Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Szatan z siódmej klasy

Autor

Kornel Makuszyński

Gatunek

powieść przygodowa z zagadką detektywistyczną, z humorem

Miejsce akcji

Warszawa, a potem dwór Gąsowskich w Bejgole koło Wilna

Czas akcji

wakacje; w opowieści księdza Koszyczka — początek 1813 r.

Bohaterowie

Adaś Cisowski, profesor Gąsowski, Wanda Gąsowska, Staszek Burski

Budowa

13 rozdziałów, a w środku „Opowieść księdza Jana Koszyczka”

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury

Streszczenie: o czym jest „Szatan z siódmej klasy”

Adam Cisowski jest tak bystry, że profesor historii Gąsowski nazywa go szatanem. Na początku wakacji profesor prosi go o pomoc: w rodzinnym dworze Gąsowskich w Bejgole koło Wilna ktoś najpierw oglądał drzwi, a potem nocami je wynosił. Adaś jedzie tam na całe wakacje, także dlatego, że zakochał się w bratanicy profesora, Wandzie. W starych papierach znajduje pamiętnik księdza Jana Koszyczka. Wynika z niego, że w 1813 r. w tym domu umarł ranny oficer Napoleona i zostawił zagadkę. Tropem skarbu idzie też szajka obcych ludzi. Adaś rozwiązuje kolejne wskazówki, trafia do niewoli w piwnicy, zostaje uratowany przez harcerzy i w końcu znajduje skarb.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Szatan z pierwszej ławki (rozdz. 1)

   Profesor Gąsowski, wielbiciel Napoleona, od lat pytał uczniów w stałej kolejności: trzeci, trzynasty, dwudziesty trzeci, dziesiąty, dwudziesty, trzydziesty… Adaś Cisowski odkrywa ten sposób i zdradza go klasie. Profesor nazywa go szatanem. Na koniec Adaś zgaduje, czemu przyjaciele nie odpisali profesorowi: listy wciąż leżą w jego kieszeni.

2. Zbrodnicza nitka (rozdz. 2)

   Przychodzi do niego delegacja klasy szóstej. W ich szkolnej spółdzielni chłopcu, który prowadzi rachunki (to Szostak, Adaś spotka go później w obozie harcerzy), brakuje stu złotych i część kolegów podejrzewa go o kradzież. Adaś odkrywa, że w księdze rachunkowej przykleiła się czarna nitka i zmieniła zapis liczby. Uczciwy chłopiec zostaje oczyszczony.

3. Kto ukradł drzwi? (rozdz. 3)

   Pierwszego dnia wakacji profesor prosi Adasia o pomoc. Bratanica profesora, Wanda, opowiada, że w Bejgole najpierw jakiś Francuz oglądał wszystkie drzwi, potem ktoś chciał kupić majątek, a w końcu nocą wyniesiono drzwi z dworu. Adaś rezygnuje z wyjazdu nad morze i jedzie do Bejgoły.

4. Człowiek-widmo (rozdz. 4–5)

   W Bejgole Adaś poznaje brata profesora, Iwona Gąsowskiego, matematyka z czarną, farbowaną brodą, który chce udowodnić twierdzenie Fermata. Nocą Adaś podchodzi tajemniczego człowieka w parku i dostaje cios w głowę. Gdy dochodzi do siebie, szuka śladów „Francuza” w starym domu.

5. Pamiętnik księdza Koszyczka (rozdz. 6 i opowieść)

   W starych papierach ze strychu Adaś znajduje pamiętnik księdza Jana Koszyczka. Dowiaduje się z niego, że na początku 1813 r. do dworu dotarli dwaj żołnierze Napoleona wracający spod Moskwy. Ciężko chory oficer przed śmiercią napisał list do brata i wskazywał na drzwi: „Te drzwi! (…) Niech pan patrzy…”.

6. Fałszywy malarz (rozdz. 7)

   Do dworu przychodzi wędrowny malarz ze sztalugami i farbami. Adaś mu nie ufa. Wkrótce malarz przeszukuje pokój Adasia i wykrada pamiętnik księdza, który chłopiec schował w szufladzie. Adaś jest zrozpaczony: „Wart jestem stu batów”.

7. List oficera i Dante (rozdz. 8)

   U sąsiadów Adaś dostaje do przetłumaczenia stary francuski list, który przyniósł obcy z Żywotówki. To list oficera Kamila de Berier do brata. Skrót „Dan. Al. Inf. C. III. 10–11” prowadzi do „Piekła” z „Boskiej komedii” Dantego: „Na odrzwiach bramy ten się napis czyta”. Tajemnica jest więc zapisana na drzwiach. Adaś rozpoznaje w posłańcu fałszywego malarza i idzie za nim.

8. W piwnicy w Żywotówce (rozdz. 9–10)

   Adaś śledzi malarza do pustego domu w Żywotówce, ale szajka go łapie, wiąże i zamyka w piwnicy. Tam spotyka uwięzionego Francuza, któremu wspólnicy odebrali list. Ratuje ich Staszek Burski z harcerzami z obozu za wodą. Adaś odzyskuje przy okazji pamiętnik księdza.

9. Napis na drzwiach (rozdz. 11)

   Harcerze płyną łodzią przez burzę do obozu. Francuz trafia pod opiekę księdza Kazury. Adaś odnajduje stare drzwi i pod żelaznym okuciem dziurki od klucza odczytuje napis: „W wielkim domu znajdziesz dwie malowane brody. Nie patrz poza siebie. Patrz przed siebie i czytaj w brodzie!”. Potem zdrapuje napis, żeby nikt inny go nie przeczytał.

10. Akrostych (rozdz. 12)

    Adaś przysyła do dworu dziwny list. Profesor zauważa błędy: „Ejgoła” zamiast Bejgoły i jakąś „panią Marię”. Pierwsze litery wierszy czytane z góry na dół układają się w ostrzeżenie: „Strzeżcie DOMU”. Nocą Adaś ze Staszkiem po kryjomu odwiedza profesora przez okno.

11. Skarb w dębie (rozdz. 13)

    Złych ludzi „wzięto na przechowanie”, więc można szukać spokojnie. W dworze wisi portret rycerza z wielką malowaną brodą, a druga broda odbija się w starym lustrze. W namalowanej brodzie Adaś znajduje kolejną wskazówkę, która prowadzi do pnia starego dębu. W otworze zamazanym gliną leży skórzany mieszek z diamentami i rubinami. Adaś oddaje skarb pani Gąsowskiej, a sam patrzy tylko w fiołkowe oczy Wandy.

Zagadka krok po kroku

Bohaterowie

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania