Strona główna › Lektury szkolne › Klasa 5 › Wiersze Gałczyńskiego
Poezja XX wieku · klasy 4–8 · lektura obowiązkowa (wybór)
Gałczyński to poeta, który potrafił być jednocześnie zabawny, czuły i wzruszający. W „Zaczarowanej dorożce” nocny Kraków staje się miejscem czarów, w „Pieśni o żołnierzach z Westerplatte” obrońcy Westerplatte maszerują prosto do nieba, a w „Spotkaniu z matką” poeta wspomina matkę, która pierwsza pokazała mu księżyc i śnieg. Poniżej omawiamy cztery wiersze, które najczęściej pojawiają się w podręcznikach, i dajemy test.
„Zaczarowana dorożka” zaczyna się od telegramu z trzech powtarzających się linijek: zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń. Poeta nie może uwierzyć, że ktoś zaczarował nawet konia, więc w nocy idzie przez Kraków aż pod Sukiennice i tam widzi dorożkę z telegramu. Dorożką jadą do ślubu duchy dziewczyny i marynarza, które połączyła miłość po śmierci. Na końcu dorożkarze w knajpie mówią, że w każdym mieście zawsze będzie choć jedna zaczarowana dorożka. „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” opowiada o obrońcach Westerplatte z września 1939 roku, którzy po śmierci idą do nieba „czwórkami” i śpiewają. „Spotkanie z matką” to wspomnienie matki i dzieciństwa, pełne obrazów przyrody. „Prośba o wyspy szczęśliwe” to marzenie o miejscu spokoju, snu i miłości.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Wiersz ma sześć części, a ich tytuły to muzyczne oznaczenia tempa (allegro, allegretto). Poeta dostaje telegram o zaczarowanej dorożce i pyta czarodzieja Ben Alego, czy da się zaczarować konia. Słyszy: „Nie, pana nabujali”. Mimo to w nocnym Krakowie, pod Sukiennicami, widzi dorożkę z telegramu. Koń „miał autentyczne uszy”. Dorożką jadą na ślub zakochani, których połączyła „miłość po śmierci”. Mistrz Onoszko mówi na końcu, że w każdym mieście zawsze będzie jedna zaczarowana dorożka. To wiersz o poezji, która odkrywa czary w zwykłym świecie.
Polegli obrońcy Westerplatte idą „prosto do nieba czwórkami”. Śpiewają, że już nie bolą ich rany i że w Gdańsku stali „tak jak mur”. W nawiasach poeta dopowiada, że lato było piękne, a wrzosów było tyle, że starczyłoby na bukiety. Na końcu żołnierze obiecują, że gdy przyjdzie smutek, „w środek Warszawy spłyniemy w dół”, czyli zawsze będą przy Polakach.
Poeta wspomina: „Ona mi pierwsza pokazała księżyc / i pierwszy śnieg na świerkach”. Szuka matki w gwiazdach, w żaglu, w szpilce znalezionej w trzcinach. Wiersz pełen jest obrazów przyrody i domu: świeczek choinkowych, lata w lesie, okna z kwiatem, w którym matka czeka z obiadem.
Podmiot liryczny prosi: „A ty mnie na wyspy szczęśliwe zawieź”. Chce spokoju, snu, ciszy, motyli i rozmów gwiazd. Wyspy szczęśliwe to miejsce marzeń, odpoczynku i miłości.
| Cecha | Przykład |
|---|---|
| refren | trzy powtarzane linijki w „Zaczarowanej dorożce” |
| baśniowość i czary w codzienności | dorożkarz, koń i nocny Kraków |
| humor | czarodziej Ben Ali, który mówi: „Nie, pana nabujali” |
| patriotyzm bez patosu | prosta, śpiewna „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” |
| czułość wobec bliskich | wspomnienie matki w „Spotkaniu z matką” |
| muzyczność | tytuły części jak w utworze muzycznym, rytm piosenki |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klas 4–6: autorzy, bohaterowie, fakty, mity, wypowiedź o bohaterze.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy 4: gatunki, cechy gatunków, narrator, bohater, fabuła, elementy fantastyczne.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
Wszystkie kartkówki i sprawdziany z języka polskiego dla klasy 5 w jednym pliku ZIP: 22 pakietów (grupy B–E z kluczami…
29,90 zł
Zobacz w sklepie →O nocnym Krakowie, w którym poeta odkrywa czary: dorożkę, dorożkarza i konia zaczarowanych przez wiatr i noc. To wiersz o poezji, która pozwala widzieć niezwykłość w zwykłym świecie.
Żonie Natalii: „Natalii — która jest latarnią zaczarowanej dorożki”.
Jako żołnierzy, którzy po śmierci maszerują „prosto do nieba czwórkami” i śpiewają. Nie ma tu patosu, jest prostota i czułość.
Trzy powtarzane linijki o dorożce, dorożkarzu i koniu działają jak zaklęcie. Wracają w kolejnych częściach wiersza i nadają mu rytm piosenki.
Poetą XX wieku, autorem wierszy lirycznych, satyr i absurdalnych scenek „Teatrzyku Zielona Gęś”. Żył w latach 1905–1953.
Źródła i metoda. Teksty wierszy: wydanie Wolnych Lektur; wszystkie omówione wiersze przeczytane w całości, cytaty sprawdzone w tekście. Dane o autorze (ur. 1905, zm. 1953, żona Natalia, „Teatrzyk Zielona Gęś” w „Przekroju”) według powszechnie przyjętej wiedzy historycznoliterackiej. Status według Dz.U. 2024 poz. 996 i Dz.U. 2026 poz. 378. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11