Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Odprawa posłów greckich

Autor

Jan Kochanowski

Gatunek

tragedia (wzorowana na tragedii antycznej)

Epoka

renesans

Pierwsze wystawienie

12 stycznia 1578 r. w Jazdowie pod Warszawą, przed królem Stefanem Batorym i królową Anną, na weselu podkanclerzego Jana Zamoyskiego

Czas i miejsce akcji

jeden dzień w Troi

Budowa

prolog, pięć epejsodionów, trzy stasimony (pieśni chóru panien trojańskich), pisana wierszem bezrymowym

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury

Streszczenie: o czym jest „Odprawa posłów greckich”

Akcja dzieje się w Troi w dniu, w którym rada królewska ma odpowiedzieć posłom greckim: Ulissesowi i Menelaosowi, mężowi Heleny. Aleksander, syn króla Priama, porwał Helenę ze Sparty i nie chce jej oddać. Antenor przestrzega, że odmowa oznacza wojnę, ale Aleksander zjednał sobie radę podarkami. Na naradzie wygrywa Iketaon, a rada wybiera prywatę zamiast dobra państwa. Kochanowski pisał tę tragedię dla polskiej szlachty: to przestroga przed sejmem, na którym zamiast rozsądnych mów liczy się krzyk i przekupstwo.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Prolog: Antenor sam

   Antenor wie, że posłowie greccy żądają wydania Heleny. Jeśli Trojanie ją oddadzą, będzie pokój, jeśli nie, Grecy najadą ziemię. Mówi, że Aleksander „śle upominki”, nawet jemu, ale on nie da się przekupić: „Nie ufa swej sprawiedliwości, / Kto złotu mówić od siebie rzecz każe”.

2. Spór Antenora z Aleksandrem (epejsodion I)

   Aleksander prosi Antenora o poparcie. Kłócą się krótkimi, ostrymi zdaniami: „Piękne sumnienie: stać przy przyjacielu” — „Jeszcze piękniejsze: zostawać przy prawdzie”. Aleksander zarzuca Antenorowi, że bierze dary od Greków, a ten odpowiada, że nie bierze „i żon, i cudzych darów”.

3. Pieśń o młodości i rozumie (stasimon I)

   Chór panien trojańskich śpiewa: „By rozum był przy młodości”, świat miałby mniej trosk. Młodzi, którzy słuchają tylko żądz, tracą zdrowie, sławę i majątek, a ojczyznę narażają na nieszczęście.

4. Helena i Pani Stara (epejsodion II)

   Helena jest pewna, że zostanie oddana mężowi. Boi się, że popłynie „w tył okrętu łańcuchem za szyję uwiązana”, i żałuje, że kiedyś poznała Aleksandra. Pani Stara pociesza ją, że w życiu radość przeplata się ze smutkiem.

5. „Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie” (stasimon II)

   Chór zwraca się do rządzących: „Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi”, więc mają dbać o wszystkich ludzi, a nie o „swe własne rzeczy”, bo sami też mają nad sobą Pana, przed którym zdadzą sprawę. „Przełożonych występy miasta zgubiły”.

6. Relacja z narady (epejsodion III)

   Poseł Aleksandra opowiada Helenie, jak przebiegła rada. Priam powierzył decyzję radzie. Antenor radził oddać Helenę i z nim zgadzali się m.in. Eneasz i Ukalegon. Iketaon odpowiedział: „Teraz nam Helenę / Wydać każą, po chwili naszych się żon będą / I dzieci upominać”. Wszyscy zaczęli krzyczeć „Tak jako Iketaon”, Ukalegona zagłuszono, a w końcu głosowano, rozstępując się na dwie strony. Priam ogłosił, że Helena zostaje w Troi.

7. Gniew posłów (epejsodion IV)

   Ulisses wypowiada słynną przestrogę: „O nierządne królestwo i zginienia bliskie, / Gdzie ani prawa ważą, ani sprawiedliwość / Ma miejsca, ale wszytko złotem kupić trzeba!”. Krytykuje rozpieszczoną młodzież, która nie nadaje się do obrony ojczyzny. Menelaus wzywa bogów na świadków swojej krzywdy i prosi o zemstę.

8. Pieśń o statku Parysa (stasimon III)

   Chór zwraca się do łodzi, która przywiozła Aleksandra i Helenę: „O białoskrzydła morska pławaczko”. Przypomina, że Helena była nagrodą Wenus za sąd Parysa, i przeczuwa wojnę: „Przyjdą, przyjdą / Niedawno czasy, że rozbójcę / Rozbójca znidzie”.

9. Kasandra i więzień (epejsodion V)

   Antenor, którego rady nie przyjęto, wzywa Priama do obrony: Grecy ściągają wojska do Aulidy. Priam uważa, że Antenor za bardzo się boi. Kasandra, natchniona przez Apollina, przepowiada zagładę Troi, ale nikt jej nie wierzy: jej proroctwa „na wiatr idą”. Rotmistrz przyprowadza greckiego jeńca, który zeznaje, że w Aulidzie czeka „tysiąc galer” pod wodzą Agamemnona. Priam zwołuje radę o obronie, a Antenor kończy: „Radźmy, jako kogo bić; lepiej niż go czekać!”.

Bohaterowie

Dlaczego to ważna lektura

• Pierwsza polska tragedia wzorowana na tragedii antycznej: chór, prolog, epejsodiony i stasimony, jedność miejsca i czasu.
• Utwór polityczny: trojańska rada przypomina polski sejm. Ulisses i chór przestrzegają przed prywatą, przekupstwem i nierządem.
• Konflikt racji: dobro państwa (Antenor) przeciw interesowi jednostki (Aleksander).

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania