Lemur katta

Lemury katta żyją w licznych grupach, którym przewodzą samice. Rano często siadają z rozłożonymi łapkami i wystawiają brzuszki do słońca, żeby się ogrzać po chłodnej nocy.

Pręgowany ogon podnoszą wysoko do góry, żeby nie zgubić się nawzajem w gęstych zaroślach — działa jak chorągiewka. Lemury świetnie skaczą z drzewa na drzewo i porozumiewają się wieloma dźwiękami.

Lemur katta ma szare ciało, białą pierś i pysk oraz czarno-białe pierścienie otaczające oczy, dające mu wyraz maski. Ogon jest wyjątkowo długi, dłuższy niż całe ciało zwierzęcia, i pokryty naprzemiennymi czarnymi i białymi pierścieniami — to jedyny gatunek lemura o tak wyraźnie pasiastym ogonie.

Na wewnętrznej stronie przedramion samce mają gruczoły zapachowe, którymi pocierają ogon przed tak zwanymi wojnami na zapachy — rywalizacją, w której konkurujący samce potrząsają nasyconym wydzieliną ogonem w stronę przeciwnika, zamiast walczyć fizycznie.

Lemur katta bywa mylony z innymi lemurami Madagaskaru, ale żaden inny gatunek nie ma tak charakterystycznego, czarno-białego pierścieniowanego ogona — to najprostsza cecha rozpoznawcza całego rodzaju.

Wśród ponad stu gatunków lemurów żyjących wyłącznie na Madagaskarze lemur katta jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej pokazywanych w ogrodach zoologicznych, choć wcale nie jest reprezentatywny dla całej, bardzo zróżnicowanej grupy obejmującej gatunki wielkości myszy oraz znacznie większe.

Wojny na zapachy między samcami lemura katta są rzadkim przykładem rywalizacji rozgrywanej niemal całkowicie bez kontaktu fizycznego — konkurujące samce nasycają ogon wydzieliną z gruczołów i potrząsają nim w stronę przeciwnika, a ten, który się wycofa pierwszy, przegrywa.

Grupami lemurów katta rządzą samice, co jest niezwykłe wśród naczelnych — to one decydują o kierunku wędrówki grupy, mają pierwszeństwo przy jedzeniu i mogą karcić samców, którzy złamią zasady społeczne stada.

Lemur katta jest dziś zagrożony wyginięciem w naturze, głównie z powodu wycinki suchych lasów południowego Madagaskaru oraz nielegalnego chwytania młodych do handlu egzotycznymi zwierzętami domowymi. Paradoksalnie w niewoli, w ogrodach zoologicznych całego świata, jest jednym z najliczniejszych i najlepiej rozmnażających się gatunków lemurów.