Alpaki żyją w stadach wysoko w Andach, gdzie powietrza jest mało, a noce bywają mroźne. Ich gęsta wełna świetnie grzeje, dlatego od wieków robi się z niej ciepłe ubrania i koce.

Są spokojne, ciekawskie i łagodne, dlatego lubią je zarówno hodowcy, jak i dzieci. Podobnie jak lama, zdenerwowana alpaka potrafi napluć — ale robi to rzadko, głównie do innej alpaki.

Alpaka jest niższa i drobniejsza od lamy, a jej sylwetkę wypełnia gęsta wełna sięgająca aż na policzki i czoło, przez co pysk bywa niemal całkowicie zarośnięty. Uszy są krótkie, proste i spiczaste, a nie długie i wygięte jak u lamy.

Wełna rośnie w bardzo różnych odcieniach — od bieli przez kremy i beże po brązy i czerń — i to jedna z jej zalet, bo część runa nie wymaga farbowania. Włos jest w środku pusty, co czyni go lekkim i ciepłym, i nie zawiera lanoliny, przez co nie drażni skóry.

Alpaki dzielą się na dwie odmiany hodowlane. Huacaya ma runo gęste i puszyste, sterczące prostopadle od ciała, przez co zwierzę wygląda jak żywy pluszak. Suri ma włos długi, prosty i skręcony w luźne pukle zwisające ku ziemi, jak dredy.

Od lamy odróżnia alpakę wielkość, krótkie proste uszy i zarośnięty wełną pysk. Jej dzikim przodkiem jest natomiast wikunia — najmniejsze i najdelikatniej owłosione z wielbłądowatych Ameryki Południowej, a nie guanako, od którego pochodzi lama.

Alpaki hoduje się wyłącznie dla wełny — nie noszą ciężarów i nie nadają się do pracy. Strzyże się je raz w roku, wiosną, a zwierzę nie ponosi z tego powodu szkody: przeciwnie, nieostrzyżona alpaka latem przegrzewa się i cierpi.

Wełna alpaki jest ceniona za lekkość, ciepło i brak lanoliny, przez co nadaje się także dla osób uczulonych na wełnę owczą. Runo z jednego zwierzęcia dzieli się na kilka klas jakości, przy czym najdelikatniejszy jest włos z grzbietu i boków.

Alpaki są spokojne, ciekawskie i łatwe w obsłudze, dlatego trafiły również do gospodarstw agroturystycznych i do zajęć z dziećmi. Wymagają jednak towarzystwa innych alpak — pojedyncze zwierzę cierpi z samotności — oraz regularnej opieki nad zębami i racicami.