Wyrak

Wyrak żyje w lasach Azji Południowo-Wschodniej i poluje nocą. Ogromne oczy pozwalają mu doskonale widzieć w ciemności, a długie palce z „poduszkami” na końcach pomagają mocno chwytać gałęzie.

Wyrak potrafi obracać głowę o niemal pół obrotu w każdą stronę, dzięki czemu rozgląda się prawie dookoła, prawie nie ruszając ciałem. To zwinny skoczek — długimi tylnymi nogami odbija się z gałęzi na gałąź, chwytając owady.

Wyrak ma niewielkie, chude ciało, długi, nagi na końcu ogon oraz nieproporcjonalnie ogromne oczy, każde cięższe niż jego mózg. Palce dłoni i stóp kończą się okrągłymi, spłaszczonymi poduszeczkami, dającymi mocny chwyt na gładkich pniach.

Szyja wyraka jest wyjątkowo giętka — kręgi szyjne pozwalają mu obrócić głowę niemal o sto osiemdziesiąt stopni w każdą stronę, co jest konieczne, bo jego wielkie, nieruchome w oczodołach oczy w ogóle nie poruszają się samodzielnie.

Wyrak bywa mylony z galago ze względu na podobnie duże oczy i nocny tryb życia, ale galago ma futrzasty ogon i żyje w Afryce, podczas gdy wyrak ma ogon prawie nagi i występuje wyłącznie w Azji Południowo-Wschodniej.

Przez długi czas spierano się, czy wyrak jest bliżej spokrewniony z lemurami i lorisami, czy z małpami i człowiekiem — dzisiejsze badania genetyczne umieszczają go na osobnej gałęzi, bliższej tej drugiej grupie.

Skoro oczy wyraka się nie poruszają, cała zdolność rozglądania się zależy od szyi — dlatego zwierzę potrafi obrócić głowę niemal dookoła, znacznie dalej niż większość innych ssaków, w tym samego człowieka.

Wyrak filipiński, jeden z najmniejszych gatunków, jest też jednym z symboli turystycznych Filipin, a jego wizerunek pojawia się na pamiątkach i w materiałach promujących ochronę przyrody tego kraju.

Gatunek jest wrażliwy na stres i źle znosi niewolę — wyraki trzymane w złych warunkach, na przykład głośnych, oświetlonych stanowiskach turystycznych, potrafią zranić się same albo umrzeć z powodu skrajnego stresu, co doprowadziło do ograniczeń w ich wystawianiu na pokaz w niektórych krajach regionu.