Gereza ma długie białe pasma futra po bokach ciała i długi, puszysty ogon zakończony białą kitą. Gdy skacze z drzewa na drzewo, futro rozkłada się jak peleryna albo mały spadochron, spowalniając opadanie i pomagając jej pewnie lądować.

Gereza jest wyspecjalizowanym liściożercą — jej żołądek jest przystosowany do trawienia dużych ilości liści, także tych twardych i mało pożywnych. Dzięki temu radzi sobie tam, gdzie innym małpom brakowałoby jedzenia. Co ciekawe, gereza nie ma kciuka albo ma go bardzo krótkiego, co ułatwia jej chwytanie gałęzi jak hakiem.

Gereza ma czarne ciało z kontrastowym, białym obramowaniem twarzy oraz długimi, białymi pasmami futra zwisającymi z boków tułowia i grzbietu. Ogon jest długi, u wielu gatunków w większości biały albo zakończony puszystą, białą kitą, dobrze widoczną z daleka na tle ciemnego lasu.

Nazwa rodzajowa gerezy pochodzi z greckiego słowa oznaczającego okaleczonego, nawiązującego do braku albo znacznego skrócenia kciuka — cecha rzadka wśród naczelnych, ułatwiająca zwierzęciu szybkie, hakowe chwytanie gałęzi podczas skoków.

Langur z Azji żywi się podobnie i ma zbliżoną, wielokomorową budowę żołądka przystosowaną do trawienia liści, ale nie ma charakterystycznych białych pasm futra po bokach ciała, którymi wyróżnia się gereza.

Istnieje kilka gatunków gerezy, w tym gereza czarno-biała o najbardziej kontrastowym ubarwieniu oraz gereza czerwona, w całości rudobrunatna, bez białych elementów futra typowych dla pozostałych gatunków.

Białe futro gerezy rozpościerające się podczas skoku działa jak spadochron, spowalniając opadanie zwierzęcia i pozwalając mu bezpiecznie pokonywać większe odległości między drzewami niż wynikałoby to z samej siły odbicia.

Skóry gerezy były w XIX i na początku XX wieku masowo eksportowane do Europy jako materiał na dywany, płaszcze i ozdoby, co doprowadziło do drastycznego spadku liczebności niektórych populacji w Afryce Wschodniej, zanim wprowadzono ochronę gatunkową i zakaz takiego handlu.

Gereza jest ważnym roznosicielem nasion w lasach, w których żyje — mimo że żywi się głównie liśćmi, zjada też owoce i nasiona, a te przechodzące przez jej przewód pokarmowy trafiają w nowe miejsca, wspierając odnawianie się lasu. Podobną rolę pełni w wielu afrykańskich lasach tropikalnych i podgórskich.