Dyktanda dla klasy 5 — piętnaście tekstów do czytania i wydruku

Jak czytać kolory pod dyktandami

by — czerwone to miejsca, o które chodzi w danym dyktandzie.

g — zielone to litery, które słychać po wymianie. One są dowodem.

kompot — fioletowe to wyjątki i przypadki, w których reguła nie działa.

Kolory są tylko w omówieniu pod tekstem. Same dyktanda są czystym tekstem do przeczytania na głos.

Dyktando 1. Spóźniony pociąg

Gdybyśmy wyjechali wcześniej, zdążylibyśmy na pierwszy pociąg. Tata mówił, że warto by sprawdzić rozkład jeszcze raz. Mama uważała, że trzeba by spakować kanapki na drogę. Ostatecznie wyruszyliśmy dopiero po ósmej. Na dworcu okazało się, że pociąg ma opóźnienie. Chętnie usiedlibyśmy w poczekalni, ale wszystkie miejsca były zajęte. Czekaliśmy więc na peronie, tupiąc z zimna.

Pułapki: Gdybyśmy, zdążylibyśmy, usiedlibyśmy razem — po czasowniku w formie osobowej. Warto by, trzeba by osobno. ósmej to jeden z pięciu wyrazów zaczynających się na ó.

Dyktando 2. Rozładowany telefon

Krzysiek obiecał, że przyjdzie na trening, żeby nie zawieść drużyny. Wstałby wcześniej, gdyby budzik zadzwonił. Niestety telefon rozładował się w nocy. Kolega powiedział, że można by zadzwonić do trenera i wytłumaczyć spóźnienie. Chłopiec wolał jednak przyznać się sam. Trener wysłuchał go spokojnie i kazał mu nadrobić zaległości. Od tamtej pory Krzysiek zawsze ładuje telefon wieczorem.

Pułapki: żeby, gdyby, Wstałby razem. Można by osobno. Drużyna (bo druh) — rzadka wymiana ż na h.

Dyktando 3. Zebranie rodziców

Na zebraniu rodzice zastanawiali się, jak urządzić szkolny festyn. Ktoś zaproponował, żeby zorganizować go w czerwcu. Inni twierdzili, że lepiej byłoby poczekać do września. Gdyby pogoda dopisała, można by ustawić stoiska na boisku. Ustalono, że o wyborze terminu powiadomiono by wszystkich najpóźniej w maju. Wszyscy zgodzili się, że warto by zaprosić także absolwentów. Spotkanie zakończyło się w dobrym nastroju.

Pułapki: żeby, byłoby, Gdyby razem. Można by, warto by oraz powiadomiono by osobno — to ostatnie po formie zakończonej na -no.

Dyktando 4. Rower za oszczędności

Marek od dawna marzył o nowym rowerze. Kupiłby go od razu, gdyby miał wystarczająco dużo oszczędności. Rodzice powiedzieli, że trzeba by jeszcze trochę poczekać. Chłopiec zaczął odkładać kieszonkowe do słoika. Babcia dorzuciła mu pieniądze na urodziny. Po pół roku okazało się, że zebrał całą potrzebną kwotę. W sobotę pojechali razem do sklepu i wybrali rower.

Pułapki: Kupiłby, gdyby razem. Trzeba by osobno. Pieniądze przez ą, pół przez ó.

Dyktando 5. Niedokończony rysunek

Ola zostawiła na biurku niedokończony rysunek. Nie zdążyła go pomalować przed wyjściem do szkoły. Nauczycielka powiedziała, że praca wcale nie jest gorsza od pozostałych. Dodała też, że niedokładność bierze się zwykle z pośpiechu. Dziewczynka postanowiła dokończyć obrazek w domu. Wieczorem usiadła przy oknie i pracowała niespiesznie. Rano oddała rysunek, z którego była naprawdę zadowolona.

Pułapki: niedokończony, niedokładność, niespiesznie razem. nie zdążyła, nie jest osobno — czasowniki.

Dyktando 6. Wieczór bez prądu

To był naprawdę niezwykły dzień. Rano okazało się, że nie ma prądu w całej okolicy. Mama powiedziała, że to niewielki problem, bo mamy świece. Dzieci nie mogły oglądać bajek, więc wymyśliły własną zabawę. Tata przyniósł z piwnicy stare gry planszowe. Okazało się, że wieczór bez telewizora jest wcale nie gorszy od zwykłego. Prąd wrócił dopiero późną nocą.

Pułapki: niezwykły, niewielki razem. nie gorszy osobno — stopień wyższy. To najtrudniejsze miejsce w całej zasadzie.

Dyktando 7. Nieproszony gość

W ogrodzie pojawił się nieproszony gość. Był to kot sąsiadów, który nie zwracał uwagi na nikogo. Wskoczył na parapet i zaczął niespokojnie miauczeć. Babcia stwierdziła, że zwierzę jest niedożywione. Postawiła mu miseczkę z mlekiem przy schodach. Kot wypił wszystko i nie odszedł do wieczora. Od tamtej pory przychodzi codziennie o tej samej porze.

Pułapki: nieproszony, niespokojnie, niedożywione razem. nie zwracał, nie odszedł osobno. Schodach — ch zawsze po literze s.

