Dyktanda dla klasy 6 — wszystkie zasady w piętnastu tekstach

Jak czytać kolory pod dyktandami

dz — czerwone to miejsca, o które chodzi w danym dyktandzie.

dź — zielone to głoski, które słychać w wyrazie podstawowym. One rozstrzygają.

kompot — fioletowe to wyjątki i przypadki, w których reguła nie działa.

Kolory są tylko w omówieniu pod tekstem. Same dyktanda są czystym tekstem do przeczytania na głos.

Dyktando 1. Sąsiedztwo

Nasze sąsiedztwo zmieniło się przez ostatnie lata. Dawniej wszyscy się znali, a dzieci bawiły się razem na podwórku. Sąsiedzki zwyczaj pożyczania cukru odszedł w zapomnienie. Teraz mieszkańcy mijają się w bramie bez słowa. Babcia mówi, że dawne ludzkie odruchy były prostsze. Może kiedyś to wróci, choć trudno w to uwierzyć. Na razie znamy tylko kilka osób z klatki.

Pułapki: sąsiedztwo i sąsiedzki od wyrazu sąsiad. Ludzkie od ludzie. Gdyby wyraz podstawowy miał c lub t, pisalibyśmy -ctwo.

Dyktando 2. Bogactwo i ubóstwo

W muzeum oglądaliśmy wystawę o dawnym kupiectwie. Przewodnik opowiadał o bogactwie miast portowych. Mówił też o ubóstwie wsi w tym samym okresie. Kupiecki dom stał zwykle przy głównym rynku. Na parterze mieścił się sklep, a wyżej mieszkanie rodziny. Dzieci kupców uczyły się rachunków od najmłodszych lat. Wystawa kończyła się mapą dawnych szlaków handlowych.

Pułapki: kupiectwie i kupiecki od wyrazu kupiec. Bogactwie od bogaty. To ta sama reguła, tylko z drugiej strony.

Dyktando 3. Koncert w szkole

W czerwcu nasza szkoła zorganizowała koncert. Uczniowie przygotowywali się do niego przez kilka tygodni. Ja grałem na trąbce, a koledzy śpiewali w chórze. Nauczycielka mówiła, że tempo jest za szybkie. Powtarzaliśmy ten sam fragment kilkanaście razy. W dniu występu wszyscy się denerwowali. Publiczność biła brawo tak długo, że musieliśmy zagrać jeszcze raz.

Pułapki: koncert przez on, tempo przez em, fragment przez en — wyrazy zapożyczone. Trąbce, występu przez nosówkę. Chórze przez ó i ch.

Dyktando 4. Zimowy poranek

Obudziłem się wcześnie i wyjrzałem przez okno. Gałęzie drzew uginały się pod ciężarem śniegu. Sąsiedzi odgarniali chodnik przed swoimi domami. Wziąłem łopatę i poszedłem im pomóc. Pracowaliśmy wspólnie prawie godzinę. Potem wszyscy piliśmy gorącą herbatę w kuchni u pana Jana. Rozmawialiśmy o tym, że dawniej zimy były znacznie mroźniejsze.

Pułapki: gałęzie, ciężarem, wziąłem, gorącą przez nosówki. Wyjrzałem to rz po spółgłosce j — najłatwiej ją przeoczyć. Chodnik przez ch.

Dyktando 5. Niedokończona rozmowa

Chciałbym opowiedzieć o czymś, co wydarzyło się w zeszłym roku. Nie było to nic niezwykłego, ale zapamiętałem to na długo. Kolega zapytał, czy poszedłbym z nim na zawody. Odpowiedziałem, że nie jestem pewien, bo nie mam odpowiednich butów. Powiedział wtedy, że można by pożyczyć je od jego brata. Gdybym się wtedy nie zgodził, nie poznałbym połowy drużyny. Dziś trudno mi sobie wyobrazić tamten rok bez tych treningów.

Pułapki: Chciałbym, poszedłbym, poznałbym razem. Można by osobno. niezwykłego razem, nie było i nie mam osobno.

Dyktando 6. Nieoczekiwana zmiana

Plan wycieczki zmienił się w ostatniej chwili. Okazało się, że autokar nie przyjedzie na czas. Nauczyciel powiedział, że trzeba by zawiadomić rodziców. Uczniowie wcale nie byli rozczarowani. Ktoś zaproponował, żeby spędzić dzień w szkolnym ogrodzie. Nieoczekiwanie okazało się to lepszym pomysłem niż wyjazd. Graliśmy w piłkę, a potem piekliśmy kiełbaski na ognisku. Wróciliśmy do domu późno i bardzo zadowoleni.

Pułapki: nieoczekiwanie razem, nie przyjedzie i nie byli osobno. Trzeba by osobno, żeby razem.

Dyktando 7. Wycieczka do Krakowa

W maju nasza klasa pojechała do Krakowa. Zwiedzaliśmy Wawel i spacerowaliśmy po Rynku Głównym. Przewodniczka opowiadała o dawnym rzemiośle mieszczańskim. Na Sukiennicach oglądaliśmy stragany z pamiątkami. Chłopcy chcieli zobaczyć smoka pod zamkiem. Potem poszliśmy nad Wisłę, gdzie zjedliśmy obiad. Wracaliśmy zmęczeni, ale pełni wrażeń. W autokarze większość klasy zasnęła.

Pułapki: Krakowa, Wawel, Wisłę wielką literą, maju małą. rzemiośle ma rz niewymienne. Mieszczańskim przez ń.

