Strona główna › Ortografia › Dyktanda dla klasy 3 — piętnaście tekstów do czytania i wydruku
Dyktanda dla klasy 3 — piętnaście tekstów do czytania i wydruku
Dyktanda dla klasy 3 zebrane tak, żeby dało się je wykorzystać od razu: piętnaście pełnych tekstów pogrupowanych według zasady ortograficznej, każdy z krótkim omówieniem pułapek, które w nim siedzą. Teksty są napisane pod poziom trzecioklasisty — od dwudziestu kilku do sześćdziesięciu słów, ze słownictwem, które dziecko zna z codziennych rozmów.
1Jak korzystać z tych dyktand
Jeśli nie masz teraz czasu dyktować — włącz dyktando dla klasy 3 w Ortusiu. Aplikacja przeczyta tekst na głos, sprawdzi zapis i pokaże regułę przy każdym błędzie.
Teksty poniżej są ułożone od najprostszych do najtrudniejszych. Pierwsze cztery obejmują po jednej zasadzie, ostatnie mieszają wszystkie — i to właśnie one przypominają dyktando, które dziecko dostanie w szkole.
Dyktując, czytaj całe zdanie, potem powtórz je w kawałkach po trzy, cztery wyrazy. Nie dyktuj pojedynczych słów — dziecko traci wtedy sens zdania i nie ma szansy zauważyć, że „wrócił” łączy się z „wracać”. Po ostatnim zdaniu przeczytaj całość jeszcze raz, wolno, żeby dziecko mogło sprawdzić zapis.
Nie poprawiaj w trakcie pisania. Uwaga rzucona w połowie zdania („uważaj, tu jest ó!”) sprawia, że dziecko zapisuje literę, ale nie uruchamia reguły — a na sprawdzianie nikt nie podpowie.
Jeśli chcesz wydrukować
Każde dyktando jest osobnym akapitem, więc wystarczy zaznaczyć wybrany tekst i wydrukować zaznaczenie. Do wersji z lukami — takiej, w której dziecko wstawia tylko brakującą literę — wygodniej użyć aplikacji: dyktanda dla klasy 3 w Ortusiu generują zestaw z pustymi miejscami i sprawdzają go automatycznie.
2Dyktanda z ó wymiennym i niewymiennym
W klasie trzeciej ó jest zwykle pierwszą zasadą, którą dziecko naprawdę rozumie — bo da się ją sprawdzić. Poniższe teksty celowo mieszają ó wymienne (wrócił, rósł, przyniósł) z niewymiennym (wróbel, góra, podwórko), żeby dziecko musiało za każdym razem decydować, czy wymiana w ogóle jest możliwa.
Dyktando 1. Wiosenny ogród
Wiosną w ogrodzie zakwitły pierwsze kwiaty. Józek przyniósł konewkę i podlał grządki. Pod płotem rósł wysoki krzak porzeczek. Na gałęzi siedział wróbel i głośno ćwierkał. Kiedy słońce schowało się za chmurą, chłopiec wrócił do domu.
Pułapki: przyniósł (bo przyniesie), rósł (bo rosła), wrócił (bo wracać) — wszystkie trzy są wymienne. Wróbel wymienny nie jest, trzeba go zapamiętać.
Dyktando 2. Na podwórku
Na podwórku stał drewniany stół. Obok leżał wór ziemniaków, które babcia przyniosła z pola. Mróz w nocy pokrył trawę szronem, więc dziadek włożył grube rękawice. Po chwili wyszedł też mały kotek i schował się pod ławką.
Pułapki: stół (bo stoły), wór (bo wory), mróz (bo mrozu). Uwaga na „przyniosła” — w formie żeńskiej ó znika, bo mówimy „ona przyniosła”, nie „przyniósła”.
Dyktando 3. Górska wycieczka
W sobotę pojechaliśmy w góry. Droga wiodła przez las, w którym rosły stare buki. Na szczycie wiał chłodny wiatr, więc szybko włożyliśmy kurtki. Z dołu widać było małe domy i wąską rzekę. Wróciliśmy późnym wieczorem, zmęczeni, ale zadowoleni.
Pułapki: dołu (bo doły), wróciliśmy (bo wracać). Góry, który i późnym mają ó niewymienne.
