Uakari

U uakari im bardziej czerwona twarz, tym zdrowszy i silniejszy jest osobnik. Blada twarz może oznaczać chorobę, dlatego jaskrawa czerwień jest dla innych uakari sygnałem, że zwierzę jest w dobrej kondycji. To niezwykły sposób „pokazywania” zdrowia bez słów.

Uakari żyją w lasach zalewanych okresowo wodą i większość czasu spędzają wysoko wśród gałęzi. Żywią się głównie owocami i nasionami, a ich mocne zęby radzą sobie nawet z twardymi, jeszcze niedojrzałymi owocami, których inne małpy nie potrafią rozgryźć.

Uakari ma krótki, prawie niewidoczny ogon — rzadkość wśród małp Ameryki Południowej, u których większość gatunków ma długie, często chwytne ogony. Twarz jest naga, pozbawiona owłosienia, i to właśnie na niej skupia się cała uwaga obserwatora dzięki intensywnej, czerwonej barwie skóry.

Futro pokrywające resztę ciała bywa u różnych gatunków od jasnopomarańczowego przez białe po ciemnobrunatne, silnie kontrastując z ogoloną niemal do gołej skóry twarzą. Czaszka jest szeroka, a szczęka wyposażona w mocne zęby przystosowane do zgryzania twardych, niedojrzałych owoców.

Uakari czerwony ma jaskrawoczerwoną twarz i jasne, złocistopomarańczowe futro, podczas gdy uakari białogłowy ma podobnie czerwoną twarz, ale białe futro całego ciała — oba gatunki różnią się głównie właśnie barwą sierści, nie twarzy.

Saki, inny mieszkaniec tych samych lasów, ma futro pokrywające również twarz i wcale nie jest czerwony, co odróżnia go od uakari na pierwszy rzut oka, mimo podobnej wielkości i ogólnego kształtu ciała.

Czerwień twarzy uakari bierze się z gęstej sieci naczyń krwionośnych tuż pod skórą, niemal niezasłoniętą pigmentem ani owłosieniem — dokładnie taki sam mechanizm odpowiada za czerwienienie się twarzy u ludzi, tylko u uakari jest on stały, a nie chwilowy.

Uakari żyje w lasach okresowo zalewanych wodą, zwanych warzeckami, gdzie przez część roku porusza się niemal wyłącznie w koronach drzew, bo runo leśne pod nim znika pod wodą na wiele miesięcy.

Gatunek jest wrażliwy na wycinkę lasów oraz zmiany poziomu wód w dorzeczu Amazonki, spowodowane budową tam i regulacją rzek. Zalewane okresowo lasy, od których uakari zależy, są szczególnie trudne do odtworzenia, jeśli raz zostaną trwale osuszone albo zalane.