Dyktando 8. Szkolne przedstawienie

Nasza klasa przygotowała przedstawienie na koniec roku. Scenariusz napisała nauczycielka języka polskiego. Ja grałem rolę podróżnika, który szuka zaginionego miasta. Kostiumy uszyły mamy kilku uczniów. Próby trwały przez cały kwiecień. W dniu premiery sala gimnastyczna była pełna. Rodzice nagrywali wszystko telefonami. Po ostatniej scenie publiczność wstała z miejsc.

Pułapki: przedstawienie, przygotowała, podróżnika — uwaga, w ostatnim wyrazie nie ma rz, tylko samo r. Próby przez ó.

Dyktando 9. Burza nad jeziorem

Wieczorem nad jeziorem zebrały się ciemne chmury. Wiatr targał gałęziami wierzb rosnących przy brzegu. Rybacy pospiesznie zwijali sieci i wracali do przystani. Po chwili spadł rzęsisty deszcz. Schowaliśmy się pod dachem drewnianej wiaty. Grzmot rozległ się tak blisko, że młodsze dzieci zatkały uszy. Burza minęła równie szybko, jak przyszła. Nad wodą pojawiła się szeroka tęcza.

Pułapki: brzegu, grzmot, przystani — rz po spółgłosce. Wierzba, burza i rzęsisty mają rz niewymienne — w wierzbie rz stoi po samogłosce. Schowaliśmy — ch po literze s.

Dyktando 10. Biblioteka dziadka

Dziadek zbierał książki przez całe życie. Najstarsze z nich stoją w skórzanych oprawach na górnej półce. Kiedy byłem mały, nie pozwalał mi ich dotykać. Teraz mówię mu, że chciałbym przeczytać kilka. Wybieramy je razem w niedzielne popołudnia. Ostatnio czytałem opowieść o dawnych podróżach morskich. Dziadek twierdzi, że gdyby nie te książki, jego życie byłoby uboższe.

Pułapki: książki (bo księga), skórzanych, górnej, podróżach przez ó. Chciałbym i byłoby razem, nie pozwalał osobno.

Dyktando 11. Jesienny las

Październikowy las wygląda zupełnie inaczej niż latem. Liście leżą grubą warstwą na ścieżkach. Grzybiarze wychodzą wcześnie rano z wiklinowymi koszami. Wiewiórki gromadzą zapasy w dziuplach. Nad głowami przelatują klucze żurawi. Powietrze pachnie wilgotną ziemią i próchnem. Wracając do domu, zbieramy kolorowe liście dla siostry. W plecaku niesiemy też kilka kasztanów.

Pułapki: „Październikowy” stoi na początku zdania, więc wielką literą — ale sama nazwa miesiąca, październik, zawsze małą. Grzybiarze, żurawi, wiewiórki, próchnem.

Dyktando 12. Mistrzostwa szkoły

W marcu odbyły się mistrzostwa szkoły w piłce ręcznej. Nasza drużyna trenowała przez dwa miesiące. Trener powtarzał, że najważniejsza jest współpraca. W półfinale graliśmy z klasą szóstą b. Mecz był wyrównany aż do ostatnich minut. Zwycięskiego gola strzelił Krzysiek. W finale przegraliśmy jednym punktem, ale nikt nie był rozczarowany. Dostaliśmy srebrne medale i pamiątkowe dyplomy.

Pułapki: drużyna, zwycięskiego, półfinale. Krzysiek i strzelił — rz po spółgłosce. nie był osobno.

Dyktando 13. Wieczór przy stole

W soboty cała rodzina spotyka się przy dużym stole. Babcia przygotowuje rosół i drożdżowe ciasto. Dziadek opowiada historie z czasów swojej młodości. Kuzynki przywożą owoce z własnego sadu. Rozmawiamy długo, aż za oknem zrobi się ciemno. Czasem ktoś przynosi gitarę i śpiewamy stare piosenki. Wracamy do domu późnym wieczorem, obiecując sobie kolejne spotkanie.

Pułapki: drożdżowe — ż i dż obok siebie. Rosół, młodości, późnym przez ó. Przywożą — rz po spółgłosce, potem ż.

Dyktando 14. Nowy uczeń

We wrześniu do naszej klasy dołączył nowy uczeń. Nikt nie wiedział, skąd przyjechał ani dlaczego zmienił szkołę. Przez pierwszy tydzień siedział sam podczas przerw. Potem okazało się, że świetnie gra w szachy. Zaprosiliśmy go do szkolnego kółka szachowego. Teraz ma tam kilku przyjaciół i wcale nie jest nieśmiały. Czasem myślę, że wystarczyło zapytać go wcześniej o zainteresowania.

Pułapki: wrześniu, przez, przerw, przyjaciół — rz po spółgłosce. nieśmiały razem, nie wiedział i nie jest osobno. Szachy — tu jest sz, nie rz.

Dyktando 15. Wakacyjne wspomnienie

Zeszłe wakacje spędziliśmy nad Bałtykiem. Mieszkaliśmy w małym pensjonacie niedaleko Łeby. Codziennie chodziliśmy na plażę, nawet gdy wiał chłodny wiatr. Największe wrażenie zrobiły na mnie ruchome wydmy. Przewodnik tłumaczył, że przesuwają się o kilka metrów rocznie. Wieczorami graliśmy w karty i jedliśmy smażone ryby. Gdybyśmy mogli, zostalibyśmy tam znacznie dłużej. Do dziś pamiętam zapach morskiego wiatru.

Pułapki: Bałtykiem, Łeby wielką literą. pensjonacie przez en — wyraz zapożyczony. Gdybyśmy i zostalibyśmy razem. Chłodny, największe.