3Dyktanda z rz i ż
Tutaj pracują dwie różne reguły naraz, więc te teksty są trudniejsze od poprzednich. Rz po spółgłoskach (brzeg, drzewo, krzak) rozpoznaje się natychmiast — wystarczy spojrzeć na literę obok. Rz i ż wymienne (rzeka od rzek, duży od dużego) wymagają zatrzymania się i szukania wyrazu pokrewnego.
Dyktando 4. Nad rzeką
Krzysztof i Grzegorz wybrali się nad rzekę. Na drzewach szumiały liście, a w trawie brzęczały pszczoły. Chłopcy przeszli przez drewniany mostek i zatrzymali się nad brzegiem. W przejrzystej wodzie pływały małe rybki, a przy korzeniach wierzby siedziała żaba.
Pułapki: rz po spółgłosce w wyrazach Krzysztof, Grzegorz, drzewach, brzęczały, przeszli, przez, zatrzymali, brzegiem, wierzby. I jeden wyjątek: pszczoły — tu po spółgłosce stoi ż, a nie rz.
Dyktando 5. W kuchni
Mama upiekła drożdżowe ciasto z porzeczkami. W kuchni pachniało tak, że wszyscy zbiegli się do stołu. Marzena nakryła do obiadu, a Jerzy przyniósł talerze. Kiedy ciasto trochę przestygło, każdy dostał duży kawałek. Nikt nie zostawił ani okruszka.
Pułapki: drożdżowe — dwie trudne litery obok siebie. Porzeczki, Marzena, Jerzy i talerze mają rz niewymienne, więc trzeba je znać z pamięci.
Dyktando 6. Burza
Nad jeziorem zebrały się ciemne chmury. Wiatr targał gałęziami, a po chwili spadł rzęsisty deszcz. Schroniliśmy się pod dużym drzewem, choć wiedzieliśmy, że to nie jest najlepszy pomysł. Kiedy burza minęła, nad wodą pokazała się tęcza. Wracaliśmy do domu przemoczeni, ale roześmiani.
Pułapki: burza i rzęsisty mają rz niewymienne. Drzewem to rz po spółgłosce. Schroniliśmy — ch zawsze po literze s.
Dyktando 13. Targ w sobotę
W sobotę rano poszliśmy z mamą na targ. Przy pierwszym straganie kupiliśmy świeże warzywa. Sprzedawca zapakował marchew i pietruszkę do papierowej torby. Obok stała starsza pani z koszem jabłek. Wracaliśmy do domu obładowani, ale zadowoleni.
Pułapki: Przy i sprzedawca — rz po spółgłosce p. Warzywa ma rz niewymienne. Świeże przez ż. Uwaga na „papierowej” — tam rz nie ma, tylko samo r.
4Dyktanda z ch i h
Ch i h brzmią dziś identycznie, więc dziecko nie ma czego usłyszeć — musi znać reguły. Dwie z nich są krótkie i pewne: ch zawsze po literze s (schody, schowek, wschód) oraz ch na końcu wyrazu (dach, groch, na drogach). Resztę rozstrzyga wymiana albo pamięć.
Dyktando 7. Wycieczka do lasu
Wczesnym rankiem wyruszyliśmy na wędrówkę. Chłopcy nieśli chleb i herbatę w termosie. Po drodze minęliśmy stary chłopski dom o spadzistym dachu. W chłodnym powietrzu słychać było huk wodospadu. Na chwilę zatrzymaliśmy się przy schodach prowadzących nad wodę.
Pułapki: dachu i schodach — ch na końcu i po s. Herbata i huk to jedne z niewielu popularnych wyrazów z samym h.
Dyktando 8. Chomik Huberta
Hubert dostał na urodziny małego chomika. Zwierzątko schowało się w domku ze słomy i długo nie chciało wyjść. Chłopiec cierpliwie czekał, aż chomik przywyknie do nowego miejsca. Po tygodniu jadł już orzechy prosto z ręki. Cała rodzina chętnie go odwiedzała.
Pułapki: Hubert przez h, chomik przez ch — dwa podobnie brzmiące początki, dwie różne litery. Schowało się znów ma ch po s.
Dyktando 14. Chory chomik
Nasz chomik od kilku dni przestał jeść. Zaniepokojona mama zadzwoniła do weterynarza. Pani doktor obejrzała zwierzątko i powiedziała, że to nic groźnego. Wystarczy zmienić karmę i dawać więcej świeżej wody. Po tygodniu chomik znowu biegał w kołowrotku.
Pułapki: chomik przez ch, przestał — rz po spółgłosce p. Weterynarza — końcówka jak w wyrazie lekarz. Obejrzała i zwierzątko. Groźnego przez ź.
5Dyktanda ze wszystkimi zasadami
Te cztery teksty są najbliższe temu, co dziecko dostaje na sprawdzianie: żadna zasada nie jest zapowiedziana, wszystkie trudne litery wymieszane, dochodzi wielka litera w imionach. Warto zostawić je na koniec, kiedy poprzednie grupy nie sprawiają już kłopotu.
Dyktando 9. Szkolny poranek
W czwartek Zosia obudziła się wcześniej niż zwykle. Włożyła granatową bluzkę, uczesała włosy i zbiegła na dół. Mama przygotowała kanapki z żółtym serem i wrzuciła je do plecaka. Po drodze do szkoły dziewczynka spotkała Krzysia, który niósł ogromny arkusz papieru. Razem doszli na lekcję ortografii.
Pułapki: żółtym — dwie trudne litery w jednym wyrazie. Niósł wymienia się na niesie, dół na doły. Wrzuciła to rz po spółgłosce.
Dyktando 10. Zimowe popołudnie
Śnieg sypał od rana, więc podwórko zrobiło się zupełnie białe. Dzieci wyciągnęły sanki i zjeżdżały z górki aż do wieczora. Jurek ulepił dużego bałwana, a Ola przyniosła mu marchewkę na nos. Kiedy zrobiło się chłodno, wszyscy wrócili do domu na gorącą herbatę.
Pułapki: Jurek przez u, choć imię Jerzy ma rz — to często myli. Zjeżdżały ma ż i dż obok siebie.
Dyktando 11. Pomoc w ogrodzie
W sobotę pomagaliśmy dziadkowi w ogrodzie. Grzegorz grabił liście, a ja przycinałem krzewy. Babcia zbierała jabłka, które spadły z drzewa przy płocie. Później usiedliśmy przy stole pod jarzębiną i piliśmy sok z porzeczek. Dziadek opowiadał o czasach, kiedy sam był chłopcem.
Pułapki: trzy razy rz po spółgłosce (Grzegorz, krzewy, drzewa) i dwa razy rz niewymienne (jarzębina, porzeczki).
Dyktando 12. W lesie
W lesie rosną grzyby. Marek znalazł duży kapelusz borowika. Włożył go ostrożnie do koszyka. Obok przemknęła wiewiórka z orzechem. Chłopiec długo patrzył, jak wspina się na drzewo.
Pułapki: krótki tekst, ale gęsty — grzyby, przemknęła, patrzył i drzewo to cztery razy rz po spółgłosce. Wiewiórka ma ó niewymienne.
Dyktando 15. Wieczór przy stole
Wieczorem cała rodzina zebrała się przy dużym stole. Babcia przyniosła gorące pierogi na półmisku. Dziadek opowiadał o dawnych czasach, kiedy sam był chłopcem. Wszyscy słuchali w skupieniu, choć historię tę znali już na pamięć. Za oknem powoli robiło się ciemno.
Pułapki: półmisku (bo połowa). Przyniosła — rz po spółgłosce p. chłopcem, słuchali i choć przez ch, ale historię przez samo h — cztery podobne wyrazy, dwie różne pisownie.
6Jak ćwiczyć z Ortusiem
Dyktowanie na głos ma jedną wadę: ktoś dorosły musi mieć na to czas i musi czytać równym tempem. Ortuś robi to za Ciebie — czyta zdanie, czeka, a po zapisaniu pokazuje nie tylko, gdzie jest błąd, ale i którą regułę dziecko przeoczyło.
Dla trzecioklasisty najlepiej sprawdza się kolejność: najpierw jedna zasada w trybie ćwiczeń, potem dyktando z tej samej zasady, na koniec dyktando mieszane. Tak samo, jak ułożone są teksty na tej stronie.
Jeśli dyktando wypada słabo, warto włączyć tryb powtórki — bierze on wyłącznie wyrazy, w których dziecko pomyliło się wcześniej, więc dziesięć minut pracuje na tym, co faktycznie jest problemem, a nie na całym materiale.
Wejście od razu we właściwy zakres: dyktanda dla klasy 3, ćwiczenia z ó i u, ćwiczenia z rz i ż albo test ortograficzny z oceną.
7Przykłady krok po kroku
Trzy wyrazy z powyższych dyktand, przy których trzecioklasiści zatrzymują się najczęściej — rozpisane tak, jak powinno wyglądać sprawdzanie.
Przykład 1 Dlaczego „rósł” piszemy przez ó
Uzasadnij pisownię wyrazu rósł z pierwszego dyktanda.
- Zmieniamy formę wyrazu tak, żeby usłyszeć inną literę. Najprościej zmienić rodzaj: on rósł — ona rosła.
- W wyrazie „rosła” w tym samym miejscu stoi o.
- Ó wymienia się na o, więc piszemy je z kreską. Ten sam sposób działa dla „niósł” (niosła) i „przyniósł” (przyniosła).
Odpowiedź: rósł — bo rosła
To najwygodniejsza wymiana w całej klasie trzeciej, bo działa na całą grupę czasowników w rodzaju męskim.
Przykład 2 Dlaczego „pszczoły” piszemy przez ż, skoro po spółgłosce
Wyjaśnij, dlaczego reguła „rz po spółgłoskach” tutaj nie działa.
- Sprawdzamy, co stoi przed trudną literą. Stoi p, czyli spółgłoska — reguła podpowiada więc rz.
- Zanim ją zastosujemy, sprawdzamy listę wyjątków. Jest krótka i zamknięta: bukszpan, gżegżółka, kształt, kszyk, piegża, pszczoła, pszenica, Pszczyna, wszystko, zawsze.
- „Pszczoła” jest na tej liście, więc piszemy ż. Wyjątek jest silniejszy od reguły ogólnej.
Odpowiedź: pszczoły — wyjątek od reguły „rz po spółgłoskach”
Warto przeczytać dziecku całą listę wyjątków na głos kilka razy. Poza nimi reguła działa bez odstępstw, więc opłaca się ją znać dokładnie.
Przykład 3 Dlaczego „schował” piszemy przez ch
Uzasadnij pisownię wyrazu schował z drugiego dyktanda.
- Próbujemy wymiany: schował — schowek, schowanie. Nigdzie nie pojawia się sz ani ż, więc wymiana nie rozstrzyga.
- Sprawdzamy więc, jaka litera stoi przed trudnym miejscem. Stoi s.
- Po literze s zawsze piszemy ch — schody, schab, wschód, schylić się. Ta reguła nie ma wyjątków.
Odpowiedź: schował — bo ch zawsze po s
Razem z regułą „ch na końcu wyrazu” to najpewniejsze zasady w całej parze ch/h. Warto wprowadzić je jako pierwsze.
8Najczęstsze błędy
Trzy błędy, które w klasie trzeciej powtarzają się niezależnie od tego, ile dziecko przeczytało reguł.
Wymienianie wyrazu na taki, który nic nie rozstrzyga
Skąd się bierze: Dziecko zna polecenie „wymień wyraz”, ale nie wie, czego szuka. Przy wyrazie „góra” próbuje „górka”, „górski”, „górzysty” — wszędzie ó zostaje, więc uznaje, że wymiana potwierdza pisownię. Tymczasem wymiana ma sens tylko wtedy, gdy pojawi się inna litera: o, a albo e.
Jak zrobić dobrze: Ucz dziecko konkretnego pytania: „czy słyszę tu gdzieś o, a albo e?”. Jeśli po dwóch, trzech próbach nie słychać, to znak, że wyraz jest niewymienny i trzeba go zapamiętać — a nie że wymiana się udała.
Stosowanie reguły „rz po spółgłoskach” do liter, których na liście nie ma
Skąd się bierze: Lista spółgłosek, po których piszemy rz (b, ch, d, g, j, k, p, t, w), bywa zapamiętywana jako „po każdej spółgłosce”. Wtedy dziecko pisze przez rz także tam, gdzie stoi inna litera, i powstają zapisy w rodzaju „mrz” zamiast „mż”.
Jak zrobić dobrze: Zamiast uczyć się listy w oderwaniu, wypisz z dziecka po dwa wyrazy do każdej litery: brzeg i brzoza, chrzan i chrzest, drzewo i drzwi. Dziewięć par zostaje w pamięci lepiej niż dziewięć luźnych liter.
Poprawianie dyktanda czerwonym długopisem bez rozmowy
Skąd się bierze: Podkreślony błąd informuje, że coś jest źle, ale nie mówi dlaczego. Dziecko patrzy na siedem czerwonych kresek i wyciąga jeden wniosek: „jestem słaby z ortografii”. Sama informacja o błędzie nie uczy zasady, która za nim stoi.
Jak zrobić dobrze: Przy każdym błędzie zadaj jedno pytanie: „da się to wymienić?”. Niech dziecko samo powie „wrócił, bo wracać”. Trzy błędy omówione w ten sposób dają więcej niż dwadzieścia poprawionych na czerwono.
Ortuś przeczyta dyktando za Ciebie
Aplikacja dyktuje zdanie, dziecko zapisuje, a Ortuś od razu pokazuje błędy i przypomina regułę przy każdym z nich. W zestawie 360 dyktand z podziałem na klasy.
Posłuchaj dyktanda i sprawdź się9Pytania i odpowiedzi
Jak oceniać dyktando w klasie 3?
W klasach 1–3 obowiązuje ocena opisowa, więc dyktanda nie przelicza się na stopnie. W praktyce nauczyciele stosują progi orientacyjne: tekst bez błędów lub z jednym drobnym to wynik bardzo dobry, dwa–trzy błędy oznaczają, że materiał jest opanowany, ale wymaga powtórki, a pięć i więcej — że trzeba wrócić do samej zasady, a nie ćwiczyć kolejne dyktanda.
Ile błędów w dyktandzie to normalny wynik dla trzecioklasisty?
Przy tekście na czterdzieści–pięćdziesiąt wyrazów typowy wynik w klasie trzeciej to od dwóch do czterech błędów, przy czym większość dotyczy ó i rz. Warto patrzeć nie na liczbę, ale na rodzaj: cztery błędy w jednej zasadzie znaczą coś zupełnie innego niż cztery błędy w czterech różnych miejscach.
Jak przygotować dziecko do dyktanda ze szkoły?
Najskuteczniejsze jest pisanie z pamięci: dziecko czyta zdanie, zasłania je i zapisuje z głowy, a potem samo porównuje z oryginałem. Taka praca angażuje wzrok i rękę jednocześnie, więc zapamiętuje się nie tylko reguła, ale i obraz wyrazu. Dwa, trzy zdania dziennie przez tydzień działają lepiej niż całe dyktando w przeddzień.
Na czym polega pisanie z pamięci?
Dziecko dostaje krótki tekst na kartce, czyta go uważnie, zwracając uwagę na trudne wyrazy, następnie zakrywa go i odtwarza z pamięci. Na końcu odkrywa oryginał i samodzielnie porównuje oba zapisy. To metoda pośrednia między przepisywaniem a dyktandem — trudniejsza od pierwszego, łatwiejsza od drugiego.
Jakie zasady ortograficzne obowiązują w klasie 3?
W klasie trzeciej dziecko powinno znać pisownię ó wymiennego i niewymiennego, rz wymiennego oraz rz po spółgłoskach, ż wymiennego, ch i h, a także wielką literę w imionach, nazwiskach i nazwach miejscowości. Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy oraz przecinki wchodzą dopiero w klasie czwartej.
Czy dyktanda z tej strony można wydrukować?
Tak — każdy tekst jest osobnym akapitem, więc wystarczy zaznaczyć wybrane dyktando i wydrukować samo zaznaczenie. Jeśli potrzebujesz wersji z lukami do uzupełnienia, wygodniej wygenerować ją w aplikacji, która od razu sprawdza wynik i pokazuje regułę przy każdym błędzie.
Czytaj dalej
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-08-10. Tekst redakcji „Nie każ mu liczyć”.