Poezja współczesna · klasy 7–8 i liceum · lektura obowiązkowa (wybór)
Wiersze Wisławy Szymborskiej: omówienie, cechy stylu i test
Szymborska pisała prosto, ale każdy jej wiersz zaskakuje. W „Nic dwa razy” przypomina, że żaden dzień się nie powtórzy. W „Kocie w pustym mieszkaniu” pokazuje śmierć bliskiej osoby oczami kota, który czeka na powrót właściciela. W „Końcu i początku” mówi o tych, którzy sprzątają po wojnie. Jej poezja zadaje pytania o świat, człowieka i przypadek, często z humorem i ironią. Poniżej omawiamy pięć wierszy, cechy stylu i dajemy test.
„Wołanie do Yeti”, „Sól”, „Wielka liczba”, „Koniec i początek”, „Chwila”
Cechy stylu
prosty język, pytania, ironia i humor, zaskakująca puenta, dystans do świata
Tematy
przypadek, przemijanie, wyjątkowość każdej chwili, miejsce człowieka w świecie, pamięć
Streszczenie: o czym są wiersze Szymborskiej
„Nic dwa razy” mówi o niepowtarzalności życia: nic nie zdarza się dwa razy, nie ma dwóch takich samych dni, nocy ani pocałunków. Dlatego każda chwila jest cenna, a ludzie, choć różni, powinni szukać zgody. „Kot w pustym mieszkaniu” opowiada o śmierci człowieka z perspektywy jego kota. Kot nie rozumie, dlaczego właściciel nie wraca, szuka go w każdym kącie i postanawia, że gdy ten wróci, okaże mu obrazę. Wiersz w prosty sposób oddaje pustkę po stracie bliskiej osoby. „Koniec i początek” mówi o tym, co dzieje się po wojnie: ktoś musi sprzątnąć gruz, odbudować mosty i domy, a z czasem pamięć o wojnie zarasta trawą. „Radość pisania” pokazuje, że poeta, pisząc, ma władzę nad światem wiersza: może zatrzymać sarnę, która przebiega przez zapisany las, i ocalić ją przed strzałem. „Pod jedną gwiazdką” to przeprosiny skierowane do wszystkich i wszystkiego, wobec czego człowiek nie może być w porządku, bo nie da się zająć wszystkim naraz.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Pięć wierszy po kolei
„Nic dwa razy”
Wiersz o tym, że życie zdarza się tylko raz i nie ma prób. Każdy dzień i każda chwila są inne. Ostatnia zwrotka zachęca, by mimo różnic szukać zgody. Wiersz zyskał wielką popularność także jako piosenka.
„Kot w pustym mieszkaniu”
Mówi kot, którego właściciel umarł. Wszystko w mieszkaniu jest jak dawniej, ale czegoś brakuje. Kot obchodzi pokoje, zagląda do szaf i czeka. Obiecuje sobie, że gdy właściciel wróci, będzie się do niego zachowywał chłodno. Czytelnik wie, że ten powrót nigdy nie nastąpi.
„Koniec i początek”
Po każdej wojnie ktoś musi posprzątać. Poetka wylicza zwykłe prace: odgruzowywanie, wstawianie szyb, naprawianie mostów. Z czasem ci, którzy pamiętają wojnę, ustępują miejsca tym, którzy nic o niej nie wiedzą. Pamięć słabnie, a na pobojowisku rośnie trawa.
„Radość pisania”
Poetka opisuje sarnę przebiegającą przez las, który powstaje na papierze. W świecie wiersza to autor decyduje o wszystkim: może zatrzymać czas i uratować zwierzę przed myśliwym. To wiersz o mocy twórczości.
„Pod jedną gwiazdką”
Podmiot liryczny przeprasza przypadek, konieczność, zmarłych, dawne miłości i całą ludzkość za to, że nie może poświęcić każdemu tyle uwagi, ile by należało. Kończy przeprosinami wobec samej mowy, że używa wielkich słów.
Cechy poezji Szymborskiej
Cecha
Przykład
prosty, potoczny język
„Kot w pustym mieszkaniu”
ironia i humor
„Pod jedną gwiazdką”
pytania filozoficzne
„Nic dwa razy”, „Radość pisania”
zaskakująca perspektywa
świat widziany oczami kota
puenta
zakończenia, które zmieniają sens całego wiersza
wyliczenia
„Koniec i początek”, „Pod jedną gwiazdką”
Sprawdź się na kartce
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Lektury obowiązkowe i argumentacja — powtórka do E8 — polski kl. 8
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy 8: autorzy, gatunki, bohaterowie, miejsca akcji, przykłady do tez, akapit…
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Wiersze Wisławy Szymborskiej są chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy ich, tylko omawiamy treść własnymi słowami. Dane biograficzne (1923–2012, Nagroda Nobla 1996) według powszechnie przyjętej wiedzy. Status według Dz.U. 2024 poz. 996, Dz.U. 2024 poz. 1019 i Dz.U. 2026 poz. 378. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →