Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Martwe dusze
Powieść satyryczna · liceum i technikum · zakres rozszerzony
Do rosyjskiego miasta gubernialnego przyjeżdża uprzejmy pan, Paweł Iwanowicz Cziczikow. Odwiedza okolicznych ziemian i proponuje im dziwny interes: chce kupić ich zmarłych chłopów, którzy w urzędowych spisach wciąż figurują jako żywi. Każda wizyta pokazuje innego, karykaturalnego ziemianina. Sam Gogol nazwał swoje dzieło poematem. To ostra satyra na Rosję epoki pańszczyzny, na chciwość, głupotę i urzędniczą sprzedajność. Poniżej masz streszczenie, bohaterów i test.
Cziczikow przyjeżdża bryczką do miasta gubernialnego razem ze stangretem Selifanem i lokajem Pietruszką. Jest grzeczny, dobrze ubrany i umie każdemu powiedzieć coś miłego. Szybko zdobywa sympatię gubernatora, urzędników i ziemian. Potem objeżdża okoliczne majątki. W Rosji chłopi pańszczyźniani, czyli „dusze”, byli spisywani co kilka lat. Ziemianin płacił podatek od każdej spisanej duszy, nawet jeśli chłop zmarł przed kolejnym spisem. Cziczikow proponuje, że odkupi zmarłych chłopów. Ziemianie pozbędą się podatku, a on zyska na papierze setki chłopów, które chce zastawić w banku i dostać za nie pieniądze.
Pierwszy jest Maniłow, słodki marzyciel, który niczego nie potrafi doprowadzić do końca. Oddaje dusze za darmo. Potem Cziczikow trafia do Koroboczki, podejrzliwej wdowy, która boi się, że sprzeda zbyt tanio. Nozdriow to kłamca, hulaka i karciarz. Próbuje oszukać Cziczikowa w grze, a interes kończy się awanturą. Sobakiewicz, ciężki i niedźwiedziowaty, targuje się twardo, a nawet wpisuje na listę kobietę jako mężczyznę. Pluszkin, bogaty skąpiec w łachmanach, gromadzi śmieci i głodzi służbę. Sprzedaje zmarłych i zbiegłych chłopów za grosze.
Cziczikow wraca do miasta z setkami dusz i zostaje uznany za milionera. Wkrótce jednak Nozdriow i Koroboczka rozgłaszają, że kupuje martwe dusze. W mieście rodzą się coraz bardziej absurdalne plotki: że chce porwać córkę gubernatora, że jest fałszerzem, a nawet przebranym Napoleonem. Prokurator umiera ze strachu. Cziczikow w pośpiechu wyjeżdża. Na końcu tomu narrator opowiada jego życiorys: ojciec uczył go oszczędzać grosz i przypodobać się przełożonym. Cziczikow robił karierę w urzędach i na komorze celnej, ale dwa razy stracił majątek za oszustwa. Tom kończy się obrazem pędzącej trojki.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Uprzejmy przybysz zdobywa sympatię miasta.
Marzyciel oddaje martwe dusze za darmo.
Podejrzliwa wdowa targuje się i boi się straty.
Kłamca i karciarz wywołuje awanturę.
Twardy ziemianin wyciąga z Cziczikowa jak najwięcej.
Skąpiec sprzedaje dusze za grosze.
Miasto podejrzewa Cziczikowa o najdziwniejsze rzeczy.
Cziczikow wyjeżdża, a narrator odsłania jego przeszłość.
| Postać | Kim jest | Cechy |
|---|---|---|
| Paweł Iwanowicz Cziczikow | spekulant, były urzędnik | uprzejmy, sprytny, przebiegły, nastawiony na zysk |
| Maniłow | ziemianin | sentymentalny marzyciel, słodki i bezczynny |
| Koroboczka | wdowa, ziemianka | podejrzliwa, skąpa, ograniczona |
| Nozdriow | ziemianin | kłamca, hulaka, awanturnik, karciarz |
| Sobakiewicz | ziemianin | ciężki, nieokrzesany, twardy w interesach |
| Pluszkin | ziemianin | chorobliwy skąpiec, zaniedbany i samotny |
| Selifan i Pietruszka | stangret i lokaj | słudzy Cziczikowa |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy II liceum i technikum: Lalka, Zbrodnia i kara, Potop, hasła epoki.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
11 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 2): romantyzm, pozytywizm i kształcenie językowe.
19,90 zł
Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla maturzystów (liceum i technikum): zakres podstawowy: bohaterowie, autorzy, miejsca akcji…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →Zmarłymi chłopami pańszczyźnianymi, którzy do następnego spisu figurowali w dokumentach jak żywi. Ziemianie płacili od nich podatek.
Chciał zastawić je w banku jako żywych chłopów i dostać za nie pieniądze.
Maniłow, Koroboczka, Sobakiewicz i Pluszkin. Z Nozdriowem interes się nie udał.
Nozdriow i Koroboczka rozgłosili, że kupuje martwe dusze. Wybuchły plotki i atmosfera zrobiła się groźna.
Chciał podkreślić jego rozmach i liryczne fragmenty o Rosji, choć formą to powieść.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Oryginał jest w domenie publicznej, ale popularne polskie przekłady są chronione, dlatego nie cytujemy tekstu. Imiona według utrwalonej polskiej pisowni. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-12.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12