Dyktando 8. Wiosenne porządki

Wiosną zaczynamy w domu wielkie porządki. Mama prosi, żebym wziął się za swój pokój. Wyjmuję książki z półek i wycieram kurz. Siostra układa ubrania w szafie. Tata wynosi stare gazety do piwnicy. Po południu siadamy razem na kanapie i patrzymy na efekty. Wszyscy przyznają, że warto było się natrudzić.

Pułapki: Wyjmuję to ja, przyznają to oni — cała zasada w jednym tekście. Wziął, porządki, książki przez ą.

Dyktando 9. Gołębie na dachu

Na dachu sąsiedniego domu siedzą gołębie. Codziennie rano zlatują na podwórko po okruchy. Dziadek wychodzi z kawałkiem chleba i rozsypuje go przy ławce. Ptaki gromadzą się wokół niego bez lęku. Jeden gołąb jest wyraźnie większy od pozostałych. Dziadek nazywa go Wodzem i twierdzi, że pamięta go od lat. Kiedy skończy się chleb, ptaki wracają na dach.

Pułapki: gołąb (bo gołębie) — najlepszy przykład wymiany ą na ę. Większy, lęku przez ę. Wodzem wielką literą, bo to przydomek.

Dyktando 10. Górska wyprawa

W lipcu pojechaliśmy z rodzicami w góry. Gdybyśmy wyruszyli wcześniej, zdążylibyśmy na szczyt przed południem. Ścieżka prowadziła przez las, a potem wśród skał. Tata mówił, że warto by zrobić przerwę przy strumieniu. Napiliśmy się wody i ruszyliśmy dalej. Na szczycie okazało się, że widok jest niezwykły. Zejście trwało krócej, choć nogi bolały już wszystkich.

Pułapki: Gdybyśmy razem, warto by osobno. niezwykły razem. lipcu małą literą — nazwa miesiąca.

Dyktando 11. Wybór między sportem a nauką

Krzysiek gra w drużynie od trzech lat. Trener mówi, że jest jednym z najlepszych obrońców. Gdyby trenował więcej, mógłby grać w pierwszym składzie. Chłopiec nie zawsze ma jednak czas po lekcjach. Rodzice powiedzieli, że trzeba by wybrać między sportem a kółkiem matematycznym. Krzysiek długo się zastanawiał. W końcu postanowił, że nie zrezygnuje z żadnego z nich.

Pułapki: Gdyby, mógłby razem, trzeba by osobno. nie zawsze osobno — to przysłówek, który nie pochodzi od przymiotnika.

Dyktando 12. Niedzielny obiad

W niedzielę cała rodzina spotyka się u babci. Gdybyśmy przyjechali później, nie zdążylibyśmy na rosół. Babcia gotuje go od rana w największym garnku. Dziadek kroi chleb i nakrywa do stołu. Kuzynki przywożą ciasto z pobliskiej cukierni. Przy stole robi się gwarno, bo wszyscy chcą coś opowiedzieć. Wracamy do domu późnym wieczorem, najedzeni i zadowoleni.

Pułapki: nie zdążylibyśmy — „nie” osobno od czasownika, ale „by” razem z nim. Rosół, późnym przez ó.

Dyktando 13. Rzeka i most

Przez naszą miejscowość przepływa niewielka rzeka. Latem dzieci kąpią się przy starym moście. Woda jest tam płytka i przejrzysta. Na brzegu rosną wierzby, w których cieniu można odpocząć. Wędkarze siadają dalej, przy zakolu. Zimą rzeka zamarza i wtedy nikt się do niej nie zbliża. Wiosną, gdy lód pęka, słychać go w całej okolicy.

Pułapki: brzegu, wierzby, przejrzysta — rz po spółgłosce. rzeka ma rz niewymienne. niewielka razem.

Dyktando 14. Książki dziadka

Dziadek zbiera książki od kilkudziesięciu lat. Najstarsze stoją na najwyższej półce, w skórzanych oprawach. Nie pozwala ich dotykać nikomu poza mną. Mówi, że gdyby nie one, nie znałby połowy tego, co wie. Czasem czyta mi fragmenty na głos. Najbardziej lubię opowieści o dawnych podróżach. Kiedy skończę szkołę, dziadek obiecał podarować mi jedną z tych ksiąg.

Pułapki: książki i ksiąg stoją w jednym tekście — widać wtedy, skąd bierze się ż w wyrazie „książka”. Znałby razem, nie znałby — „nie” osobno.

Dyktando 15. Wieczorne czytanie

Wieczorem w domu robi się cicho. Siostra odrabia lekcje przy biurku, a ja czytam na kanapie. Mama mówi, że gdybyśmy zaczynali wcześniej, mielibyśmy więcej czasu dla siebie. Tata proponuje, żeby raz w tygodniu czytać na głos. Wybraliśmy książkę o wyprawie na biegun. Czytamy po rozdziale, na zmianę. Nikt nie chce przerywać, więc siedzimy dłużej, niż powinniśmy.

Pułapki: gdybyśmy, mielibyśmy, żeby razem. nie chce osobno. Przerywać — rz po spółgłosce p.