Nosacz

Nosacze żyją nad rzekami i w lasach namorzynowych. Są roślinożerne — jedzą głównie liście, przez co mają duże, zaokrąglone brzuchy pomagające trawić trudny, twardy pokarm.

Największy nos mają dorosłe samce — może być dłuższy niż 10 cm. Nie jest tylko ozdobą: taki nos wzmacnia i pogłębia głos samca, dzięki czemu jego nawoływania niosą się dalej.

Nosacz ma krępe ciało z wydatnym, zaokrąglonym brzuchem, w którym mieści się rozbudowany, wielokomorowy żołądek trawiący twarde liście. Futro jest rudobrunatne na grzbiecie, jaśniejsze na kończynach, a u dorosłych samców na czubku głowy tworzy się charakterystyczna, ciemniejsza czapka.

Nos rośnie przez całe życie samca i u najstarszych osobników zwisa poniżej linii ust, kołysząc się przy każdym ruchu głowy. Samice i młode mają nosy znacznie skromniejsze, zadarte do góry, przypominające bardziej typowy pysk małpy.

Nosacz bywa mylony z innymi dużymi małpami Azji Południowo-Wschodniej, ale żaden inny gatunek nie ma tak przerośniętego nosa — to cecha na tyle wyjątkowa, że sama nazwa gatunku odnosi się właśnie do niej w wielu językach świata.

Langur, żyjący w tych samych lasach namorzynowych, ma znacznie mniejszy, zadarty nos i smuklejszą sylwetkę, a jego dieta liściasta jest podobna, choć nie osiąga tak charakterystycznego, zaokrąglonego brzucha nosacza.

Nosacz jest znakomitym pływakiem — jako jedna z niewielu małp ma błony między palcami stóp, ułatwiające pływanie, i regularnie przepływa rzeki oraz kanały wodne w poszukiwaniu pokarmu, czego większość naczelnych unika. Potrafi nawet skakać z gałęzi wprost do wody, żeby uniknąć czyhającego w koronie drzewa drapieżnika.

Gatunek występuje wyłącznie na wyspie Borneo, w lasach namorzynowych i nadrzecznych, i nigdzie indziej na świecie nie żyje dziko. Ta ograniczona obecność czyni go szczególnie wrażliwym na wycinkę lasów w tym jednym regionie, gdzie plantacje palmy olejowej stale zyskują na terenie.

Wielkość nosa samca jest sygnałem statusu w grupie — im większy nos, tym głośniejszy i donośniejszy głos, a to przekłada się na wyższą pozycję w hierarchii oraz większe szanse na przyciągnięcie samic do haremu.