Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 4–6 › Księga dżungli

Autor

Rudyard Kipling

Gatunek

zbiór opowiadań (z wierszami i piosenkami)

Wydanie

1894 r.

Miejsce akcji

dżungla w Indiach, wyspy na Morzu Beringa (Biała foka), obóz wojskowy w Indiach

Bohater opowiadań o dżungli

Mauli, w innych przekładach Mowgli

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury, przekład Franciszka Mirandoli

Streszczenie: o czym jest „Księga dżungli”

Trzy pierwsze opowiadania mówią o Mauglim, który w tym przekładzie nazywa się Mauli. Mały chłopiec ucieka przed tygrysem Shere Khanem do nory wilków. Wilczyca nazywa go „żabką” i postanawia go wychować. Na Skale Rady za chłopcem wstawia się niedźwiedź Balu, a pantera Bagera wykupuje go dla stada zabitym bawołem. Mauli uczy się prawa dżungli. Porywają go małpy, bandar-logi, ale ratują go Balu, Bagera i wąż Kaa. Gdy młode wilki zwracają się przeciw niemu, Mauli przepędza Shere Khana ogniem i odchodzi do ludzi. We wsi pasie bawoły i z ich pomocą zabija tygrysa, a potem ludzie wypędzają go okrzykiem: „Wynoś się, wilkołaku!”. Pozostałe opowiadania mówią o białej foce Kotiku, ichneumonie Riki-Tiki-Tavi, małym Tumaju i zwierzętach w wojskowym obozie.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie opowiadań

1. Bracia małego Mauli

   Kulawy tygrys Shere Khan poluje na człowieka. Mały chłopiec przychodzi do nory wilków, a wilczyca mówi o nim: „mój Mauli, moja droga żabko!”. Na Skale Rady za chłopcem wstawia się Balu, a Bagera daje stadu zabitego bawołu. Mauli dorasta wśród wilków. Gdy przywódca stada, Akela, się starzeje, młode wilki chcą wydać chłopca tygrysowi. Bagera radzi mu przynieść ze wsi „szkarłatne kwiecie”, czyli ogień. Mauli przepędza nim Shere Khana, ratuje Akelę i odchodzi do ludzi. Pierwszy raz w życiu płacze, a Bagera tłumaczy: „to tylko łzy, to się przydarza ludziom”.

2. Łowy węża Kaa

   Balu uczy Mauliego prawa dżungli i haseł wszystkich ludów: „Ja i wy jesteśmy jednej krwi!”. Małpy, bandar-logi, porywają chłopca do opuszczonego miasta w ruinach. Mauli prosi sępa Chila, by zaniósł wiadomość. Balu i Bagera proszą o pomoc węża Kaa. Kaa przegania małpy, a potem wykonuje swój hipnotyczny „głodowy taniec”.

3. Na tygrysa

   Mauli zamieszkuje we wsi u kobiety o imieniu Messua, której syna porwał kiedyś tygrys. Pasie wiejskie bawoły. Z pomocą wilków Akeli i Szarego Brata wpędza stado do wąwozu i bawoły tratują Shere Khana. Myśliwy Buldeo chce zabrać skórę tygrysa dla nagrody. Wieśniacy obrzucają Mauliego kamieniami i wołają: „Wynoś się, wilkołaku!”. Chłopiec wraca do dżungli i rozkłada skórę tygrysa na Skale Rady.

4. Biała foka

   Na wyspie Nowostoczny rodzi się biała foka, Kotik. Kotik widzi, jak ludzie zabijają foki dla futer, i postanawia znaleźć wyspę, na którą nie dociera człowiek. Długo pływa po oceanie, aż krowy morskie prowadzą go tunelem do bezpiecznego wybrzeża. Kotik przekonuje foki i prowadzi tam stado. Narrator mówi, że Kotik „dał ludowi swemu osiedle pośród oceanu, na którym nigdy jeszcze dotąd nie stanęła stopa człowieka”.

5. Riki-Tiki-Tavi

   Ichneumon, czyli mangusta, Riki-Tiki-Tavi zamieszkuje u angielskiej rodziny z synkiem Teddym. W ogrodzie żyją groźne kobry, Nag i Nagina. Riki walczy z nimi, ratuje rodzinę i może potem powiedzieć: „Wszystkie okularniki podusiłem”.

6. Tumai, przyjaciel słoni

   Mały Tumai, syn poganiacza słonia Kala Naga, słyszy, że nikt nie widział, jak tańczą słonie. Pewnej nocy Kala Nag zabiera go w głąb dżungli, gdzie chłopiec widzi taniec słoni. Myśliwi i słonie pozdrawiają go potem jako „Tumaja, Przyjaciela Słoni”.

7. W służbie królowej

   Podczas wielkiego przeglądu wojsk zwierzęta obozowe, muły, konie, woły, słonie i wielbłądy, rozmawiają w nocy o swojej pracy i strachu. Uczą się od siebie, że każde ma swoje zadanie i słucha tego, kto nim kieruje.

Bohaterowie

Najważniejsze motywy

• Prawo dżungli. Zwierzęta żyją według zasad, których uczy Balu. Prawo chroni słabszych i daje porządek, w przeciwieństwie do bandar-logów, które „nie mogą przechować żadnej rzeczy w pamięci do następnego dnia”.
• Kim jestem? Mauli nie jest ani w pełni wilkiem, ani w pełni człowiekiem. Wilki wypędzają go, bo jest człowiekiem, a ludzie, bo jest „wilkiem”. Mauli mówi: „Dwu Maulich jest we mnie, zaprawdę dwu!”.
• Przyjaźń i lojalność. Balu, Bagera, Kaa i Akela pomagają chłopcu w niebezpieczeństwie.
• Odwaga. Mauli, Riki-Tiki-Tavi i Kotik nie poddają się, choć są mali lub inni niż reszta.
• Człowiek i przyroda. Ludzie bywają dla zwierząt groźni: zabijają foki dla futer, a we wsi nie rozumieją Mauliego.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania