (25=52) to wynik, gdyby cyfry mogły się powtarzać. Odpowiedź A (10) to liczba nieuporządkowanych par cyfr — czyli wynik dla zadania, w którym 13 i 31 liczyłyby się jako jedno. Warto od razu ustalić, czy kolejność ma znaczenie: w liczbach ma.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A (10), czyli policzenie kombinacji zamiast wariacji. W liczbie 13 i 31 to dwie różne liczby, więc kolejność cyfr ma znaczenie i trzeba mnożyć 5⋅4, a nie dzielić przez 2.
Zadanie 9(sierpień 2019)1 pktśrednie
Wszystkich liczb naturalnych czterocyfrowych parzystych, w których występują wyłącznie cyfry 1, 2, 3, jest
A.54
B.81
C.8
D.27
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
Krok 1 — cyfra jedności. W zbiorze {1,2,3} parzysta jest tylko dwójka:
1 możliwość
Krok 2 — trzy pozostałe pozycje. Bez ograniczeń (zera w zbiorze nie ma):
3 możliwości na każdej
Krok 3 — mnożymy.
3⋅3⋅3⋅1=27
Odpowiedź:27, czyli D.
Warto porównać to z pierwszym zadaniem na tej stronie: tam zbiór {2,4,7} dawał dwie parzyste końcówki i wynik 54. Tu jest tylko jedna, więc wynik jest o połowę mniejszy.
💡 Wskazówka: Zawsze policz, ile cyfr ze zbioru jest parzystych — to ta liczba trafia na ostatnią pozycję. Tutaj jest tylko jedna, więc końcówka jest z góry ustalona i mnożenie przez 1 nic nie zmienia.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź B (81=34), czyli pominięcie warunku parzystości. Odpowiedź A (54) to wynik dla dwóch parzystych końcówek — czyli z błędnego uznania, że parzysta jest też któraś z cyfr 1 lub 3.
Zadanie 10(maj 2019)1 pktśrednie
Wszystkich liczb pięciocyfrowych, w których występują wyłącznie cyfry 0, 2, 5, jest
A.12
B.36
C.162
D.243
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: C
Ten sam schemat co w zadaniu 3 na tej stronie, tylko odpowiedzi podane jako liczby, nie jako iloczyny.
Krok 1 — pierwsza cyfra. Zero odpada, zostają 2 i 5:
2 możliwości
Krok 2 — cztery pozostałe pozycje. Wszystkie trzy cyfry dozwolone:
3 możliwości na każdej → 34=81
Krok 3 — mnożymy.
2⋅81=162
Odpowiedź:162, czyli C.
💡 Wskazówka: Odpowiedź D (243=35) to wynik z dopuszczeniem zera na początku — i jest to najczęściej wybierany dystraktor w całym tym typie zadań. Zawsze sprawdź pierwszą pozycję osobno.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D, czyli policzenie 35. Liczba pięciocyfrowa nie może zaczynać się zerem — 02550 to w istocie liczba czterocyfrowa 2550.
Zadanie 11(czerwiec 2018)1 pkttrudniejsze
Liczba wszystkich dodatnich liczb czterocyfrowych parzystych, w których zapisie nie występują cyfry 0 i 2, jest równa
A.8⋅8⋅8⋅3
B.8⋅7⋅6⋅3
C.8⋅10⋅10⋅4
D.9⋅8⋅7⋅4
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: A
Krok 1 — ustalamy zbiór dozwolonych cyfr. Z dziesięciu cyfr odpadają 0 i 2:
zostaje {1,3,4,5,6,7,8,9} → 8 cyfr
Krok 2 — cyfra jedności (parzystość). Wśród dozwolonych cyfr parzyste są 4, 6, 8 — dwójka już odpadła:
3 możliwości
Krok 3 — trzy pozostałe pozycje. Zakaz zera jest już wliczony w zbiór, więc wszystkie trzy pozycje są równe:
8 możliwości na każdej
Krok 4 — mnożymy.
8⋅8⋅8⋅3
Odpowiedź:8⋅8⋅8⋅3, czyli A.
Dla porządku: 1536 liczb.
💡 Wskazówka: Gdy zakazane jest zero, zakaz „pierwsza cyfra nie może być zerem” znika sam — zero i tak nie jest dostępne. Dlatego trzy pierwsze pozycje mają tu tyle samo możliwości, co jest wyjątkiem na tle innych zadań z tej strony.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź C (8⋅10⋅10⋅4), czyli zastosowanie zakazu tylko do pierwszej cyfry. Treść mówi „w zapisie nie występują” — czyli na żadnej pozycji. Odpowiedź B (8⋅7⋅6⋅3) to schemat malejących czynników, przeniesiony z zadań z zakazem powtórzeń — takiego warunku tu nie ma, a i dla niego ten iloczyn byłby zły: wyszłoby 3⋅7⋅6⋅5=630.
Zadanie 12(sierpień 2015)1 pktśrednie
Ile jest wszystkich liczb czterocyfrowych, większych od 3000, utworzonych wyłącznie z cyfr 1, 2, 3, przy założeniu, że cyfry mogą się powtarzać, ale nie wszystkie z tych cyfr muszą być wykorzystane?
A.3
B.6
C.9
D.27
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: D
Krok 1 — cyfra tysięcy. Liczba ma być większa od 3000, a dostępne cyfry to 1,2,3. Liczby zaczynające się na 1 lub 2 są mniejsze od 3000, więc:
cyfra tysięcy musi być równa 3 → 1 możliwość
Krok 2 — sprawdzamy, czy wszystkie takie liczby są większe od 3000. Najmniejsza z nich to 3111, a 3111>3000 ✓ — więc żadnej nie trzeba odrzucać.
Krok 3 — trzy pozostałe pozycje. Cyfry mogą się powtarzać, więc każda z trzech:
3 możliwości
Krok 4 — mnożymy.
1⋅3⋅3⋅3=27
Odpowiedź:27, czyli D.
💡 Wskazówka: Po ustaleniu pierwszej cyfry warto sprawdzić najmniejszą liczbę, jaka może powstać — tu 3111. Gdyby zbiór zawierał zero, najmniejsza byłaby 3000, czyli nie większa od 3000, i trzeba by ją odrzucić. Ten krok kontrolny zajmuje sekundę i chroni przed błędem o jeden.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź C (9), czyli policzenie tylko dwóch wolnych pozycji (3⋅3) — z pomyłki w liczbie miejsc do wypełnienia. Liczba czterocyfrowa ma cztery pozycje, jedna jest ustalona, więc wolne są trzy.
Zadanie 13(maj 2022)1 pkttrudniejsze
Wszystkich liczb naturalnych trzycyfrowych, większych od 700, w których każda cyfra należy do zbioru 1,2,3,7,8,9 i żadna cyfra się nie powtarza, jest
A.108
B.60
C.40
D.299
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odpowiedź: B
Trzy warunki naraz: cyfry z podanego zbioru, bez powtórzeń, i liczba większa od 700. Zaczynamy od pozycji setek, bo ona rozstrzyga o nierówności.
Krok 1 — cyfra setek. Ze zbioru 1,2,3,7,8,9 liczbę większą od 700 dają tylko 7, 8, 9:
3 możliwości
Krok 2 — sprawdzamy przypadek graniczny. Przy setkach równych 7 najmniejsza możliwa liczba to 712, a 712>700 ✓ — więc żadnej liczby nie trzeba odrzucać.
Krok 3 — dziesiątki. Jedna cyfra zużyta na setkach, zostaje pięć:
5 możliwości
Krok 4 — jedności. Dwie cyfry zużyte:
4 możliwości
Krok 5 — mnożymy.
3⋅5⋅4=60
Odpowiedź:60, czyli B.
💡 Wskazówka: Krok 2 wygląda na zbędny, ale nie jest: gdyby w zbiorze było zero, liczby 70square trzeba by sprawdzić osobno. Przy setkach równych granicy zawsze policz najmniejszą możliwą liczbę i porównaj ją z warunkiem.
⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A (108), czyli policzenie 3⋅6⋅6 — z pominięcia zakazu powtórzeń. Odpowiedź C (40) powstaje z uznania, że setki mogą być tylko 8 lub 9, czyli z wykluczenia siódemki bez sprawdzenia przypadku granicznego.
Odpowiedzi
Sam wynik do szybkiego sprawdzenia. Pełne rozwiązanie — z drogą dojścia, wskazówką i typowym błędem — rozwija się pod każdym zadaniem, więc nie trzeba wracać na górę.
1. C
2. D
3. C
4. C
5. B
6. D
7. C
8. C
9. D
10. C
11. A
12. D
13. B
Treści zadań pochodzą z arkuszy matury z matematyki (Centralna Komisja Egzaminacyjna, cke.gov.pl) — pochodzenie każdego zadania podano przy jego numerze. Rozwiązania, wskazówki i omówienia błędów są autorstwa redakcji „Nie każ mu liczyć”.
Sprawdź się na kartce
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Płatny materiał · sklep
Reguła mnożenia i reguła dodawania — kartkówka, liceum klasa 4
Zliczanie liczb o zadanych cyfrach, kody, rozbicie na przypadki.
Mnożymy, gdy czynności następują jedna po drugiej i obie muszą zostać wykonane. Dodajemy, gdy są to wykluczające się warianty tego samego wyboru. W trudniejszych zadaniach obie reguły występują naraz.
Czy reguła mnożenia działa dla więcej niż dwóch czynności?
Tak, dla dowolnej liczby — mnożymy tyle liczb, ile jest kroków. Podstawa programowa stawia to wprost, w dziale o kombinatoryce dla zakresu podstawowego: „zlicza obiekty, stosując reguły mnożenia i dodawania (także łącznie) dla dowolnej liczby czynności”.
Co zmienia zakaz powtórzeń?
Tylko wartości czynników: każdy kolejny jest o jeden mniejszy, bo użyty element wypada z puli. Sama reguła pozostaje ta sama.
Czy kolejność wykonywania czynności ma znaczenie?
Dla wyniku nie, dla wygody rachunku tak. Zaczynając od pozycji najbardziej ograniczonej, unika się sytuacji, w której liczba możliwości zależy od wcześniejszych wyborów.
Kiedy zamiast liczyć, lepiej wypisać wszystkie przypadki?
Gdy możliwości jest kilkanaście i warunki są zawiłe. Wypisanie bywa też dobrą kontrolą: policz regułą, a dla mniejszej wersji zadania sprawdź wynik listą.
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-01. Zadania egzaminacyjne pochodzą z arkuszy CKE (cke.gov.pl); teoria, przykłady i rozwiązania są autorstwa redakcji „Nie każ mu liczyć”.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-11-09
Nie każ mu liczyć!
KOLOR I KOD
Kolorowy kod
Sprawdź kod. Pokoloruj każdą figurę tak, jak pokazuje wzór.
2
=
=
=
=
Nie każ mu liczyć!niekazmuliczyc.pl
Nie każ mu liczyć!NIEKAZMULICZYC.PL
KARTY PRACY
Koncentracja krok po kroku
30 ćwiczeń, które uczą uważnego patrzenia, porównywania i kończenia tego, co się zaczęło. Po jednym dziennie — bez pośpiechu.
TA KSIĄŻECZKA NALEŻY DO
DATA ROZPOCZĘCIA
AUTORMateusz Będkowski
SPOSTRZEGAWCZOŚĆ
Połącz te same kolory
Połącz linią kropki w tym samym kolorze.
1
Nie każ mu liczyć!niekazmuliczyc.pl
Nowość · za darmo
Koncentracja krok po kroku
30 kart pracy, które uczą dziecko uważnego patrzenia i kończenia tego, co zaczęło. Cały PDF wrzucam za darmo do grupy na Facebooku — bez zapisów.